Beth i'w wneud os cewch eich bygwth ag adfeddiannu

Os ydych chi ar ei hôl hi gyda’ch taliadau morgais a bod ofn arnoch y byddwch yn colli’ch cartref, cofiwch fod help ar gael. Peidiwch â chladdu’ch pen yn y tywod – dydy hi byth yn rhy hwyr i ofyn am gyngor a chael trefn ar bethau unwaith eto.

Cysylltwch â’ch darparwr benthyciadau

Os ydych chi wedi methu rhai taliadau morgais, siaradwch â’ch benthyciwr cyn gynted â phosibl. Bydd y benthyciwr yn gallu siarad am eich sefyllfa a’ch helpu i osgoi colli’ch cartref.

Rhaid i’ch benthyciwr ddilyn set o amodau a elwir yn ‘brotocol cyn-gweithredu’ i’ch helpu i gadw’ch cartref. Os aiff eich achos i’r llys, rhaid i chi a’ch benthyciwr brofi wrth y barnwr eich bod wedi dilyn yr amodau hyn.

Rhaid i’ch benthyciwr:

  • ddweud wrthych chi faint yn union o arian sydd arnoch chi ac unrhyw daliadau llog y bydd yn rhaid ichi eu talu
  • ystyried cais gennych chi i newid y ffordd rydych yn talu’ch morgais
  • ymateb i unrhyw gynnig ar gyfer talu y byddwch yn ei wneud
  • os bydd yn gwrthod eich cynnig ar gyfer talu, rhaid iddo esbonio’i resymau cyn pen deg diwrnod gwaith
  • roi rhybudd ysgrifenedig o 15 diwrnod gwaith ichi os yw’n bwriadu dwyn achos llys yn eich erbyn am nad ydych wedi cadw at gytundeb ad-dalu

Opsiynau y gallai eich benthyciwr eu hawgrymu

Rhaid i’ch benthyciwr ystyried nifer o opsiynau ac, yn dibynnu ar eich amgylchiadau unigol chi, efallai y bydd yn awgrymu nifer o opsiynau i’ch helpu i reoli’ch ad-daliadau. Gall y rhain gynnwys:

  • ymestyn tymor eich morgais, a
  • derbyn ad-daliadau llai.

Cofiwch na fydd yr opsiynau hyn o anghenraid bob amser er eich lles gorau chi – siaradwch ag asiantaeth sy’n rhoi cyngor ar ddyledion yn rhad ac am ddim os nad ydych yn siŵr beth i’w wneud.

Cysylltwch â’ch awdurdod lleol

Os yw’ch benthyciwr yn bwriadu mynd â chi i’r llys, cysylltwch â’ch cyngor lleol a fydd yn rhoi manylion cysylltu asiantaethau lleol ichi sy’n cynnig help a chyngor ar sut i atal eich cartref rhag cael ei adfeddiannu.

Yn dibynnu ar eich amgylchiadau, gallant hefyd roi manylion cysylltu awdurdodau lleol ichi a fydd, efallai, yn gallu prynu cyfran o’ch eiddo neu ei brynu i gyd a’i roi yn ôl ichi ar rent. Os byddwch yn ystyried yr opsiwn hwn, siaradwch â gwasanaeth rhoi cyngor ar ddyledion sydd ar gael yn rhad ac am ddim i ddechrau.

Ceisiwch gyngor ar ddyledion

Mae nifer o asiantaethau annibynnol ar gael sy’n darparu cyngor diduedd yn rhad ac am ddim os ydych chi mewn perygl o golli’ch cartref. Ymysg y rhain mae Cyngor ar Bopeth, Elusen Dyledion StepChange a Shelter ac, yng Nghymru, y Llinell Gymorth Dyledion Tai. Dilynwch y ddolen gyntaf isod i gael rhagor o fanylion.

Paratoi ar gyfer dyddiadau llys

Os cewch eich hun mewn sefyllfa lle rydych yn cael dyddiad i fynd i’r llys, cofiwch nad yw adfeddiannu’n rhywbeth sy’n digwydd yn awtomatig. Mae’n dal yn bosibl cael help ac osgoi colli’ch cartref, os dilynwch y camau hyn:

  • Darllenwch y canllaw ar sut i baratoi ar gyfer y gwrandawiad ar wefan GOV.UK.
  • Cyfrifwch eich cyllideb cyn mynd i’r llys. Bydd y barnwr eisiau gwybod faint y gallwch chi fforddio ei ad-dalu. Defnyddiwch ein Cynlluniwr cyllideb i’ch helpu i wneud hyn.
  • Gwnewch yn siŵr eich bod chi’n mynd i’r gwrandawiad llys. Os nad ewch, mae’n debygol iawn y bydd y benthyciwr yn cael yr hawl i’ch troi allan.
  • Gofynnwch am gael gweld swyddog ar ddyletswydd os nad oes gennych chi gynghorydd dyledion neu gyfreithiwr gyda chi. Gall eich helpu chi gyda’ch achos ac efallai y bydd yn gallu’ch cynrychioli chi. Mae’r gwasanaeth hwn yn rhad ac am ddim.
  • Os bydd eich benthyciwr yn cynnig trefniant ad-dalu ichi y tu allan i’r llys, gwnewch yn siŵr eich bod yn deall y canlyniadau cyn cytuno iddo. Ni ddylech chi gytuno i unrhyw beth os nad ydych chi’n credu y gallwch lynu wrth hynny am weddill tymor y morgais.