Budd-daliadau y gallwch eu hawlio pan fydd anghenion gofal gennych

Os oes gennych chi anghenion gofal neu anabledd mae yna fudd-daliadau i’ch helpu i reoli’r costau ychwanegol. Ni effeithir ar y rhan fwyaf o’r budd-daliadau hyn gan incwm neu gynilion a gallech lwyddo i’w cadw os bydd angen i chi fynd i gartref gofal.

Pam mae’n bwysig hawlio’r holl fudd-daliadau mae gennych chi hawl eu cael

Cyfrifir y swm a dalwch tuag at eich gofal hirdymor fel petaech eisoes yn cael yr holl fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt.

Felly mae’n bwysig hawlio popeth y gallwch, neu byddwch yn talu mwy nag sydd ei angen ichi ei dalu yn y pen draw.

Pa fudd-daliadau ydych chi’n gymwys i’w cael?

P’un a oes angen help arnoch i fyw’n ddiogel ac yn gyfforddus yn eich cartref eich hun, neu fod angen i chi symud i gartref gofal, mae cymorth ariannol ar gael.

Ar ben hynny, nid yw pob budd-dal yn amodol ar brawf modd. Nid yw budd-daliadau anabledd sy’n helpu gydag anghenion gofal personol yn ystyried eich incwm na’ch cynilion.

Taliad Annibyniaeth Personol

Os ydych yn byw yng Nghymru, yr Alban neu Loegr ac yn cael anhawster symud o gwmpas neu wneud tasgau beunyddiol, gallwch wneud hawliad am Daliad Annibyniaeth Personol (PIP).

Mae’r budd-dal hwn yn cymryd lle Lwfans Byw i’r Anabl ar gyfer pobl 16 i 64 oed.

Mae PIP yn ddi-dreth, yn cael ei dalu’n wythnosol ac nid yw fel arfer yn cael ei effeithio gan eich incwm na’ch cynilion.

Mae dwy ran i PIP:

  • elfen o fyw beunyddiol a delir os bydd angen gofal personol arnoch
  • elfen symudedd os bydd angen cymorth arnoch i symud o gwmpas

Mae dwy gyfradd ar gyfer y naill daliad. Bydd pa un a gewch yn dibynnu ar ba mor ddifrifol yw’ch anghenion.

Cyfraddau Taliad Annibyniaeth Bersonol 2017/18

Elfen byw ddyddiol Elfen symudedd
Cyfradd safonol £55.65 Cyfradd safonol £22.00
Cyfradd uwch £83.10 Cyfradd uwch £58.00

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am PIP, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am PIP ar wefan nidirect.

Lwfans Byw i’r Anabl

Os ydych yn byw yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, dim ond os ydych chi’n hawlio am blentyn o dan 16 oed y gallwch nawr wneud hawliad newydd am Lwfans Byw i’r Anabl (DLA). Y rheswm am hyn yw bod y DLA yn cael ei ddisodli gan Daliadau Annibyniaeth Personol.

Mae’r DLA yn ddi-dreth, yn cael ei dalu’n wythnosol ac nid yw fel arfer yn cael ei effeithio gan eich incwm na’ch cynilion.

Mae dwy elfen i’r DLA:

  • mae’r elfen ofal o’r DLA yn helpu gyda’r costau ychwanegol o ofal personol – caiff ei thalu ar un o dair cyfradd
  • mae’r elfen symudedd o’r DLA yn helpu gyda’r costau ychwanegol o symud o gwmpas – caiff ei thalu ar un o ddwy gyfradd

Mae’n bosibl cael y naill elfen neu’r ddwy.

Cyfraddau Lwfans Byw i’r Anabl ar gyfer 2017/18

Elfen gofal Elfen symudedd
Cyfradd uwch £83.10 Cyfradd uwch £58.00
Cyfradd ganolig £55.65 amherthnasol
Cyfradd is £22.00 Cyfradd is £22.00

Os ydych rhwng 16 a 64 oed ac yn cael DLA ar hyn o bryd, cewch wahoddiad i ailasesu’ch Taliad Annibyniaeth Personol rai misoedd cyn y bydd disgwyl i’ch dyfarniad DLA cyfredol ddod i ben neu os bydd eich cyflwr yn newid.

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am DLA ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am DLA ar wefan nidirect.

Lwfans Gweini

Mae’r Lwfans Gweini hefyd yn ddi-dreth ac ni fydd unrhyw gynilion neu incwm sydd gennych yn effeithio arno fel arfer. Efallai y gallwch ei hawlio:

  • Os ydych yn 65 oed neu’n hŷn a bod angen help arnoch gyda gofal personol oherwydd salwch neu anabledd (gallai fod yn anabledd corfforol, meddyliol neu anhawster dysgu)
  • Os yw’ch anabledd yn golygu bod angen help arnoch i ofalu am ei hun neu oruchwyliaeth i sicrhau eich bod chi’ch hun neu bobl eraill yn ddiogel
  • Os ydych chi wedi bod angen cymorth a gofal ers o leiaf chwe mis

Mae Lwfans Gweini yn seiliedig ar y gofal sydd ei angen arnoch, nid lefel y gofal a gewch ar hyn o bryd.

Felly, hyd yn oes os nad ydych yn cael cymorth gan ofalwr ar hyn o bryd, efallai byddwch yn gallu hawlio’r budd-dal hwn.

Os ydych chi’n angheuol sâl, gallwch hawlio’r budd-dal ar unwaith ac ni fydd yn rhaid i chi aros 6 mis.

Gallwch gael cyfradd is os bydd angen cymorth arnoch yn y nos neu yn ystod y dydd, neu gyfradd uwch os bydd angen cymorth arnoch ddydd a nos.

Cyfraddau Lwfans Gweini ar gyfer 2017/18

Cyfradd uwch Cyfradd is
£83.10 £55.65

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am y Lwfans Gweini, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am y Lwfans Gweini, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan nidirect.

Gostyngiadau ac eithriadau’r Dreth Gyngor

Efallai y cewch ostyngiad yn eich bil Treth Gyngor os ydych yn cael rhai budd-daliadau neilltuol.

Os yw’ch cartref wedi’i ymestyn yn arbennig i’ch helpu i fedru parhau i fyw yno, ni ddylech orfod talu unrhyw Dreth Gyngor ychwanegol.

Os ydych chi’n symud yn barhaol i gartref gofal ac nid oes neb yn byw yn eich hen gartref mwyach, byddwch wedi’ch eithrio rhag talu’r Dreth Gyngor.

I ddysgu rhagor, cewch ddarllen y manylion ar wefan GOV.UK.

Dim ond i bobl sy’n byw yng Nghymru, Lloegr a’r Alban y mae’r Dreth Gyngor yn berthnasol.

Os ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon, efallai byddwch yn gymwys am ostyngiad yn eich Ardrethi drwy’r Cynllun Rhyddhad Ardrethi. Dysgwch fwy ar wefan nidirectopens in new window.

Pensiwn y Wladwriaeth a Chredyd Pensiwn

Wyddoch chi?
Nid yw bod â chynilion yn golygu na allwch chi hawlio budd-daliadau. Nid yw rhai budd-daliadau’n ystyried eich cynilion, a gallai’r terfyn cynilion ar eraill fod yn uwch nag y meddyliwch.

Mae Pensiwn y Wladwriaeth yn rhoi incwm rheolaidd ichi pan fyddwch wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth.

Mae’n seiliedig ar gyfraniadau Yswiriant Gwladol ac mae’r swm a gewch yn dibynnu ar faint a daloch i mewn.

Mae Credyd Pensiwn yn ychwanegu at eich incwm wythnosol hyd at leiafswm gwarantedig ac mae budd-daliadau ymddeol eraill ar gael hefyd.

Budd-daliadau eraill

  • Os ydych ar incwm isel, efallai y byddwch hefyd yn gallu hawlio budd-daliadau eraill a help gyda chostau iechyd.
  • Tarwch olwg ar Turn2Us, elusen sy’n helpu pobl i gael mynediad at fudd-daliadau lles, grantiau a chymorth arall.
  • Dysgwch fwy am gymorth gyda chostau iechyd ar wefan y GIG
  • Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am fudd-daliadau eraill ar wefan nidirect

Budd-daliadau i ofalwyr

Os ydych yn gofalu am rywun sy’n sâl neu’n anabl, gall effeithio ar eich sefyllfa ariannol chi hefyd.

Mae cymorth ar gael – nid oes rhaid i chi fod yn perthyn i’r sawl y gofalwch amdano nag yn byw gyda’r unigolyn hwnnw.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?