Canllaw prynwr cartref am y tro cyntaf

Os ydych yn brynwr tro cyntaf a’ch bod yn ceisio deall beth sydd ei angen arnoch i brynu tŷ neu fflat, rydych wedi dod i’r lle iawn. Bydd y canllaw hwn yn eich tywys drwy’r broses o brynu’ch cartref cyntaf, gan gynnwys rhoi trefn ar eich blaendal a’r broses o ymgeisio am forgais.

Faint o flaendal sydd ei angen arnaf i brynu ty?

Yn gyffredinol, mae person yn cael ei ddosbarthu fel prynwr tro cyntaf os ydynt yn prynu eu unig breswylfa neu brif breswylfa ac nad ydynt erioed wedi bod yn berchen ar rydd-ddaliad neu sydd â diddordeb lesddaliad mewn eiddo preswyl yn y DU neu dramor.

Cyn cychwyn edrych ar eiddo, bydd angen i chi gychwyn cynilo ar gyfer blaendal. Yn gyffredinol, bydd angen i chi geisio cynilo o leiaf 5% i 20% o gost y cartref yr hoffech chi ei brynu.

Er enghraifft, os hoffech chi brynu cartref sydd yn werth £150,000, bydd angen i chi gynilo £7,500 (5%) o leiaf. Bydd cynilo mwy na 5% yn ei gwneud hi’n haws i chi ymgeisio am ddewis ehangach o forgeisi rhatach.

Darllenwch ein canllaw, Sut i bennu nod cynilo.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn gallu fforddio’ch ad-daliadau misol

Defnyddiwch ein Cyfrifiannell fforddiadwyedd morgais i weld faint allwch chi fforddio ei fenthyca.

Fel prynwr tro cyntaf, y peth pwysicaf i’w ystyried wrth brynu eich cartref cyntaf yw a ydych wir yn gallu fforddio cymryd y cam hwn. Mae’n beth doeth llunio cyllideb cyn i chi ddechrau chwilio am eiddo.

Bellach mae gwiriadau llym pan wnewch gais am forgais. Bydd darparwyr benthyciadau yn gwirio a allwch chi fforddio’r morgais ac yn cynnal ‘prawf straen’ i wirio eich gallu i dalu petai cyfraddau llog yn codi neu eich amgylchiadau’n newid, megis dyddiad ymddeol bwriededig neu gael plant.

Fel rhan o’r broses o ymgeisio am forgais bydd angen i chi ddangos tystiolaeth i’r darparwr benthyciad o unrhyw dreuliau a dangos tystiolaeth o’ch incwm.

Cyllidebu ar gyfer y costau eraill sy’n gysylltiedig â phrynu cartref

Defnyddiwch ein Treth Stamp i gyfrifo cost y Dreth Stamp ar yr eiddo a brynwch.

Ar wahân i’ch taliadau morgais misol, mae costau eraill ynghlwm â phrynu cartref.

Mae’r rhain yn cynnwys:

  • Ffioedd trefnu morgais a ffioedd prisio
  • Treth Stamp (neu Dreth Trafodiadau Tir ac Adeiladau yn yr Alban, neu Dreth Trafodiadau Tir yng Nghymru).
  • Ffi’r cyfreithiwr
  • Cost gwneud arolwg
  • Costau symud
  • Costau cychwynnol wrth ddodrefnu ac addurno
  • Yswiriant adeiladau

Ni fydd prynwyr tro cyntaf yn talu unrhyw Dreth Stamp ar y £300,000 cyntaf ar gyfer eiddo sy’n werth hyd £500,000.

Am ragor o wybodaeth, darllenwch ein canllaw ar Dreth Stamp.

Cynlluniau fforddiadwy i brynwyr tro cyntaf gael camu ar y farchnad eiddo

Mae nifer o gynlluniau a gefnogir gan y llywodraeth sy’n ceisio helpu prynwyr tro cyntaf – a symudwyr hefyd – i gamu ar y farchnad eiddo.

Os ydych yn medru defnyddio unrhyw un o’r cynlluniau hyn, bydd darparwyr yn dal i fod eisiau sicrhau y gallwch fforddio talu’ch morgais.

Dod o hyd i forgais

Defnyddiwch y Gyfrifiannell ad-dalu morgais i gyfrifo’ch taliadau.

Mae nifer o gynigion morgais gwahanol ar gael, felly gall fod yn anodd dewis yr un iawn ar eich cyfer chi.

Gall ddibynnu ar nifer o ffactorau, felly mae’n syniad da gwneud ychydig o ymchwil a siarad ag arbenigwyr megis broceriaid morgais.

Rhydd-ddaliad (freehold) neu lesddaliad (leasehold)

Os ydych chi’n bwriadu prynu tŷ mae’n siŵr mai’r rhydd-ddaliad fyddwch chi’n ei brynu, sy’n golygu mai chi sy’n berchen ar yr eiddo a’r tir y mae’r tŷ wedi cael ei adeiladu arno.

Os ydych chi’n prynu fflat, byddwch naill ai’n prynu lesddaliad neu’n prynu cyfran o rydd-ddaliad.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am y gwahaniaethau a’r goblygiadau ariannol yn ein canllaw Lesddaliad neu rydd-ddaliad – goblygiadau ariannol.

Y broses ymgeisio

Defnyddiwch ein Cyfrifiannell fforddiadwyedd i weld faint allwch chi fforddio ei fenthyca.

Pa bynnag forgais yr ymgeisiwch amdano, bydd eich darparwr benthyciadau angen gwybod y gallwch barhau i dalu petai cyfraddau llog yn codi neu os bydd unrhyw gynlluniau bwriededig yn newid eich amgylchiadau ariannol.

Bydd angen i chi roi tystiolaeth o’ch incwm, a rhoi gwybodaeth am eich gwariant, yn cynnwys dyledion, biliau’r cartref a chostau eraill fel dillad, gofal plant a theithio.

Er mwyn profi eich bod yn derbyn eich incwm, efallai y bydd yn rhaid i chi ddangos slipiau cyflog a chyfriflenni banc. Os ydych yn hunangyflogedig gallech orfod dangos eich ffurflenni treth a chyfrifon busnes a baratowyd gan gyfrifydd yn mynd yn ôl ddwy flynedd dreth.

Gall rhywun arall warantu eich morgais

Os yw’n anodd ichi gael morgais i brynu eich cartref cyntaf, efallai y byddwch am ystyried morgais gwarantydd. Golyga hyn y bydd rhiant, gwarcheidwad neu berthynas agos yn cytuno i fod yn atebol am y taliadau morgais pe baech chi’n methu â’u talu.

Ni ddylid ymrwymo i forgeisi gwarantydd ar chwarae bach gan eu bod yn drefniadau sy’n eich rhwymo’n gyfreithiol, ac mae angen i’ch gwarantydd allu fforddio talu eich morgais chi os byddwch chi’n mynd i drafferthion.

Os hoffech gael gwybod mwy am ba fenthycwyr sy’n cynnig morgeisi gwarantydd, bydd angen ichi siarad â brocer morgeisi.

Camau nesaf

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?