A oes arnoch angen cynghorydd ariannol?

Os ydych yn bwriadu gwneud buddsoddiad, prynu cynnyrch neu gynllun ariannol hirdymor, bydd y cwestiwn a oes arnoch angen cyngor ariannol neu beidio yn dibynnu ar nifer o ffactorau fel y math o gynnyrch yr ydych yn chwilio amdano, pa mor gymhleth yw eich sefyllfa ariannol a’ch amgylchiadau personol a’ch nodau yn y tymor byr a’r hirdymor.

Pa wasanaethau mae cynghorwyr ariannol yn eu cynnig?

Mae cynghorwyr ariannol proffesiynol yn gofyn cwestiynau manwl i chi am eich amgylchiadau, eich nodau a sut ydych chi’n teimlo am gymryd risgiau gyda’ch arian. Yna maent yn argymell cynnyrch ariannol sy’n addas a fforddiadwy i chi.

Mathau o gynghorwyr ariannol

Gall cynghorwyr ariannol gynnig ystod o wasanaethau yn amrywio o gynnig cyngor cyffredinol ar gynllunio ariannol a buddsoddi hyd at gyngor mwy arbenigol ar addasrwydd cynnyrch neilltuol megis pensiwn.

Gyda chynnyrch buddsoddi, mae rhai cynghorwyr yn ‘annibynnol’ – sy’n golygu eu bod yn cynnig cyngor ar yr ystod gyfan o gynnyrch buddsoddi o’r farchnad, tra bod eraill yn cynnig gwasanaeth ‘cyfyngedig’ sy’n golygu bod yr ystod o gynnyrch neu ddarparwyr a ystyrir ganddynt yn llai.

Beth yw’r manteision o gael cyngor?

Os ydych yn prynu yn seiliedig ar gyngor ariannol ac argymhelliad, dylech gael cynnyrch sy’n bodloni’ch anghenion ac yn addas ar gyfer eich amgylchiadau penodol.

Gan ddibynnu ar y math o gynghorydd a ddefnyddiwch, gallech gael mynediad hefyd at ystod fwy eang o ddewisiadau nag y gallech eu hasesu o ddifrif ar eich pen eich hun. Os prynwch yn seiliedig ar gyngor yna bydd gennych fwy o ddiogelwch os aiff unrhyw beth o’i le – gweler isod.

Y gwahaniaeth rhwng gwerthiannau gyda chyngor a rhai ‘heb gyngor’

Bydd nifer o fanciau, cymdeithasau adeiladu a broceriaid arbenigol yn eich tywys trwy’r gwahanol ddewisiadau a gadael i chi benderfynu pa gynnyrch i’w gymryd. Yn yr achos hwn rydych yn prynu yn seiliedig ar ‘wybodaeth’ a bydd gennych lai o hawliau am iawndal os bydd y cynnyrch yn anaddas.

I’r gwrthwyneb, os byddwch yn canfod bod gennych gynnyrch anaddas wedi i chi gael cyngor, efallai y bydd gennych achos dros ‘gam-werthu’ - er nid yw hyn yn eich diogelu rhag gwneud colledion os yw’r farchnad yn codi neu ddisgyn.

Beth fyddwch yn ei dalu am gyngor ariannol?

Wyddoch chi?

Mae nifer o gynghorwyr yn cynnig ymgynghoriad cychwynnol am ddim. Os nad ydych yn sicr a ydych angen cyngor, beth am wneud apwyntiad i weld beth allant ei wneud i chi?

O 31 Rhagfyr 2012 newidiodd y rheolau ynglŷn â ffioedd am gyngor ariannol. Os ydych yn chwilio am gyngor cyffredinol ar gynllunio ariannol neu gyngor ar brynu buddsoddiadau neilltuol byddwch yn talu ffi. Mae’n rhaid i gynghorwyr fod yn eglur o’r cychwyn ynglŷn â beth yw eu ffioedd a chytuno gyda chi ymlaen llaw sut y byddwch yn eu talu.

Cyn y newidiadau hyn, roedd nifer o gynghorwyr ariannol yn dewis peidio â chodi ffi, ond yn hytrach yn cael comisiwn a ddidynnwyd o daliadau cychwynnol neu reolaidd y cwsmer.

Cyflwynwyd y newidiadau hyn er mwyn egluro cost cyngor ariannol yn well ac er mwyn i chi fod yn sicr na fydd y cyngor a gewch yn cael ei ddylanwadu gan faint o arian y gallai’r cynghorydd ei ennill o’r buddsoddiad.

Ni chaiff morgeisi na’r rhan fwyaf o gynnyrch yswiriant eu heffeithio. Fodd bynnag, gall rhai broceriaid morgeisi godi ffioedd cyn cychwyn am gyngor tra bydd eraill yn cael ffi cyflwynydd ar gyfradd safonol gan ddarparwr y cynnyrch. Fel arfer mae derbyn cyngor morgais yn uniongyrchol gan eich darparwr benthyciadau am ddim.

A yw’n rhatach prynu heb gael cyngor?

Ni fydd raid i chi dalu ffi am gyngor os gweithredwch yn uniongyrchol. Ond dylech bwyso a mesur yr arbediad cost yn erbyn y posibilrwydd o brynu cynnyrch anaddas neu un sy’n ildio elw pitw.

Drwy geisio cyngor gallwch brynu cynnyrch gwell nag un a ddewiswch eich hun. Bydd gan gynghorydd arbenigedd a’r wybodaeth ddiweddaraf hefyd i ganfod y dewisiadau gorau, gan fod rhai cynnyrch ar gael trwy gynghorydd yn unig.

Felly pryd ydych chi angen cyngor ariannol?

Mae’r ateb yn dibynnu’n rhannol ar y cynnyrch a ffactorau eraill.

Cynnyrch cynilion arian parod

Os ydych yn bwriadu rhoi arian mewn cyfrifon cynilo, ISAs arian parod neu fondiau cyfradd sefydlog, mae’n hawdd gwneud hyn eich hun drwy ddefnyddio safleoedd cymharu a thablau cymharu – ac mae llawer o bobl yn defnyddio’r dull hwn.

Buddsoddiadau

Os ydych yn meddwl buddsoddi mewn cyfranddaliadau, ymddiriedolaethau uned a buddsoddiadau eraill, gallwch wneud hyn eich hun ond bydd yn fwy peryglus, oherwydd mae’n anos deall y cynhyrchion hyn o’u cymharu â chynilion. Mae yna risg hefyd y gallech golli arian neu brynu cynnyrch nad yw’n addas i chi oherwydd nad ydych yn ei ddeall. Felly mae’n bwysig i chi wneud eich gwaith cartref.

Gofynnwch y cwestiynau hyn i chi’ch hun:

  • A oes gennych amser i wneud yr ymchwil?
  • A oes gennych lawer o brofiad, gwybodaeth neu sgiliau pan ddaw hi i fuddsoddi?
  • A allwch chi fforddio colli unrhyw arian?
  • Os bydd pethau’n mynd o chwith, a ydych yn gyfforddus yn cymryd cyfrifoldeb am unrhyw benderfyniadau buddsoddi gwael?

Os mai ‘Na’ yw’ch ateb i unrhyw un o’r rhain, yna efallai mai ceisio cyngor ariannol yw’ch dewis gorau. Wrth geisio penderfynu, ystyriwch hefyd gost unrhyw ffioedd yn erbyn y gost ariannol ac emosiynol o gael pethau’n anghywir os byddwch yn prynu heb gyngor.

Dilynwch y ddolen isod i gael awgrymiadau os ydych eisiau gwneud hyn eich hun. Neu darllenwch ein canllaw ar ddewis cynghorydd ariannol.

Yswiriant neu forgeisi

Gall rhai cynhyrchion yswiriant a morgeisi gael eu prynu gan ddefnyddio gwefannau cymharu prisiau, neu eu prynu yn uniongyrchol gan gyflenwyr.

Er hyn, mae yna nifer o froceriaid arbenigol a wnaiff eich arwain trwy ystod o ddewisiadau a gallent gael bargen well i chi. Chi sydd i benderfynu a ydych am brynu gyda chyngor neu heb gyngor.

I gael gwybod rhagor, darllenwch ein canllawiau isod:

Pensiynau

Os yw eich cyflogwr yn cynnig pensiwn gweithle efallai y bydd hefyd yn cynnig mynediad at gyngor neu yn cynnig cyfarwyddyd am ymuno â’u cynllun. Dylech gymryd y cynnig hwn os yw ar gael.

Os ydych yn bwriadu buddsoddi mewn pensiwn personol, i hybu eich pensiwn presennol neu i uno gwahanol goffrau o bensiynau presennol, mae’n fanteisiol fel arfer cael cyngor os nad ydych yn deall yn bendant sut mae’r cynnyrch hyn yn gweithio.

Buddsoddiadau hirdymor yw pensiynau felly rydych angen bod yn sicr eich bod yn deall y math o gronfa y byddwch yn buddsoddi ynddi, y risgiau a’r addasrwydd ar gyfer eich sefyllfa benodol.

Dysgwch ragor yn ein canllaw Ymddeoliad – pam ddylech chi gael cyngor?

Dod o hyd i gynghorydd ariannol

Os ydych yn meddwl bod cyngor ariannol yn addas i chi, darllenwch ein canllaw isod i ddeall mwy am gynghorwyr annibynnol yn erbyn rhai cyfyngedig a defnyddio’r ddolen i sefydliadau all roi cymorth i chi ddod o hyd i gynghorydd yn eich ardal chi.