Budd-daliadau a chredydau treth y gallwch eu hawlio fel gofalwr

Os ydych chi’n ofalwr, mae cymorth ariannol ar gael i chi. Dyma gyfle i ganfod beth sydd ar gael a sut i wneud cais am yr hyn mae gennych chi hawl iddo.

Lwfans Gofalwr

Wyddoch chi?

Yn ôl Age UK, mae miliynau o bunnoedd o fudd-daliadau gofalwyr yn sefyll heb eu hawlio bob blwyddyn.

Yn 2017/18, mae’r Lwfans Gofalwr yn £62.70 yr wythnos.

Fe allech chi fod yn gymwys i’w hawlio:

  • Os ydych yn treulio o leiaf 35 awr yr wythnos yn gofalu am rhywun
  • Os ydych yn 16 oed neu’n hŷn
  • Os nad ydych mewn addysg amser llawn neu’n astudio am 21 awr yr wythnos neu fwy
  • Os ydych yn ennill £116 yr wythnos neu lai (ar ôl treth, costau gofal pan fyddwch yn y gwaith a 50% o’r hyn rydych yn ei dalu i mewn i’ch pensiwn)

Rhaid i’r person rydych chi’n gofalu amdano fod yn cael budd-dal hefyd oherwydd salwch neu anabledd, er enghraifft Lwfans Gweini, Lwfans Byw i’r Anabl neu Daliad Annibyniaeth Personol.

Rhaid talu treth ar y Lwfans Gofalwr a gall hefyd effeithio ar fudd-daliadau eraill rydych chi eisoes yn eu derbyn, felly mae’n bosib y byddwch yn cael llai o fudd-dal arall. Gall hefyd effeithio ar y budd-daliadau mae’r person rydych chi’n gofalu amdano yn eu derbyn.

Fel arfer, fyddwch chi ddim yn cael Lwfans Gofalwr os ydych chi eisoes yn hawlio Pensiwn y Wladwriaeth neu fudd-daliadau yn lle incwm, megis y Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Seiliedig ar Incwm.

Fodd bynnag, mae’n werth cyflwyno hawliad beth bynnag. Hyd yn oed os nad ydych chi’n cael y budd-dal, os byddwch chi’n gymwys ym mhob agwedd arall yna mae’n bosib y gallech gael incwm ychwanegol ar ben eich budd-daliadau eraill.

Bydd eich Canolfan Byd Gwaith leol (neu Swyddfa Swyddi a Budd-daliadau yng Ngogledd Iwerddon) yn gallu dweud wrthych pa fudd-daliadau y dylech wneud cais amdanynt.

Dysgwch fwy am y Lwfans Gofalwr ar wefan GOV.UK (Cymru, Lloegr a’r Alban), neu i wylio fideo a dod o hyd i enghreifftiau o sut y mae’n cael ei gymhwyso yn mynd i’r Carers UK

Credyd Gofalwr

Mae Credyd Gofalwr yn gredyd Yswiriant Gwladol tuag at eich Pensiwn y Wladwriaeth tra nad ydych yn gwneud unrhyw gyfraniadau eich hun oherwydd eich rôl ofalu.

Gallech gael Credyd Gofalwr:

  • Os ydych yn 16 oed neu’n hŷn
  • Os ydych yn treulio o leiaf 20 awr yr wythnos yn gofalu am rhywun
  • Os nad ydych yn gymwys am Lwfans Gofalwr
  • Os nad ydych eto’n cael Pensiwn y Wladwriaeth
  • Os yw’r person rydych yn gofalu amdano yn cael budd-dal oherwydd salwch neu anabledd, er enghraifft Lwfans Gweini, Lwfans Byw i’r Anabl, neu Daliad Annibyniaeth Personol. Os nad yw’r person rydych yn gofalu amdano yn cael un o’r budd-daliadau hyn, mae’n bosib y gallwch hawlio o hyd drwy lenwi ‘Tystysgrif Gofal’.

Premiwm Gofalwr

Mae’n bosib bod hawl gennych i gael Premiwm Gofalwr ychwanegol os ydych chi eisoes yn cael

  • Cymhorthdal Incwm
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar Incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth cysylltiedig ag Incwm
  • Budd-dal Tai
  • Cymhorthdal y Dreth Gyngor
  • Credyd Cynhwysol

Gofynnwch am y Premiwm Gofalwr yn eich Canolfan Byd Gwaith leol neu Swyddfa Swyddi a Budd-daliadau.

Credyd Pensiwn

Budd-dal y gallwch ei gael os ydych wedi cyrraedd eich oed Pensiwn y Wladwriaeth yw hwn.

Mae’n cynnwys dwy ran: Credyd Sicrwydd a Chredyd Cynilion.

Dim ond os byddwch chi neu eich partner wedi cyrraedd eich oed Pensiwn y Wladwriaeth cyn 6 Ebrill 2016 y mae Credyd Cynilion yn daladwy.

Bydd faint a gewch yn dibynnu ar eich incwm a chynilion ac a ydych chi’n sengl neu yn briod neu mewn partneriaeth sifil.

Os byddwch yn cael Credyd Pensiwn, efallai y byddwch yn gallu cael y swm ychwanegol i ofalwyr a ychwanegir ato, os ydych yn hawlio Lwfans Gofalwr neu os oes gennych hawl i’w gael.

Help gan eich awdurdod lleol

Weithiau gallech brofi angen ariannol annisgwyl ac mae’n bosib y gallech gael help gan eich awdurdod lleol.

  • Os ydych yn byw yng Nghymru, mae rhagor o wybodaeth am y Gronfa Cymorth Dewisol ar wefan Llywodraeth Cymru.{:target=”_blank”}
  • Os ydych yn byw yn Lloegr, cysylltwch â’ch cyngor lleol i ganfod rhagor ynghylch pa gymorth y gallant ei ddarparu.
  • Os ydych yn byw yn yr Alban, dysgwch fwy am Gronfa Lles yr Alban ar wefan Llywodraeth yr Alban.
  • Os ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon, dysgwch fwy am eu Cronfa Gymdeithasol ar wefan niDirect.

Budd-daliadau eraill y gallech eu hawlio o bosib

Fel gofalwr, mae yna fudd-daliadau eraill a chefnogaeth y gallech fod yn gymwys i’w hawlio. Os ydych chi’n cael Lwfans Gofalwr, gallai hynny effeithio ar faint o fudd-daliadau eraill a gewch chi.

Cymhorthdal Incwm

Os ydych ar incwm isel, ac yn ieuengach nag oed Pensiwn y Wladwriaeth, efallai y byddwch yn gymwys i hawlio’r budd-dal hwn sy’n seiliedig ar brawf modd. Mae Cymhorthdal Incwm yn ddi-dreth.

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

Fe allech fod yn gymwys am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) os oes gennych broblemau iechyd yn ogystal â chyfrifoldebau gofalu. Mae’n bosib na fyddwch chi’n cael Lwfans Gofalwr os ydych chi’n cael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n seiliedig ar gyfraniadau.

Lwfans Ceisio Gwaith

Os ydych yn gofalu am rywun wrth i chi chwilio am waith fe allech fedru hawlio Lwfans Ceisio Gwaith. Mae’n cael ei drethu ac yn seiliedig ar brawf modd.

Credydau treth

Os ydych ar incwm isel, efallai y byddwch yn gymwys i gael Credyd Treth Gwaith i gynyddu’ch incwm. Mae’n seiliedig ar brawf modd ond yn ddi-dreth.

Credyd Cynhwysol

Mae Credyd Cynhwysol yn gymorth ariannol newydd ar gyfer pobl sy’n gweithio neu ddim yn gweithio. Mae’n disodli’r Cymhorthdal Incwm, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth, Lwfans Ceisio Gwaith, Budd-dal Tai a chredydau treth.

Budd-dal Tai

Gall Budd-dal Tai eich helpu i dalu eich rhent neu rywfaint o’ch rhent os ydych chi ar incwm isel.

Help os ydych yn cael trafferth i dalu eich morgais

Os ydych yn cael trafferth i dalu eich morgais, efallai y gallech chi gael benthyciad gan y llywodraeth i dalu’r llog arno, os ydych ar unrhyw un o’r budd-daliadau hyn:

· Cymhorthdal Incwm

· Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm

· Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn gysylltiedig ag incwm

· Credyd Pensiwn

· Credyd Cynhwysol

Gelwir y cymorth hwn yn ‘Gymorth ar gyfer Llog ar Forgais’ (SMI). Mae cyfnod aros 39 wythnos ar ôl i chi hawlio cyn y byddwch yn derbyn unrhyw arian.

Cymorth pellach os ydych ar incwm isel

Hefyd fe allech chi fod yn gymwys i gael cymorth ariannol gyda’ch Treth Gyngor, tanwydd, costau iechyd, addasu eich cartref neu wneud gwaith trwsio.

Defnyddiwch y gyfrifiannell fudd-dal ar Turn2Us i gael gwybod beth y gallech fod â hawl iddo

Cynlluniau a hawliau eraill

Cynllun Motability

Os ydych yn gofalu am rywun sydd ag anabledd symudedd, gallent fod yn gymwys i gael cefnogaeth o’r cynllun Motability. Gall roi cymorth i gael car, sgwter pŵer neu gadair olwyn.

Bathodyn Glas

Mae trwyddedau parcio bathodyn glas yn caniatáu i yrwyr sydd â theithwyr gyda phroblemau symudedd barcio mewn lleoedd mwy cyfleus, megis mannau parcio i’r anabl. Gallwch barcio ar linellau sengl neu ddwbl am hyd at dair awr hefyd.

Cerdyn Rheilffordd i’r Anabl

Mae’r Cerdyn Rheilffordd i’r Anabl yn caniatáu i ddeilydd y cerdyn a’r gofalwr neu gydymaith gael traean oddi ar gost pris y rhan fwyaf o docynnau trên oedolyn ar rwydwaith Network Rail.

Mae’n costio £20 y flwyddyn neu £54 am gerdyn tair blynedd. Gallwch brynu un gan staff swyddfa docynnau neu drwy’r post gan ddefnyddio’r ffurflen gais ar lein.

Cerdyn Cymdeithas Arddangoswyr Sinema

Mae’r cerdyn hwn yn rhoi caniatâd i chi gael un tocyn am ddim pan fyddwch yn mynd â’r person yr ydych yn gofalu amdano i’r sinema. Gallwch wneud cais am y cerdyn ar lein, ac mae pob cadwyn o sinemáu cenedlaethol yn ei dderbyn.

Disgownts eraill

Mae nifer fawr o gynigion rhad ac am ddim neu ddisgownt ar gael i ofalwyr mewn amgueddfeydd, canolfannau hamdden a safleoedd yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ledled y wlad, er nad ydynt bob amser yn cael eu hysbysebu. Gofynnwch pan fyddwch yn prynu tocyn.

Mae nifer o awdurdodau lleol yn cynnig disgownt siopau i ofalwyr hefyd, disgownt hamdden a cherbydau, felly mae’n werth gofyn i’ch awdurdod lleol i weld pa gefnogaeth ychwanegol sydd ar gael.

Ble alla i gael help a chyngor am fudd-daliadau

Mae hawlio budd-daliadau i ofalwyr yn gallu bod yn gymhleth ac efallai bydd angen gwiriad budd-daliadau arbenigol arnoch i wneud yn siŵr eich bod yn cael y budd-daliadau cywir.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?