Budd-daliadau a chredydau treth y gallwch eu hawlio fel gofalwr

Os ydych chi’n ofalwr, mae cymorth ariannol ar gael i chi. Dyma gyfle i ganfod beth sydd ar gael a sut i wneud cais am yr hyn mae gennych chi hawl iddo.

Lwfans Gofalwr

Yn 2019/20, mae’r Lwfans Gofalwr yn £66.15 yr wythnos.

£66 yr wythnos yw Lwfans Gofalwr yn 2019/20.

Efallai y byddwch yn medru ei hawlio os:

A oes gennych chi gwestiwn?

Bydd ein cynghorwyr yn rhoi’r arweiniad cywir i chi.

Dechreuwch wesgwrs ar-lein neu ffoniwch ni ar 0800 138 0555

  • yn treulio o leiaf 35 awr yr wythnos yn gofalu am rhywun
  • ydych yn 16 oed neu’n hŷn
  • nad ydych mewn addysg llawn amser neu yn astudio am 21 awr neu fwy’r wythnos.
  • ydych yn ennill £123 yr wythnos neu lai (ar ôl trethi, costau gofal tra byddwch yn gweithio a 50% o’r hyn y byddwch yn ei dalu i’ch pensiwn).

Rhaid hefyd i’r unigolyn yr ydych yn gofalu amdano fod yn cael budd-dal oherwydd ei salwch neu anabledd, er enghraifft:

  • Lwfans Gweini
  • Lwfans Byw i’r Anabl
  • Taliad Annibyniaeth Bersonol.

Mae Lwfans Gofalwr yn drethadwy a gall hefyd effeithio ar fudd-daliadau eraill y gallwch eisoes fod yn eu cael felly fe allwch gael llai o fudd-dal arall. Gall hefyd effeithio ar fudd-daliadau’r unigolyn yr ydych yn gofalu amdano.

Caiff ei gyfrif fel incwm os ydych yn cael Credyd Cynhwysol ond gallech fod yn gymwys hefyd am yr elfen gofalwr fel taliad ychwanegol.

Gall hefyd effeithio ar fudd-daliadau’r unigolyn yr ydych yn gofalu amdano. Er enghraifft, os yw’n cael y Premiwm Anabledd Difrifol, gallai hynny ddod i ben os hawliwch y Lwfans Gofalwr.

Wyddoch chi?

Yn ôl Age UK, mae miliynau o bunnoedd o fudd-daliadau gofalwyr yn sefyll heb eu hawlio bob blwyddyn.

Os yw eich tâl ar ôl treth yn fwy na £123 nid ydych yn gymwys am Lwfans Gofalwr. Os enillwch fwy na hynny mewn unrhyw wythnos benodol, mae’n bwysig iawn eich bod yn hysbysu’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP), ac os na wnewch chi hynny bydd gofyn i chi dalu’r swm gormodol a dalwyd i chi, yn ôl. Os yw eich enillion yn amrywio o un wythnos i’r llall, dylech hysbysu’r DWP hefyd oherwydd gallant roi ffigwr cyfartalog ar eich enillion er mwyn i chi aros o dan y trothwy.

Ni allwch gael Lwfans Gofalwr fel arfer os ydych eisoes yn hawlio Pensiwn y Wladwriaeth neu fudd-daliadau neilltuol sy’n digolledu incwm fel Lwfans Cyflogaeth a Chynhorthwy.

Ond, mae’n werth hawlio o hyd, er na fyddwch yn cael y budd-dal. Os ydych yn gymwys ym mhob ffordd arall, yna efallai y bydd gennych hawl i incwm ychwanegol ar fudd-daliadau eraill yr ydych yn eu derbyn.

Bydd eich Canolfan Byd Gwaith (neu’ch Swyddfa Swyddi a Budd-daliadau yng Ngogledd Iwerddon) yn gallu dweud wrthych pa fudd-daliadau i ymgeisio amdanynt.

Dysgwch fwy am y Lwfans Gofalwr ar y wefan GOV.UK, neu i wylio fideo a chanfod enghreifftiau o sut mae’n cael ei weithredu, ewch i Carers UK.

Os ydych yn byw yn yr Alban, bydd gofalwyr hefyd yn cael taliad atodol o £226.20 y flwyddyn. Caiff ei dalu fel dau daliad.

Am ragor o wybodaeth, ewch i wefan Llywodraeth yr Alban.

Credyd Gofalwr

Mae Credyd Gofalwr yn gredyd Yswiriant Gwladol tuag at eich Pensiwn y Wladwriaeth tra nad ydych yn gwneud unrhyw gyfraniadau eich hun oherwydd eich rôl ofalu.

Efallai y gallwch gael Credyd Gofalwr:

  • os ydych yn 16 oed neu’n hŷn
  • os nad ydych eto’n cael Pensiwn y Wladwriaeth
  • os nad ydych yn gymwys am Lwfans Gofalwr
  • yn treulio o leiaf 20 awr yr wythnos yn gofalu am rywun
  • rhaid hefyd i’r unigolyn yr ydych yn gofalu amdano fod yn cael budd-dal oherwydd ei salwch neu anabledd, er enghraifft, Lwfans Gweini, Lwfans Byw i’r Anabl neu Daliad Annibyniaeth Bersonol. Os nad yw’r unigolyn yr ydych yn gofalu amdano yn cael un o’r budd-daliadau hyn yna efallai y byddwch yn dal i fedru hawlio trwy lenwi ‘Tystysgrif Gofal’.
Dysgwch fwy am Gredyd Gofalwr ar GOV.UK (Cymru, Lloegr a’r Alban).

Premiwm Gofalwr

Efallai y bydd gennych hawl i gael Premiwm Gofal ychwanegol os ydych eisoes yn cael:

  • Cymhorthdal Incwm
  • Credyd Cynhwysol
  • Budd-dal Tai
  • Cymorth y Dreth Gyngor
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn gysylltiedig ag incwm.

Gofynnwch am y Premiwm Gofalwr yn eich Canolfan Byd Gwaith leol neu Swyddfa Swyddi a Budd-daliadau.

Credyd Pensiwn

Budd-dal y gallwch ei gael os ydych wedi cyrraedd eich oed Pensiwn y Wladwriaeth yw hwn.

Mae’n cynnwys dwy ran: Credyd Sicrwydd a Chredyd Cynilion.

Dim ond os byddwch chi neu eich partner wedi cyrraedd eich oed Pensiwn y Wladwriaeth cyn 6 Ebrill 2016 y mae Credyd Cynilion yn daladwy.

Bydd faint a gewch yn dibynnu ar eich incwm a chynilion ac a ydych chi’n sengl neu yn briod neu mewn partneriaeth sifil.

Os byddwch yn cael Credyd Pensiwn, efallai y byddwch yn gallu cael y swm ychwanegol i ofalwyr a ychwanegir ato, os ydych yn hawlio Lwfans Gofalwr neu os oes gennych hawl i’w gael.

Cymorth lles lleol

Os bydd gennych angen ariannol annisgwyl neu frys, efallai y gallwch gael help lleol. Gelwir hyn yn gymorth lles lleol.

Budd-daliadau eraill y gallech eu hawlio o bosib

Fel gofalwr, mae yna fudd-daliadau eraill a chefnogaeth y gallech fod yn gymwys i’w hawlio. Gall cael Lwfans Gofalwr effeithio faint y byddwch chi yn ei gael yn y budd-daliadau hyn.

Credyd Cynhwysol

Mae Credyd Cynhwysol yn disodli’r budd-daliadau hyn:

  • Credyd Treth Gwaith
  • Credyd Treth Plant
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Gysylltiedig ag Incwm
  • Budd-dal Tai
  • Cymhorthdal Incwm

Os ydych yn gwneud hawliad newydd am fudd-daliadau gyda phrawf modd, mae’n debygol y bydd rhaid i chi hawlio Credyd Cynhwysol.

Dysgwch fwy yn ein [canllaw i esbonio Credyd Cynhwysol .

](https://www.moneyadviceservice.org.uk/cy/articles/credyd-cyffredinol-cyflwyniad)

Os ydych chi’n gofalu am berson difrifol anabl am o leiaf 35 awr yr wythnos, efallai y byddwch yn gymwys i gael elfen gofalwr y Credyd Cynhwysol.

Os ydych yn cael budd-daliadau etifeddol

Os ydych chi’n cael unrhyw rai o’r budd-daliadau sy’n c ael eu disodli gan Gredyd Cynhwysol ar hyn o bryd, byddwch chi’n parhau i’w cael nes:

  • mae’n rhaid i chi wneud hawliad newydd oherwydd newid mewn amgylchiadau
  • mae’r DWP yn gofyn i chi ddechrau hawlio Credyd Cynhwysol.

Gall newid mewn amgylchiadau gynnwys digwyddiadau fel cychwyn swydd newydd, cael plentyn a dechrau neu stopio bod yn ofalwr.

Os na fydd eich amgylchiadau wedi newid, nid yw’r Adran Gwaith a Phensiynau yn bwriadu dechrau symud pobl i Gredyd Cynhwysol tan Dachwedd 2020 ar y cynharaf.

Dysgwch fwy am sut fydd symud i Gredyd Cynhwysol yn effeithio arnoch chi yma.

Cymorth gyda chostau tai

Os ydych chi’n rhentu, gallech gael help gyda’ch costau tai trwy’r elfen costau tai Credyd Cynhwysol neu Fudd-dal Tai.

Os ydych yn berchennog cartref, gallwch gael help gyda’ch taliadau llog morgais trwy Gymorth ar gyfer Llog ar Forgais (SMI), sy’n cael ei gynnig fel benthyciad i’w had-dalu.

Dysgwch fwy am Gymorth ar gyfer Llog ar Forgais (SMI) yma.

Cymorth pellach os ydych ar incwm isel

Gallai fod gennych hawl i gael help ariannol gyda’ch:

  • tanwydd
  • costau iechyd
  • Y Dreth Gyngor
  • gwasanaethau trwsio cartrefi.

Cynlluniau a hawliau eraill

Cynllun Motability

Os ydych yn gofalu am rywun sydd yn cael trafferth symud, gallent fod yn gymwys i gael cefnogaeth gan y cynllun Motability.

Gall hyn helpu i ddarparu:

  • car
  • cadair olwyn
  • sgwter trydanol.

Bathodyn Glas

Mae trwyddedau parcio bathodyn glas yn caniatáu i yrwyr sydd â theithwyr gyda phroblemau symudedd barcio mewn lleoedd mwy cyfleus, megis mannau parcio i’r anabl.

Gallwch barcio ar linellau sengl neu ddwbl am hyd at dair awr hefyd.

Cerdyn Rheilffordd i’r Anabl

Mae’r Cerdyn Rheilffordd i’r Anabl yn caniatáu i ddeilydd y cerdyn a’r gofalwr neu gydymaith gael traean oddi ar gost pris y rhan fwyaf o docynnau trên oedolyn ar rwydwaith Network Rail.

Mae’n costio £20 y flwyddyn neu £54 am gerdyn tair blynedd. Gallwch brynu un yn unrhyw swyddfa docynnau sydd â staff neu ar-lein.

Cerdyn Cymdeithas Arddangoswyr Sinema

Mae’r cerdyn hwn yn rhoi caniatâd i chi gael un tocyn am ddim pan fyddwch yn mynd â’r person yr ydych yn gofalu amdano i’r sinema. Gallwch wneud cais am y cerdyn ar lein, ac mae pob cadwyn o sinemâu cenedlaethol yn ei dderbyn.

agorir mewn ffenestr newydd

Disgownts eraill

Mae nifer fawr o gynigion rhad ac am ddim neu ostyngol ar gael i ofalwyr mewn amgueddfeydd, canolfannau hamdden a safleoedd yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ledled y wlad, er nad ydynt bob amser yn cael eu hysbysebu.

Gofynnwch pan fyddwch yn prynu tocyn.

Mae nifer o awdurdodau lleol yn cynnig gostyngiadau siopa, hamdden ac eraill i ofalwyr. Holwch eich awdurdod lleol i weld pa gefnogaeth ychwanegol sydd ar gael.

Ble i gael cymorth a chyngor am fudd-daliadau

Gall hawlio budd-daliadau gofalwr fod yn gymhleth ac efallai y bydd arnoch angen gwiriad budd-daliadau gan arbenigwr i sicrhau eich bod yn cael y budd-daliadau cywir.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?