Newidiadau i deithio i’r UE a mynediad at ofal iechyd ar ôl Brexit

Mae’r rheolau ar deithio nawr fod y DU wedi gadael yr UE yr un peth i raddau helaeth ag yr oeddent pan oedd y DU yn dal yn rhan o’r UE ond gallent newid ar ôl 31 Rhagfyr 2020. Dysgwch ragor am beth allai newid a beth i’w wneud os ydych chi’n cael eich effeithio.

Fydda i’n dal i allu teithio i’r UE?

Byddwch, ond newidiodd y rheolau ar deithio i ac o wledydd yr Undeb Ewropeaidd o 1 Ionawr 2021 nawr bod y cyfnod gweithredu a gytunwyd â’r UE wedi dod i ben. Bydd dinasyddion y DU yn cael aros yn yr UE am 90 diwrnod mewn unrhyw gyfnod 180 diwrnod heb fisa, a bydd yr un peth yn gymwys i ddinasyddion yr UE sydd ddim yn breswylwyr yn y DU.

Os ydych chi’n bwriadu teithio i’r EEA mae nifer o bethau y bydd angen i chi eu hystyried cyn i chi deithio, a gallai fod angen i chi weithredu yn awr.

Gallai hyn gynnwys sicrhau cerdyn gwyrdd os ydych chi’n fodurwr a gwirio telerau unrhyw bolisïau yswiriant sydd gennych gan gynnwys yswiriant teithio. Mae gofynion newydd hefyd ar anifeiliaid anwes yn teithio.

Mae’r cytundeb a sicrhawyd gan lywodraeth y DU yn caniatáu i’r rheini a gafodd Gerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC) cyn diwedd 2020 barhau i’w ddefnyddio cyn y dyddiad y daw i ben. Os ydych chi’n teithio i’r Swistir, Norwy, Gwlad yr Iâ neu Liechtenstein, bydd eich cerdyn EHIC ond yn ddilys hyd 31 Rhagfyr 2020. Fodd bynnag, rydym yn argymell yn gryf eich bod yn cymryd yswiriant teithio beth bynnag i ateb pob amgylchiad.

Bydd Cerdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang y DU (GHIC) yn caniatáu i chi gael gofal iechyd gwladwriaethol yn Ewrop ar gost gostyngol neu weithiau am ddim. Os oes gennych chi Gerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd y DU (EHIC) bydd yn ddilys hyd y dyddiad y daw i ben ar eich cerdyn. Unwaith y daw i ben, bydd angen i chi wneud cais am GHIC i gymryd ei le. Nid yw GHIC nac EHIC yn cymryd lle yswiriant teithio. Mae rhagor o wybodaeth am hyn i’w gweld isod.

Rydych chi’n gallu gwneud cais am GHIC ar y wefan GIG.

Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi rhagor o wybodaeth ar deithio yn yr UE ar y wefan GOV.UK.

Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi cynlluniau i ddosbarthu Cerdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang y DU. Mae rhagor o wybodaeth am hyn i’w chael isod.

Gallwch chi hefyd ddysgu rhagor ar wefan FCA Sut allai Brexit effeithio arnoch chi.

Teithio i’r UE o 1 Ionawr 2021

Newidiodd teithio i’r UE, y Swistir, Norwy, Gwlad yr Iâ neu Liechtenstein o 1 Ionawr 2021. Byddwch chi’n gallu mynd i’r UE o hyd, ond bydd rhaid i chi wirio ychydig o bethau, a gwneud cais o bosibl am ddogfennau ychwanegol.

Mae pethau y gallai fod angen i chi eu gwneud yn cynnwys:

  • gwirio’ch pasport
  • cael yswiriant teithio sy’n gofalu am eich gofal iechyd
  • gwirio bod gennych chi’r dogfennau gyrru cywir
  • trefnu teithio anifeiliaid anwes – cysylltwch â’ch milfeddyg o leiaf bedwar mis cyn i chi fynd.

Cyn i chi archebu eich taith, mae angen i chi wirio bod gan basportau oedolion yn ogystal â phlant o leiaf chwe mis ar ôl cyn iddynt ddod i ben.

Bydd unrhyw reolau newydd yn gymwys i basportau sy’n cael eu dosbarthu gan y DU, Gibraltar, Guernsey, Ynys Manaw a Jersey.

Ydw i’n dal yn cael defnyddio fy mhasport presennol?

Os oes gennych chi basport yn barod, nid oes angen poeni, bydd yn dal yn ddilys hyd y dyddiad y daw i ben. Byddd rheolau presennol yn dal i fod yn gymwys.

Byddwch yn ymwybodol fod pob passport newydd yn las yn awr yn hytrach na choch bwrgwyn.

Adnewyddiad cynnar pasportau deng mlynedd i oedolion

Os wnaethoch chi adnewyddu pasport deng mlynedd cyn iddo ddod i ben, gallai misoedd ychwanegol fod wedi cael eu hychwanegu at y dyddiad newydd y daw eich pasport i ben, gan ei wneud yn ddilys am fwy na deng mlynedd.

Gallai unrhyw fisoedd ychwanegol ar eich pasport dros y terfyn deng mlynedd beidio â chyfrif tuag at y chwe mis sy’n gorfod bod ar ôl ar eich pasport i deithio i’r rhan fwyaf o wledydd yn Ewrop.

A yw fy EHIC yn ddilys o hyd ac oes angen yswiriant teithio arnaf i os ydw i’n ymweld neu’n byw yn yr UE neu EEA?

Rhoddodd y Cerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC) fynediad i chi at ofal iechyd gwladol yn yr Ardal Economaidd Ewropeaidd (EEA), a’r Swistir. Roeddech chi’n cael eich trin fel un o drigolion y wlad roeddech chi ynddi i bob pwrpas.

Roedd hyn yn caniatáu i chi gael triniaeth naill ai ar gost ostyngol neu am ddim gan system ofal iechyd wladol y wlad honno.

Ers 1 Ionawr 2021, mae’r cytundeb a sicrhawyd gan lywodraeth y DU yn caniatáu i’r rheini a gafodd Gerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC) cyn diwedd 2020 barhau i’w ddefnyddio cyn y dyddiad y daw i ben. Os ydych chi’n teithio i’r Swistir, Norwy, Gwlad yr Iâ neu Liechtenstein, bydd eich cerdyn EHIC yn ddilys hyd at 31 Rhagfyr 2020. Fodd bynnag, rydym yn dal i argymell yn gryf y dylech gymryd yswririant teithio beth bynnag i gwmpasu pob digwyddiad.

Os oes gennych chi yswiriant teithio blynyddol rydym yn argymell eich bod yn gwirio telerau’r polisi yswiriant i sicrhau ei fod yn darparu’r warchodaeth sydd ei hangen arnoch chi. Pe byddai’ch polisi yswiriant yn cael ei effeithio rydym yn disgwyl i’ch darparwr yswiriant ddweud wrthych chi.

Gwiriwch am y wybodaeth ddiweddaraf ar y Cerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC) a Cherdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang y DU (GHIC) ar-lein, neu dros y ffôn ar 0300 330 1350.

Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi cynlluniau i ddosbarthu Cerdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang y DU (GHIC) sy’n caniatáu i chi gael gofal iechyd gwladwriaethol yn Ewrop ar bris gostyngol neu weithiau am ddim. Os oes gennych chi Gerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC) bydd yn ddilys hyd at y dyddiad y daw i ben ar y cerdyn. Unwaith y daw i ben, bydd angen i chi wneud cais am GHIC i gymryd ei le. Nid yw GHIC nac EHIC yn cymryd lle yswiriant teithio. Mae rhagor o wybodaeth am hyn i’w gweld isod.

Rydych chi’n gallu gwneud cais am GHIC ar y wefan GIG.

Bydd yn cwmpasu salwch cronig neu rai sy’n bodoli, gofal mamolaeth arferol ac achosion brys.

Bydd triniaeth arbenigol, fel dialysis, yn gofyn am ‘gytundeb o flaen llaw’ i sicrhau ei bod ar gael.

Yswiriant teithio a mynd yn sâl neu gael eich anafu dramor

Ers 1 Ionawr 2021, bydd y cytundeb a sicrhawyd gan lywodraeth y DU yn caniatáu i’r rheini sydd wedi derbyn Cerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC) cyn diwedd 2020 barhau i’w ddefnyddio cyn y dyddiad y daw i ben. Mae’r EHIC yn rhoi’r hawl i chi gael mynediad at ofal iechyd brys wedi’i ddarparu gan wladwriaeth yn ystod arhosiad dros dro yn y gwledydd hynny.

Nid oedd y cerdyn EHIC erioed yn ateb arall i yswiriant iechyd. Ni fyddai wedi cwmpasu gofal iechyd meddygol preifat na chostau, fel achub o’r mynydd mewn cyrchfannau sgïo, cael eich hedfan yn ôl i’r DU, nac eiddo wedi’i golli neu’i ddwyn ac nid oedd yn ddilys ar fordeithiau.

Ein cyngor o hyd yw bod cael yswiriant teithio sy’n cwmpasu’ch anghenion gofal iechyd yn aros yn amod hanfodol wrth deithio.

Mae’n bwysig sicrhau eich bod yn deall telerau ac amodau eich polisi yswiriant teithio, a’ch bod yn hapus â’r lefel o warchodaeth gofal iechyd a tharfu ar deithio mae’n ei ddarparu.

Os oes gennych chi bolisi yswiriant teithio presennol sydd wedi cael ei effeithio oherwydd diwedd y cyfnod trosglwyddo gyda’r UE dylai’ch darparwr yswiriant teithio roi gwybod i chi.

Os oes gennych yswiriant teithio eisoes i gwmpasu’ch taith, dylai eich yswiriwr roi gwybod i chi os bydd unrhyw newidiadau i’r ffordd mae’r polisi yn cael ei wasanaethu.

Os oes gennych chi gwestiynau ynglŷn â beth mae’ch polisi yswiriant teithio’n ei gwmpasu, dylech chi gysylltu â’ch yswiriwr.

Mynediad at ofal iechyd os ydych chi’n ddinesydd o’r UE sy’n byw yn y DU

Nid oes newidiadau i hawliau a statws dinasyddion o’r UE sy’n byw ar hyn o bryd yn y DU hyd at 30 Mehefin 2021. Mae hynny’n golygu y byddwch chi’n gallu cael mynediad at y GIG yn rhad ac am ddim os ydych chi’n byw fel arfer yn y DU.

Fodd bynnag, dylech chi a’ch teulu wneud cais i Gynllun Ymgartrefu’r UE i barhau i fyw yn y DU a diogelu eich gallu i gael mynediad at ofal iechyd. Agorodd y cynllun ar 30 Mawrth 2019.

Beth yw Cerdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang y DU?

Mae Cerdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang y DU (GHIC) a’r Cerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC) yn caniatáu i chi gael gofal iechyd gwladwriaethol yn Ewrop am ddim neu ar gost gostyngol.

Bydd unrhyw un sy’n ceisio yn awr yn cael Cerdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang newydd y DU (GHIC) yn hytrach na Cherdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC). Mae’r ddau yn ddilys os byddwch chi’n teithio i wlad yn yr UE.

Ni fydd unrhyw un sy’n teithio i’r Swistir, Norwy, Gwlad yr Iâ na Liechtenstein, bellach yn cael gwarchodaeth a bydd angen yswiriant teithio a lefel briodol o warchodaeth gofal iechyd i ateb eu hanghenion pe byddai’r angen yn codi.

Mae rhai pobl yn gallu gwneud cais am gerdyn EHIC newydd y DU maen nhw’n gallu parhau i’w ddefnyddio o 1 Ionawr 2021 yn y DU a bydd yn parhau i gynnwys Norwy, Gwlad yr Iâ, Liechtenstein a’r Swistir. Mae pobl sy’n gallu gwneud cais am y cerdyn newydd yn cynnwys:

  • myfyrwyr o’r DU sy’n astudio yn yr UE
  • rhai Pensiynwyr Gwladol Prydeinig sy’n byw yn yr UE a’u teuluoedd
  • dinasyddion o’r UE yn y DU

Ceisiwch am Gerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd neu Gerdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang y DU trwy alw 0300 330 1350. Mae’r cerdyn am ddim. Peidiwch â defnyddio unrhyw safleoedd trydydd parti: maen nhw’n debygol o godi ffi.

Mae’n bwysig gwybod na fydd un o’r cardiau uchod yn cwmpasu teithio yn ôl i’r DU am ddim. Os byddwch chi’n mynd yn ddifrifol o sâl neu’n dioddef damwain ddifrifol dramor, dim ond yswiriant teithio fydd yn rhoi gwarchodaeth i chi.

Fydd cerdyn Yswiriant Iechyd Byd-eang newydd y DU yn rhoi gwarchodaeth fyd-eang i mi?

Dim mewn gwirionedd. Mae natur “byd-eang” y cerdyn newydd yn debygol o fod yn gyfyngedig i wledydd y mae gan y DU gytundeb dwyochrog sy’n bodoli â hwy. Ar y dechrau, bydd hyn yn cynnwys Awstralia, Seland Newydd, Gibraltar, y cenhedloedd sydd ddim yn yr UE yn beth oedd gynt yn Iwgoslafia, dyrnaid o diriogaethau’r DU yn y Caribî, a’r ynysoedd anghysbell ym Môr yr Iwerydd sef y Falklands a St Helena.

Ydw i’n dal i allu hawlio iawndal am oediad fy hediad ar ôl Brexit?

Mae Rheoliad 261 yr UE yn sefydlu hawliau teithwyr – gan gynnwys eu hawl i iawndal a chymorth – os ydynt yn cael eu hatal rhag mynd ar yr awyren yn groes i’w hewyllys, neu os yw eu hediad wedi’i ganslo neu’i ohirio.

Bydd gan deithwyr awyr ar hediad sy’n gadael y DU yr un hawliau i deithwyr ag o’r blaen. Mae hyn oherwydd bod deddfwriaeth hawliau teithwyr y DU wedi’u cadw yn y gyfraith ddomestig gan y Ddeddf Ymadael â’r UE.

Mae hyn yn golygu y byddai gan deithwyr sy’n destun gwrthod i fynd ar awyren, oedi neu ganslo hawl i gymorth a iawndal ar yr un sail â chyn i’r DU adael yr Undeb Ewropeaidd.

Mae’r Llywodraeth wedi dweud y bydd rheolau iawndal am oedi hediadau yn aros yr un peth, gan y bydd ei rheolau iawndal am oedi hediadau yn aros yr un peth, oherwydd ei bod wedi ysgrifennu EU261 i mewn i gyfraith y DU.

Os ydych chi ar hediad i neu o wlad UE sydd – oherwydd bai y cwmni awyrennau – yn cael ei oedi o fwy na their awr neu fod eich hediad yn cael ei ganslo’n llwyr, mae gennych chi’r hawl o hyd i rhwng £110 a £540 yr unigolyn mewn iawndal.

Hefyd bydd rhaid i gwmnïau teithio o’r UE sy’n darparu ar gyfer cwsmeriaid o’r DU barhau i ddarparu iawndal os yw eu cwmni’n mynd i’r wal.

Fydd costau crwydro yn dod yn ôl ar gyfer defnyddio ffonau symudol yn yr UE?

Ni fydd rheolau a rheoliadau’r UE ar grwydro symudol yn parhau i fod yn gymwys mwyach. Mae’r pedwar prif weithredwr ffonau symudol - EE, O2, Three a Vodafone – oll wedi dweud nad oes ganddynt gynlluniau ar hyn o bryd i ailgyflwyno taliadau crwydro ychwanegol.

Nid yw hyn wedi’i warantu ond mae’n bosibl y gallai costau crwydro gael eu cyflwyno. Er mwyn diogelu cwsmeriaid bydd terfyn o £45 y mis ar y swm y gellir ei godi am ddefnyddio data symudol dramor yn cael ei gyflwyno. Bydd rhaid i gwsmeriaid optio i mewn os bydd eisiau mynd heibio i’r terfyn arnynt. Bydd cwsmeriaid yn cael gwybod pan fyddant wedi cyrraedd 80% a 100% yn eu tro o’u lwfansau data.

Os ydych chi yng Ngogledd Iwerddon bydd gofyn i weithredwyr ffonau symudol gymryd “camau rhesymol” i helpu osgoi codi tâl ar gwsmeriaid am grwydro damweiniol oherwydd derbyn signal o Weriniaeth Iwerddon.

Bydd costau crwydro symudol yn dibynnu ar eich rhwydwaith – ond mae’r rhan fwyaf o’r rhwydweithiau mawr wedi dweud y byddant yn parhau i gynnig crwydro am ddim.

Mae’r pedwar prif weithredwr - EE, O2, Three a Vodafone – wedi dweud nad oes ganddynt gynlluniau ar hyn o bryd i ailgyflwyno costau crwydro ychwanegol. Os ydych chi ar rwydweithiau eraill, dylech chi wirio gyda’ch cwmni ffôn am unrhyw gostau ychwanegol.

Mae Llywodraeth y DU wedi pasio deddf i sicrhau bod gweithredwyr yn parhau i atal eich costau crwydro rhag mynd y tu hwnt i £45 y cyfnod anfonebu misol oni bai eich bod yn dewis yn bendant i ddefnyddio rhagor o ddata.

Ond dylech chi wirio beth mae’ch rhwydwaith symudol yn ei ddweud am grwydro cyn i chi deithio dramor.

](https://www.moneyadviceservice.org.uk/cy/articles/arbedwch-arian-ar-eich-ffon-symudol)

Ydw i’n dal i allu teithio gyda fy anifeiliaid anwes rhwng y DU a’r UE?

Ydych, mae dinasyddion y DU yn dal i allu mynd â chŵn, cathod a ffuredau i ac o’r UE. Nid yw pasportau anifeiliaid anwes ar gyfer teithio yn yr UE yn ddilys bellach. Bydd angen i berchnogion anifeiliaid anwes gysylltu â’u milfeddygon bedwar mis cyn unrhyw fwriad i deithio i’r UE.

I sicrhau bod eich anifail anwes yn gallu teithio o’r DU i’r UE ar ôl 31 Ionawr 2020 mewn unrhyw senario, dylech chi gysylltu â’ch milfeddyg am y cyngor diweddaraf.

Mae rhagor o wybodaeth ar y paratoadau iechyd a dogfennau y byddai eu hangen arnoch chi i deithio i’r UE, gan gynnwys gwybodaeth ar y dogfennau sydd eu hangen i ddod i mewn neu ddod yn ôl i’r DU, ar gael ar GOV.UK.

Ydw i’n dal i allu teithio gyda fy nghar rhwng y DU a’r UE?

Ydych, byddwch chi’n dal i allu mynd â’ch cerbyd gyda chi pan fyddwch chi’n teithio i’r UE. Fodd bynnag, gallai fod angen i chi gael cerdyn gwyrdd oddi wrth ddarparwr eich yswiriant. Mae cerdyn gwyrdd yn profi bod gennych chi’r yswiriant modur angenrheidiol.

Mae hyn yn cynnwys teithio rhwng Gogledd Iwerddon a Gweriniaeth Iwerddon. Gallai peidio â bod â cherdyn gwyrdd arwain at ddirwy neu ofyn i chi brynu yswiriant ychwanegol.

Bydd angen i hyn fod ar bapur printiedig – ni fydd PDFau ar ddyfais electronig fel ffôn symudol yn dderbyniol. Bydd eich darparwr yswiriant modur fel arfer yn gallu darparu un yn rhad ac am ddim i chi.

Mae Cymdeithas yr Yswiriwyr Prydeinig wedi argymell yn flaenorol y dylech chi gysylltu â’ch darparwr o leiaf fis cyn teithio i ofyn am un.

Os ydych chi’n byw yn yr UE ac yn ddeilydd trwydded y DU ar hyn o bryd gallai fod angen i chi gyfnewid eich trwydded am un leol. Mae’r terfyn amser ar gyfer hyn yn dibynnu ar y wlad rydych chi’n byw ynddi.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?