A oes angen yswiriant meddygol preifat arnoch?

Mae yswiriant meddygol preifat (a elwir hefyd yn yswiriant iechyd) yn gallu atodi’r hyn sydd ar gael ar y GIG. Os nad yw hwn gennych eisoes yn rhan o’ch pecyn buddion cyflogai ac os gallwch fforddio talu’r premiymau, efallai byddwch yn penderfynu ei bod yn werth talu’n ychwanegol i gael mwy o ddewis dros eich gofal.

Beth yw yswiriant meddygol preifat?

Mae’r rhan fwyaf o breswylwyr y DU yn gallu hawlio gofal iechyd am ddim gan y GIG.

Mae yswiriant iechyd yn talu’r cyfan – neu rywfaint – o’ch biliau meddygol os cewch eich trin yn breifat. Mae’n caniatáu ichi ddewis lefel y gofal a gewch a sut a phryd mae’n cael ei ddarparu.

Nid oes rhaid ichi gael yswiriant meddygol preifat – ond os nad ydych am ddefnyddio’r GIG, efallai bydd yn anodd ichi dalu am driniaeth breifat heb yswiriant, yn enwedig am gyflyrau difrifol.

Beth mae yswiriant meddygol preifat yn ei gynnwys?

Fel pob math o yswiriant, mae’r diogelwch a gewch gan yswiriant meddygol preifat yn dibynnu ar y polisi a brynwch.

Mae yswiriant meddygol preifat fel arfer yn talu am y rhan fwyaf o driniaethau cleifion mewnol (profion a llawfeddygaeth) a llawfeddygaeth gofal dydd.

Mae rhai polisïau yn estyn i driniaethau cleifion allanol (fel arbenigwyr ac ymgynghorwyr) ac efallai byddant yn talu swm sefydlog bach ichi am bob noson a dreuliwch mewn ysbyty GIG.

Pethau nad yw yswiriant meddygol preifat yn eu cynnwys

Ni fydd eich yswiriant fel arfer yn cynnwys triniaeth breifat ar gyfer:

  • Cyflwr meddygol sydd gennych eisoes
  • Afiechydon cronig fel afiechydon cysylltiedig â HIV/AIDS, diabetes, epilepsi, gorbwysedd ac afiechydon cysylltiedig
  • Costau beichiogrwydd a geni arferol
  • Trawsblaniadau organ
  • Anafiadau mewn perthynas â chwaraeon peryglus neu sy’n deillio o ryfel neu elyniaeth sy’n debyg i ryfel
  • Llawdriniaeth gosmetig i wella’ch golwg

Hwyrach y byddwch yn gallu dewis polisi sy’n cynnwys iechyd meddwl, iselder ac anafiadau chwaraeon ond nid yw’r rhain yn cael eu cynnwys bob tro.

A oes angen yswiriant meddygol preifat arnoch?

Wyddoch chi?

Mae cleifion y GIG y mae angen triniaeth yn yr ysbyty arnynt yn aros 8.1 wythnos ar gyfartaledd. Dim ond 1 mewn 10 sy’n aros mwy na 18 wythnos.

Ffynhonnell: Data’r Adran Iechyd o fis Ionawr 2012

Mae’n ddewis personol i raddau helaeth. Cewch driniaeth am ddim ar y GIG, felly nid oes gwir angen yswiriant meddygol preifat arnoch heblaw:

  • Eich bod am gael eich yswirio am gyffuriau a thriniaeth na allwch eu cael ar y GIG, megis llawdriniaeth arbenigol ar gyfer anafiadau chwaraeon (holwch a ydy’r driniaeth yn cael ei chynnwys yn eich polisi cyn ichi brynu)
  • Nad ydych eisiau defnyddio’r GIG ac y byddai’n well gennych ddefnyddio ysbytai preifat lle bo hynny’n bosibl
  • Byddai’n well gennych beidio ag aros am driniaeth y GIG

Ar bwy nad oes angen yswiriant meddygol preifat?

Nid oes angen yswiriant meddygol preifat arnoch:

  • Os ydych yn fodlon dibynnu ar y GIG am eich gofal
  • Os oes gennych yswiriant meddygol eisoes drwy’ch pecyn buddion cyflogai
  • Os nad oes gennych arian sbâr heblaw am yswiriant sylfaenol, fel yswiriant car a chartref (ac yswiriant bywyd os oes dibynyddion gennych)
  • Os oes gennych ddyledion i’w had-dalu a dim cynilion – dylech roi’ch arian tuag at y rheini, yn lle yswiriant meddygol preifat
  • Os gallwch dalu am driniaethau unigol – os oes gennych ddigon o gynilion, gall fod yn fwy cost-effeithiol talu am unrhyw driniaeth y bydd ei hangen arnoch yn breifat yn lle talu premiymau yswiriant rheolaidd
  • Os ydych yn poeni y bydd eich plentyn yn mynd yn sâl – mae plant yn cael triniaeth â blaenoriaeth ar unwaith ar y GIG

Manteision ac anfanteision yswiriant meddygol preifat

Sylwch: mae hyn oll yn dibynnu ar y math o bolisi a brynwch.

Manteision

  • Atgyfeiriadau arbenigol. Gallwch ofyn i’ch meddyg teulu eich cyfeirio at arbenigwr sy’n gweithio’n breifat i gael ail farn neu driniaeth arbenigol.
  • Cael y sganiau sydd eu heisiau arnoch. Os bydd y GIG yn oedi sgan, neu’n gwrthod rhoi un ichi, gallwch ddefnyddio’ch yswiriant i dalu amdano.
  • Lleihau’r amser aros. Gallwch ddefnyddio eich yswiriant i leihau’r amser a dreuliwch yn aros am driniaeth GIG, os oes rhaid ichi aros mwy na chwe wythnos.
  • Dewis eich llawfeddyg a’ch ysbyty. Gallwch (mewn egwyddor) ddewis llawfeddyg ac ysbyty sy’n addas i’ch amser a’ch lle – nid yw hynny’n bosibl ar y GIG.
  • Cael ystafell breifat. Gallwch ei ddefnyddio i gael ystafell breifat, yn hytrach nag aros mewn ward agored a allai gynnwys dynion a menywod.
  • Efallai bydd cyffuriau a thriniaethau arbenigol ar gael. Nid yw rhai cyffuriau a thriniaethau arbenigol ar gael ar y GIG am eu bod yn rhy ddrud neu am nad yw’r Sefydliad Cenedlaethol dros Iechyd a Rhagoriaeth Glinigol (NICE) yng Nghymru a Lloegr neu Scottish Medicines Consortium (SMC) wedi’u cymeradwyo.
  • Ffisiotherapi. Gallwch gael at sesiynau ffisiotherapi yn gyflymach os oes gennych yswiriant nag y byddech drwy driniaeth y GIG.

Anfanteision

  • Mae’n bosibl y cewch well ofal ar y GIG. Os oes gennych salwch difrifol fel canser, clefyd y galon neu strôc, cewch driniaeth â blaenoriaeth ar y GIG. Gall ysbytai’r GIG fod cystal ag ysbytai preifat neu’n well.
  • Mae’n ddrud – a bydd y pris yn codi. Gall premiwm teulu nodweddiadol (dau oedolyn yn eu 40au a dau o blant dan 10) amrywio o £700 i £1,650 y flwyddyn. Bydd premiymau’n codi bob blwyddyn, a chydag oed – felly erbyn i chi heneiddio, a’i bod yn fwy tebygol y bydd angen triniaeth arnoch, mae’n bosibl na fyddwch yn medru fforddio’r premiymau.
  • Nid yw afiechydon cronig yn cael eu cynnwys fel arfer. Nid yw’r rhan fwyaf o bolisïau’n cynnwys afiechydon cronig nad oes modd eu gwella, fel diabetes a rhai mathau o ganser.
  • Efallai na fydd unrhyw ddewisiadau triniaeth yn lleol. Os dewiswch bolisi gyda rhestr gymeradwy o ymgynghorwyr ac ysbytai, efallai na fydd hynny’n cynnwys yr ymgynghorydd arbenigol yr ydych am ei weld neu leoliad cyfleus am driniaeth.

A ydy yswiriant meddygol preifat yn rhoi gwerth da am arian?

Mae amseroedd aros yn y GIG yn eithaf da ac yn weddol sefydlog ar hyn o bryd, felly nid oes cymaint o angen talu’n breifat i leihau’r amser y mae’n cymryd ichi ddychwelyd i’r gwaith neu i iechyd da.

Gall gynnig gwerth da am arian os bydd angen triniaeth arbenigol, ddrud arnoch. Os ydych yn frwd dros chwaraeon, er enghraifft, efallai byddwch am gael triniaeth breifat arbenigol nad yw ar gael ar y GIG – fel llawfeddygon ac arbenigwyr sy’n gwneud gwaith preifat yn unig. Byddai angen ichi gael polisi sy’n cynnwys y math o driniaeth y gall fod ei hangen arnoch.

Petai angen ichi wneud mwy nag un hawliad, mae’n eithaf tebygol y byddai yswiriant meddygol preifat yn arbed arian ichi.

Hyd yn oed os cewch yswiriant meddygol preifat, byddwch yn cadw’ch hawl i ddefnyddio’r GIG. Mae’n dal i fod yn rhwyd ddiogelwch a fydd yn talu am unrhyw beth nad yw’ch polisi yswiriant yn ei gynnwys.

Dewisiadau eraill os ydych am fynd yn breifat

  • Defnyddio cynilion ar gyfer y cyfan neu ran o’ch costau meddygol – mae rhyw un o bob pum claf preifat yn gwneud hyn. Mae llawdriniaeth i gael clun neu ben-glin newydd yn costio £10,000 yr un ar gyfartaledd, ac mae sganiau MRI yn costio o £600. Gallwch chwilio am y fargen orau o ran prisiau sgan – gall eich meddyg teulu eich helpu i wneud hyn.
  • Talwch am ymgynghoriad preifat yn unig os ydych am gael barn arbenigwr neu ail farn. Wedyn, os oes angen, bydd eich ymgynghorydd yn eich cyfeirio’n ôl at y GIG am driniaeth.

Mathau eraill o yswiriant i’w hystyried

Os byddwch yn mynd yn sâl neu’n cael damwain ac yn methu gweithio, gall fod yn anodd ichi gadw i fyny â’ch taliadau morgais neu ymdopi â’r biliau – yn enwedig os nad oes gennych ddigon o gynilion neu dâl salwch gan eich cyflogwr. Dylech roi blaenoriaeth i yswiriant sy’n eich cadw allan o anhawster ariannol fel yswiriant diogelu incwm.

I gael gwybod rhagor, edrychwch ar ein canllaw Oes angen yswiriant diogelu incwm arnoch?

Dewis y polisi a’r yswiriant cywir

I’ch helpu i benderfynu pa bolisi sy’n iawn i chi, darllenwch y canllaw Which? i ddewis yswiriant meddygol preifat.