Absenoldeb a thâl tadolaeth

Pan fydd eich partner yn rhoi genedigaeth neu pan fyddwch yn mabwysiadu plentyn neu’n cael babi drwy fam ddirprwyol, efallai y bydd gennych hawl i dâl tadolaeth os ydych yn cymryd amser o’r gwaith i ofalu am yr aelod newydd o’r teulu.

Beth yw Absenoldeb Tadolaeth Statudol?

Absenoldeb Tadolaeth yw’r amser y gallwch ei gymryd o’r gwaith i gefnogi eich partner.

Os ydych yn gyflogai, mae gennych hawl i gael un ai wythnos neu bythefnos o absenoldeb tadolaeth â thâl. Nid yw’r rhan fwyaf o weithwyr asiatntaeth a chontract yn gymwys.

  • Ni allwch gymryd absenoldeb tadolaeth fel ambell ddiwrnod yma ac acw – rhaid ei gymryd fel wythnos gyfan neu wythnosau dilynol.
  • Ni all absenoldeb gychwyn cyn y geni a rhaid iddo ddod i ben cyn pen 56 niwrnod ers y geni (neu’r dyddiad geni disgwyliedig os caiff y plentyn ei eni’n gynnar).
  • Mae absenoldeb tadolaeth yn ychwanegol i’ch lwfans gwyliau arferol.
  • Efallai y bydd rhai cwmnïau yn gadael i gyflogeion gymryd mwy o amser i ffwrdd, felly gwiriwch eich contract.

A ydych yn gymwys?

I fod yn gymwys ar gyfer Absenoldeb Tadolaeth Cyffredin rhaid eich bod wedi gweithio i’ch cyflogwr am o leiaf 26 wythnos naill ai:

  • erbyn diwedd y 15fed wythnos cyn dechrau’r wythnos pan rydych yn disgwyl i’r babi gael ei eni
  • diwedd yr wythnos pan ddywedir wrthych eich bod wedi’ch paru gyda’ch plentyn ar gyfer mabwysiadu (ar gyfer mabwysiadau yn y DU)

Rhaid i chi hefyd fod yn:

  • dad biolegol i’r plentyn
  • gŵr neu bartner mam y plentyn (yn cynnwys perthnasau un rhyw
  • mabwysiadwr y plentyn, neu
  • ŵr neu bartner (yn cynnwys perthnasau un rhyw) mabwysiadwr y plentyn

Absenoldeb Rhiant a Rennir

Mae Absenoldeb Rhiant a Rennir yn caniatáu i chi rannu hyd at 50 wythnos o absenoldeb rhiant a 37 wythnos o dâl gyda’ch partner.

Cyhyd â bod eich cyflogwr yn cytuno, gallwch gymryd yr absenoldeb mewn hyd at dri bloc gwahanol hyd yn oed, yn hytrach na’i gymryd dros un cyfnod yn unig, gan ganiatáu ichi newid trefniadau os bydd angen arnoch.

A ydych yn gymwys?

Rhaid i fam y plentyn roi rhybudd cyfrwymol i ddod â’i habsenoldeb mamolaeth i ben er mwyn i’r naill ohonoch fod yn gymwys am Absenoldeb Rhiant a Rennir.

Gallwch gychwyn eich absenoldeb tra bydd y fam yn parhau i fod ar absenoldeb mamolaeth cyn belled â bod y rhybudd cyfrwymol wedi ei roi.

Mae’r meini prawf cymhwysedd ar gyfer Absenoldeb Rhiant a Rennir yr un fath â’r rhai ar gyfer Absenoldeb Tadolaeth Statudol.

Yn ogystal, yn ystod y 66 wythnos cyn yr wythnos pan ddisgwylir i’r babi gael ei eni (neu’r wythnos y cawsoch eich paru â’ch plentyn mabwysiedig) rhaid i’ch partner:

  • fod wedi bod yn gweithio am o leiaf 26 wythnos (nid yn olynol o angenrhaid)
  • wedi ennill cyfanswm o £390 o leiaf dros 13 o’r 66 wythnos (adiwch yr wythnosau a ildiodd y cyflog uchaf, nid yn olynol o angenrhaid)

Gallech fod yn gymwys hefyd am Dâl Rhiant a Rennir Statudol.

Tâl tadolaeth

Y gyfradd Tâl Tadolaeth Statudol a Thâl Rhiant a Rennir Statudol yw’r lleiaf o:

  • £139.58 yr wythnos
  • 90% o’ch enillion wythnosol cyfartalog

Fe’i telir i chi gan eich cyflogwr a fydd yn didynnu treth a chyfraniadau Yswiriant Gwladol cyn ei dalu i chi.

Tâl Tadolaeth Statudol

I fod yn gymwys am Absenoldeb Tadolaeth Statudol rhaid eich bod wedi gweithio i’ch cyflogwr am 26 wythnos o leiaf yn barhaus cyn:

  • y 15fed wythnos cyn y dyddiad pan ddisgwylir i’ch babi gael ei eni
  • ddiwedd yr wythnos y parodd yr asiantaeth fabwysiadu chi â phlentyn

Rhaid i chi fod yn ennill £112 yr wythnos o leiaf cyn treth a pharhau i weithio iddo hyd nes i’r babi gael ei eni (neu gael ei leoli gyda chi).

Thâl Rhiant a Rennir Statudol

Gallwch gael Tâl Rhiant a Rennir Statudol:

  • os ydych yn gyflogai neu’n weithiwr
  • os ydych yn gymwys i gael Tâl Tadolaeth Statudol a’ch partner yn gymwys i gael Tâl Mamolaeth Statudol, Lwfans Mamolaeth neu Dâl Mabwysiadu Statudol

Rhaid i fam y plentyn ddod â’i thâl mamolaeth neu Lwfans Mamolaeth i ben er mwyn i’r naill ohonoch fod yn gymwys am Dâl Rhiant a Rennir Statudol.

Tâl Tadolaeth Ychwanegol

Rhaid i chi fodloni’r un meini prawf â’r rhai ar gyfer Tâl Tadolaeth Statudol.

Gallwch ond hawlio Absenoldeb Tadolaeth Ychwanegol os llwyddodd eich partner i fod yn gymwys ar gyfer un o’r budd-daliadau canlynol, ond sydd wedi dychwelyd i’r gwaith ers hynny ac felly ddim yn cael y budd-daliad hwnnw mwyach.

  • Tâl Mamolaeth Statudol
  • Tâl Mabwysiadu Statudol
  • Lwfans Mamolaeth

Sut i hawlio absenoldeb a thâl tadolaeth

Absenoldeb a Thâl Tadolaeth Statudol

Mae’n rhaid i chi ddweud wrth eich cyflogwr eich bod yn mynd ar absenoldeb tadolaeth ac yn gofyn am dâl tadolaeth o leiaf 15 wythnos cyn dyddiad geni disgwyliedig eich babi.

Os ydych yn mabwysiadu, rhaid i chi ddweud wrtho:

  • er dibenion absenoldeb tadolaeth, o fewn saith diwrnod wedi i’r asiantaeth fabwysiadu ddweud wrthych fod babi wedi ei ddewis ar eich cyfer
  • 28 diwrnod cyn i chi fod eisiau’ch tâl tadolaeth gychwyn

Gallwch lawrlwytho ffurflen hawlio (ffurflen SC3 neu SC4) yn GOV.UK.

Absenoldeb a Thâl Rhiant a Rennir

Rhaid i chi hysbysu’ch cyflogwr yn ysgrifenedig os dymunwch gychwyn Absenoldeb neu Dâl Rhiant a Rennir. Gallwch ei hysbysu am y ddau yr un pryd os ydych yn gymwys am y ddau.

Os newidiwch eich meddwl ynglŷn â’r dyddiadau neu faint o Absenoldeb neu Dâl y bwriadwch eu cymryd, rhaid i chi roi wyth wythnos o rybudd o leiaf cyn cychwyn unrhyw gyfnod o absenoldeb.

Gallwch lawrlwytho ffurflen gais yn GOV.UK.

Absenoldeb a Thâl Tadolaeth Ychwanegol

Rhaid i chi roi 8 wythnos o leiaf o rybudd i’ch cyflogwr cyn yr adeg pan ddymunwch i’ch tâl neu absenoldeb gychwyn.

Mae ffurflenni cais gwahanol gan ddibynnu a ydych yn cael babi, yn mabwysiadu yn y DU neu’n mabwysiadu dramor.

Gallwch lawrlwytho ffurflen hawlio yn GOV.UK.

Os ydych o’r farn nad yw’ch cyflogwr yn bod yn deg

Beth os nad yw’ch cyflogwr yn meddwl bod angen iddynt roi tâl tadolaeth ichi, neu rydych yn teimlo nad ydynt yn talu’r swm iawn?

  1. Dysgwch a yw’r hyn sy’n digwydd yn wahaniaethu.
  2. Siaradwch â’ch cyflogwr. Efallai y byddwch yn gallu datrys y mater yn anffurfiol. Os nad ydych yn siŵr ble i gychwyn, gall Acas helpu, neu ceisiwch siarad â’ch undeb llafur neu gynrychiolwr cyflogeion os oes gennych chi un.
  3. Os na allwch chi ddatrys y mater yn anffurfiol, gallwch wneud cwyn ysgrifenedig.

Am ragor o gymorth, cysylltwch â:

Beth os nad ydych yn gymwys am dâl ac absenoldeb tadolaeth?