Ail forgeisi neu forgeisi ail arwystl

Cyfeirir yn aml at forgeisi ail arwystl fel ail forgeisi oherwydd yr ail flaenoriaeth yw’r rhain wedi’ch prif forgais (neu’ch morgais arwystl cyntaf). Benthyciad wedi’i warantu yw hwn, sy’n golygu bod cartref y sawl sy’n cael benthyg yn cael ei ddefnyddio fel gwarant. Mae llawer o bobl yn defnyddio’r rhain fel ffordd o godi arian yn hytrach nag ailforgeisio. Ond mae angen ichi fod yn ymwybodol o rai pethau cyn gwneud cais.

Sut mae morgeisi ail arwystl yn gweithio?

Er mwyn cael morgais ail arwystl rhaid ichi fod yn berchen ar gartref, er nad oes rhaid ichi fod yn byw yn yr eiddo o anghenraid.

Mae morgais ail arwystl yn gadael ichi ddefnyddio unrhyw ecwiti sydd gennych yn eich cartref fel gwarant yn erbyn benthyciad arall. Yn y bôn, yr hyn y mae’n ei olygu yw bod gennych chi ddau forgais ar eich cartref.

Yr ecwiti yw canran yr eiddo rydych chi’n berchen arno’n gyfan gwbl, sef gwerth y cartref ar ôl tynnu unrhyw forgais sy’n ddyledus arno. Er enghraifft, os yw gwerth eich cartref yn £250,000 a £150,000 i’w dalu o hyd ar eich morgais, bydd gennych ecwiti o £100,000.

Gall morgais ail arwystl fod yn fenthyciad o unrhyw swm o £1,000 i fyny.

Erbyn hyn mae’n rhaid i ddarparwyr morgeisi gydymffurfio â rheolau mwy llym yn y DU a’r UE sy’n llywodraethu cyngor ar forgeisi, benthyca fforddiadwy a delio ag anawsterau talu. Golyga hyn bod yn rhaid i ddarparwyr wneud yr un gwiriadau fforddiadwyedd a chynnal ‘prawf straen’ ar amgylchiadau ariannol y benthyciwr ag ymgeisydd am brif forgais neu forgais preswyl cyntaf.

Yn awr bydd yn rhaid i fenthycwyr gyflwyno tystiolaeth y gallant fforddio talu’r benthyciad hwn yn ôl.

Am ragor o fanylion am yr hyn sydd ynghlwm ag asesiad fforddiadwyedd, a’r dystiolaeth y bydd angen i chi ei chyflwyno i gefnogi’ch[1] [2] ail gais am forgais, darllenwch Sut i wneud cais am forgais.[3]

Pam defnyddio un?

Mae sawl rheswm pam y gallai morgais ail arwystl fod yn ddefnyddiol.

  • Os yw’ch statws credyd wedi gwaethygu ers cael eich morgais cyntaf, byddai ailforgeisio yn golygu y byddech yn talu mwy o log ar eich morgais cyfan, yn hytrach na dim ond ar y swm ychwanegol yr ydych eisiau’i fenthyg.
  • Os yw ffi ad-dalu cynnar eich morgais yn uchel, efallai y bydd yn rhatach cymryd morgais ail arwystl yn hytrach nag ailforgeisio.
  • Os ydych chi’n hunangyflogedig ac yn cael trafferth cael gafael ar ryw fath o fenthyciad heb ei warantu megis benthyciad personol.

Pryd y gallai morgais ail arwystl fod yn rhatach nag ailforgeisio

Mae gan John a Claire forgais o £200,000 ar gyfradd sefydlog am bum mlynedd a thair blynedd i fynd cyn diwedd cyfnod y gyfradd sefydlog. Mae gwerth eu cartref wedi codi ers iddynt gymryd y morgais.

Mae gan eu morgais gosb ad-dalu’n gynnar o 5% o werth y morgais, sef £10,000.

Maent wedi penderfynu cychwyn teulu ac maent eisiau cael benthyg £25,000 i adnewyddu’u cartref. A ddylen nhw ailforgeisio neu gymryd morgais ail arwystl?

  • Os byddant yn ailforgeisio, bydd yn rhaid iddynt dalu’r gosb o £10,000 a does dim sicrwydd y byddant yn gallu cael cyfradd llog gwell na’r un y maent yn ei thalu ar hyn o bryd – yn wir efallai y bydd yn rhaid iddynt dalu mwy.
  • Os byddant yn cymryd morgais ail arwystl, byddant yn talu cyfradd llog uwch ar y £25,000 nag y maent yn ei thalu ar eu morgais cyntaf, a ffioedd am drefnu’r morgais ail arwystl. Ond, bydd hyn yn llawer llai na thalu’r ffi ad-dalu cynnar o £10,000 a chyfradd llog uwch o bosibl ar eu morgais cyntaf.

Mae John a Claire yn penderfynu cymryd benthyciad wedi’i warantu nad oes iddo unrhyw gosbau ad-dalu cynnar ar ôl tair blynedd (pan fydd y cynnig ar eu prif forgais yn dod i ben). Bryd hynny gallant benderfynu a oes modd ailforgeisio’r ddau fenthyciad er mwy cael cynnig gwell.

Pryd i beidio â defnyddio morgais ail arwystl

A wyddoch chi?

Yn 2014, cafodd 447 o eiddo eu hadfeddiannu gan ddarparwyr benthyciadau ail arwystl.

Ffynhonnell: Y Gymdeithas Cyllido a Phrydlesu

Er y gall morgeisi ail arwystl fod yn ddefnyddiol, mae cymryd un yn gam difrifol. Gall fod yn syniad gwael mewn nifer o sefyllfaoedd.

  • Os ydych chi eisoes prin yn llwyddo i ad-dalu’ch morgais. Gallech chi golli’ch cartref os na allwch chi wneud yr ad-daliadau ar naill ai’ch morgais neu’r morgais ail arwystl.
  • Er mwyn cyfuno dyledion. Mae defnyddio morgais ail arwystl – a all bara am hyd at 25 mlynedd – i dalu dyledion llai, megis dyledion ar gardiau credyd neu fenthyciadau bach heb eu gwarantu, yn golygu y gallech chi fod yn talu mwy o log yn yr hirdymor. Rydych chi hefyd yn newid credyd heb ei warantu yn gredyd wedi’i warantu, a allai gynyddu’r risg o’ch eiddo’n cael ei adfeddiannu.

Beth os byddwch yn symud tŷ?

Os byddwch yn gwerthu’ch cartref bydd angen ichi naill ai dalu gweddill eich morgais ail arwystl neu ei drosglwyddo i forgais newydd.

Rhai pethau i’w hystyried

Mae’n syniad da cael cyngor gan gyfreithiwr cyn eich bod yn newid y ffordd rydych yn berchen ar eiddo. Bydd yn medru rhoi help i chi ddod o hyd i fenthyciad sy’n gweddu orau â’ch anghenion a’ch sefyllfa ariannol.

Bydd angen iddo ddilyn y rheolau a osodir gan yr FCA wrth ddelio â chi. Nod y rheolau hyn yw eich diogelu chi.

Os dewiswch beidio â chael cyngor ffurfiol, rydych mewn perygl o gael benthyciad sy’n anaddas i chi. Os digwydd hyn, gallech gael anhawster cyflwyno cwyn llwyddiannus.

Wrth ystyried ail forgais, cofiwch:

  • ewch at eich benthyciwr presennol a gofyn iddo faint fyddai’n ei godi am fenthyciad ychwanegol
  • Chwilio am y fargen orau – gwnewch yn siŵr eich bod yn cael y gyfradd orau drwy gymharu APRC (cyfradd codi tâl ganrannol flynyddol) y gwahanol ddarparwyr benthyciadau, tymor y benthyciad a’rcyfanswm y byddai’n rhaid ichi ei dalu’n ôl, a’r
  • mynnwch wybod beth yw union delerau’r morgais, y ffioedd, y ffioedd ad-dalu’n gynnar a’r gyfradd llog

Cynnig rhwym a’r cyfnod myfyrio

Pan gewch gynnig gan ddarparwr, bydd angen iddo roi eglurhad digonol i chi o nodweddion hanfodol y benthyciad. Bydd angen iddo hefyd roi dogfen bersonol i chi sy’n:

● crynhoi’r nodweddion hyn gan gynnwys unrhyw ffioedd, yr APRC a newidiadau i’ch taliadau misol os bydd y cyfraddau llog yn codi’n uwch na rhyw bwynt penodol.

● pwysleisio rhai o fanylion eich cais am fenthyciad, ac

● yn egluro telerau ei gynnig.

Gelwir y ddogfen hon yn Daflen Wybodaeth Safonol Ewropeaidd (ESIS).

Mae’r hawl gennych i gymryd 7 niwrnod o leiaf, o’r amser pan gyflwynir y cynnig i chi, er mwyn i chi ystyried a ddymunwch chi dderbyn cynnig y darparwr neu beidio. Gall rhai darparwyr roi mwy na 7 niwrnod i chi ystyried eu cynnig. Gelwir hyn yn ‘gyfnod myfyrio’.

Yn ystod y cyfnod hwn, mae cynnig y darparwr yn rhwym a bydd yn glynu at y telerau a gynigia i chi. Gallai newid amodau’r cynnig dan rai amgylchiadau, er enghraifft os canfyddir bod y wybodaeth a roesoch yn y cais yn anghywir.

Mae’n syniad da manteisio ar yr amser hwn i nid yn unig ystyried y cynnig a gawsoch ond ei gymharu hefyd â benthyciadau eraill. Gallai rhuthro i dderbyn cynnig olygu y collwch fenthyciad mwy buddiol gan rywun arall.

Nid oes raid i chi ddisgwyl tan ddiwedd y cyfnod myfyrio cyn dweud wrth y darparwr eich bod am dderbyn y cynnig morgais os ydych yn hollol siŵr eich bod am symud ymlaen.

###
Y risgiau a’r opsiynau eraill

Gan fod morgais ail arwystl yn ddigon tebyg i’ch morgais cyntaf, mae’ch cartref mewn perygl os na fyddwch yn gwneud yr ad-daliadau. Os byddwch yn gwerthu’ch cartref, bydd y morgais arwystl cyntaf yn cael ei glirio’n llawn cyn y bydd unrhyw arian yn mynd tuag at ad-dalu’r ail arwystl, er y bydd benthyciwr yr ail arwystl yn gallu dod ar eich ôl am y diffyg.

Os oes angen benthyg swm bychan o arian arnoch mae’n well mynd am gynnyrch heb ei warantu megis benthyciad personol.

Os nad oes gennych chi ffi ad-dalu cynnar mawr ar eich morgais a bod gennych chi rywfaint o ecwiti yn eich cartref a’ch amgylchiadau heb newid, yn sicr bron mae’n well ichi ailforgeisio neu gymryd benthyciad ychwanegol ar y morgais gan yr un benthyciwr.