Bod yn ymddiriedolwr

Mae bod yn ymddiriedolwr yn aml yn ffordd bwysig o helpu ffrind neu aelod o’r teulu. Mae’n golygu eich bod yn cymryd cyfrifoldeb am arian sydd wedi’i neilltuo mewn ymddiriedolaeth ar gyfer rhywun arall. Byddwch yn rheoli’r arian ar eu rhan, gan ei ddefnyddio er eu lles gorau yn unig, ac yn ufuddhau rheolau’r ymddiriedolaeth.

Beth yw ymddiriedolaeth?

Mae ymddiriedolaethau’n ffordd o drefnu arian fel y gall fod o fudd i unigolyn neu grŵp o bobl – weithiau i rywun na allant reoli arian ei hun.

Mae llawer o resymau pam y gallai rhywun sefydlu ymddiriedolaeth. Er enghraifft:

  • i ddarparu ar gyfer aelod o’r teulu sydd ag anabledd parhaol
  • i dalu am gostau gofal tymor hir i berson hŷn
  • i adael arian i blentyn, a chael rhywun i’w reoli nes bod y plentyn yn 18 oed (neu hŷn)

Nid yw ymddiriedolaeth fel cwmni – ni all fod yn berchen ar arian ei hun. Mae’r holl arian yn yr ymddiriedolaeth yn berchen yn gyfreithiol i’r ymddiriedolwyr. Fodd bynnag, os ydych yn ymddiriedolwr, ni ellir defnyddio’r arian yn yr ymddiriedolaeth er eich lles chi fel arfer – gellir ei ddefnyddio ar gyfer pethau a nodir yn rheolau’r ymddiriedolaeth yn unig.

Beth mae ymddiriedolwr yn ei wneud

Gwyliwch

Mae’n naturiol bod ag eisiau helpu, ond dylech fod yn ymddiriedolwr dim ond os ydych yn siŵr y gallwch dderbyn y cyfrifoldeb.

Fel ymddiriedolwr, rydych yn gyfrifol am ddefnyddio’r arian neu asedau mewn ymddiriedolaeth er budd rhywun arall. Ni fyddwch yn gallu cael budd o’r ymddiriedolaeth eich hun (oni bai bod cytundeb yr ymddiriedolaeth yn dweud y gallwch).

Mae’r hyn y gallwch ac na allwch ei wneud wedi’i amlinellu yn nogfen yr ymddiriedolaeth. Er enghraifft, gallai ddweud bod yr ymddiriedolaeth i dalu am addysg plentyn. Os yw hynny’n wir, ni allwch ddefnyddio’r arian at unrhyw ddefnydd arall.

Os yw’r ymddiriedolaeth yn ‘ymddiriedolaeth ddewisol’, bydd gan yr ymddiriedolwr fwy o ryddid i wneud penderfyniadau. Er enghraifft, os yw’r ymddiriedolaeth wedi’i sefydlu i fod o fudd i sawl plentyn ifanc, yna gallwch chi ac unrhyw ymddiriedolwyr eraill ei ddefnyddio ar gyfer unrhyw beth y byddwch yn cytuno sy’n dda i unrhyw un o’r plant, fel talu am drip ysgol.

Cael gwybod mwy am y gwahanol fathau o ymddiriedolaethau ar wefan GOV.UK.

Ymddiriedolwyr a threth

Yn aml, rhaid i ymddiriedolwyr dalu treth ar ran ymddiriedolaeth. Gan ddibynnu ar y math o ymddiriedolaeth, efallai y bydd yn rhaid iddo dalu:

  • Treth Incwm
  • Treth Enillion Cyfalaf
  • Treth Etifeddu

Yn union fel cwblhau ffurflen dreth i berson, rhaid i chi a’r ymddiriedolwyr eraill adrodd manylion yr ymddiriedolaeth i Gyllid a Thollau EM a sicrhau bod y dreth yn cael ei thalu.

Mwy am gyfrifoldebau ymddiriedolwyr treth ar wefan GOV.UK.

Am beth rydych chi’n gyfrifol os bydd rhywbeth yn mynd o’i le?

Mae bod yn ymddiriedolwr yn gyfrifoldeb cyfreithiol, ac efallai y byddwch yn poeni am beth fydd yn digwydd os byddwch yn gwneud rhywbeth o’i le – ond mewn gwirionedd, y cyfan mae’n rhaid i chi ei wneud yw gweithredu er lles pennaf y person y mae’r ymddiriedolaeth ar ei gyfer (fe’i gelwir eich ‘dyletswydd ymddiriedol’). Os na fyddwch, gellir mynd â chi i’r llys, a gall y cosbau fod yn ddifrifol.

Fodd bynnag, os na all yr ymddiriedolaeth dalu ei dyledion neu os na fyddwch yn cymryd gofal rhesymol wrth wneud penderfyniad sy’n colli arian i’r ymddiriedolaeth, gallwch fod yn atebol fel ymddiriedolwr. Fodd bynnag, cyhyd ag y byddwch wedi gwneud popeth y dylech ei wneud, ni ddylech fod yn atebol yn bersonol.

Os gofynnir i chi fod yn ymddiriedolwr

Os gofynnir i chi fod yn ymddiriedolwr, meddyliwch yn ofalus a yw’n iawn i chi. Dyma rai pethau i’w hystyried.

  • Gall wir helpu rhywun sy’n bwysig i chi. Os bydd rhywun yn gofyn i chi i fod yn ymddiriedolwr, fel arfer mae’n golygu eu bod yn ymddiried ynddoch i wneud y peth cywir ar eu rhan ac ar ran y bobl sy’n cael budd o’r ymddiriedolaeth.
  • Mae’n llawer o waith a chyfrifoldeb, ac yn y pen draw, efallai y byddwch yn atebol am golledion a wnaed gan yr ymddiriedolaeth os na fyddwch yn cyflawni eich dyletswyddau’n briodol. Gall rhai ymddiriedolaethau gymryd llawer o’ch amser i’w rheoli’n iawn. Fel arfer, ni chewch eich talu, ac ni fyddwch yn elwa eich hun. Byddwch yn cyflawni eich dyletswyddau fel ymddiriedolwr er budd pobl eraill.
  • Mae’n ymrwymiad hirdymor. Mae gan rai ymddiriedolaethau ddyddiad cau penodol – er enghraifft, pan fo plentyn yn cyrraedd 18 oed – ond gall eraill fynd ymlaen am hyd at 125 o flynyddoedd! Gallech fod yn ymddiriedolwr am ddegawdau mewn rhai achosion.

Os nad ydych yn siŵr beth i’w wneud, sgwrsiwch gyda’r person sy’n sefydlu’r ymddiriedolaeth. Cewch well syniad o faint o waith y bydd yn ei gymryd, ac a yw’n wirioneddol bwysig mai chi yw’r un i wneud hynny – efallai y bydd ganddynt lawer o bobl eraill mewn cof os byddwch yn gwrthod. Byddai hefyd yn gall ceisio cyngor proffesiynol.