Budd-daliadau y gallwch eu hawlio pan fydd anghenion gofal gennych

Os oes gennych chi anghenion gofal neu anabledd mae yna fudd-daliadau i’ch helpu i reoli’r costau ychwanegol. Ni effeithir ar y rhan fwyaf o’r budd-daliadau hyn gan incwm neu gynilion a gallech lwyddo i’w cadw os bydd angen i chi fynd i gartref gofal.

Pam mae’n bwysig hawlio’r holl fudd-daliadau sy’n gymwys i chi

Cyfrifir y swm a dalwch tuag at eich gofal hirdymor fel petaech eisoes yn cael yr holl fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt.

Felly mae’n bwysig hawlio popeth y gallwch, neu byddwch yn talu mwy nag sydd ei angen ichi ei dalu yn y pen draw.

Pa fudd-daliadau sy’n gymwys i chi?

P’un a oes angen help arnoch i fyw’n ddiogel ac yn gyfforddus yn eich cartref eich hun, neu fod angen i chi symud i gartref gofal, mae cymorth ariannol ar gael.

Ar ben hynny, nid yw pob budd-dal yn destun prawf modd. Nid yw budd-daliadau anabledd sy’n helpu gydag anghenion gofal personol yn ystyried eich incwm na’ch cynilion.

Taliad Annibyniaeth Bersonol

Os ydych yn byw yng Nghymru, yr Alban neu Loegr ac yn cael anhawster symud o gwmpas neu wneud tasgau beunyddiol, gallwch wneud hawliad am Daliad Annibyniaeth Bersonol (PIP).

Mae’r budd-dal hwn yn cymryd lle Lwfans Byw i’r Anabl ar gyfer pobl 16 i 64 oed.

Mae PIP yn ddi-dreth, yn cael ei dalu’n wythnosol ac nid yw fel arfer yn cael ei effeithio gan eich incwm na’ch cynilion.

Mae dwy ran i PIP:

  • elfen o fyw beunyddiol a delir os bydd angen gofal personol arnoch
  • elfen symudedd os bydd angen cymorth arnoch i symud o gwmpas

Mae dwy gyfradd ar gyfer y naill daliad. Bydd pa un a gewch yn dibynnu ar ba mor ddifrifol yw’ch anghenion.

Cyfraddau Taliad Annibyniaeth Bersonol 2015/16

Cydran fyw ddyddiol Elfen Symudedd
Cyfradd safonol £55.10 Cyfradd safonol £21.80
Cyfradd uwch £82.30 Cyfradd uwch £57.45

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am PIP, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am PIP ar wefan nidirect.

Lwfans Byw i’r Anabl

Os ydych yn byw yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, dim ond nawr allwch chi wneud hawliad newydd am Lwfans Byw i’r Anabl (DLA) os hawliwch am blentyn dan 16 oed.

Mae DLA yn ddi-dreth, yn cael ei dalu’n wythnosol ac nid yw fel arfer yn cael ei effeithio gan eich incwm na’ch cynilion.

Mae dwy elfen i DLA:

  • mae’r elfen ofal o’r DLA yn helpu gyda’r costau ychwanegol o ofal personol – caiff ei thalu ar un o dair cyfradd
  • mae’r elfen symudedd o’r DLA yn helpu gyda’r costau ychwanegol o symud o gwmpas – caiff ei thalu ar un o ddwy gyfradd

Mae’n bosibl cael y naill elfen neu’r ddwy.

Cyfraddau Lwfans Byw i’r Anabl ar gyfer 2015/16

Elfen gofal Elfen Symudedd
Cyfradd uwch £82.30 Cyfradd uwch £57.45
Cyfradd ganolig £55.10 am
Cyfradd is £21.80 Cyfradd is £21.80

Os ydych rhwng 16 a 64 oed ac yn cael DLA ar hyn o bryd, cewch wahoddiad i ailasesu’ch Taliad Annibyniaeth bersonol rai misoedd cyn y bydd disgwyl i’ch dyfarniad DLA cyfredol ddod i ben neu os bydd eich cyflwr yn newid.

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am DLA ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am DLA ar wefan nidirect.

Lwfans Gweini

Mae’r Lwfans Gweini hefyd yn ddi-dreth ac ni fydd unrhyw gynilion neu incwm sydd gennych yn effeithio arno fel arfer. Efallai y gallwch ei hawlio:

  • os ydych yn 65 oed neu’n hŷn a bod angen help arnoch gyda gofal personol oherwydd salwch neu anabledd (gallai fod yn anabledd corfforol, meddyliol neu anhawster dysgu)
  • os yw’ch anabledd yn golygu bod angen eich goruchwylio i osgoi i chi eich peryglu’ch hun (er enghraifft, mae angen rhywun arnoch i sicrhau eich bod yn cadw at ddiet gaeth neu i’ch helpu i gymryd meddyginiaethau penodol)

Mae Lwfans Gweini yn seiliedig ar y gofal sydd ei angen arnoch, nid lefel y gofal a gewch ar hyn o bryd.

Felly, hyd yn oes os nad ydych yn cael cymorth gan ofalwr ar hyn o bryd, efallai byddwch yn gallu hawlio’r budd-dal hwn.

Gallwch gael cyfradd is os bydd angen cymorth arnoch yn y nos neu yn ystod y dydd a chyfradd uwch os byddwch angen cymorth dydd a nos.

Cyfraddau Lwfans Gweini ar gyfer 2015/16

Cyfradd uwch Cyfradd is
£82.30 £55.10

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am y Lwfans Gweini, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am y Lwfans Gweini, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan nidirect.

Gostyngiadau ac eithriadau’r Dreth Gyngor

Efallai y cewch ostyngiad yn eich bil Treth Gyngor os ydych yn cael rhai budd-daliadau neilltuol.

Os yw’ch cartref wedi’i ymestyn yn arbennig i’ch helpu i fedru parhau i fyw yno, ni ddylech orfod talu unrhyw Dreth Gyngor ychwanegol.

I ddysgu rhagor, cewch ddarllen y manylion ar wefan GOV.UK.

Dim ond i bobl sy’n byw yng Nghymru, Lloegr a’r Alban y mae’r Dreth Gyngor yn berthnasol.

Os ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon, efallai byddwch yn gymwys am ostyngiad yn eich Ardrethi drwy’r Cynllun Rhyddhad Ardrethi. Dysgwch fwy ar wefan nidirect.

Budd-daliadau eraill

Os ydych ar incwm isel, efallai y byddwch hefyd yn gallu hawlio budd-daliadau eraill a help gyda chostau iechyd.

Gwiriwch Turn2Us, elusen sy’n helpu pobl i gael mynediad at fudd-daliadau lles, grantiau a chymorth arall.

Canfyddwch ragor am gymorth gyda chostau iechyd ar wefan GIG.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am fudd-daliadau eraill ar wefan nidirectyn agor mewn ffenestr newydd.

Pensiwn y Wladwriaeth a Chredyd Pensiwn

A wyddech chi?
Nid yw bod â chynilion yn golygu na allwch chi hawlio budd-daliadau. Nid yw rhai budd-daliadau’n ystyried eich cynilion, a gallai’r terfyn cynilion ar eraill fod yn uwch nag y meddyliwch.

Mae Pensiwn y Wladwriaeth yn rhoi incwm rheolaidd ichi pan fyddwch wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth.

Mae’n seiliedig ar gyfraniadau Yswiriant Gwladol ac mae’r swm a gewch yn dibynnu ar faint a daloch i mewn.

Mae Credyd Pensiwn yn ychwanegu at eich incwm wythnosol hyd at leiafswm gwarantedig ac mae budd-daliadau ymddeol eraill ar gael hefyd.

Budd-daliadau i ofalwyr

Os ydych yn gofalu am rywun sy’n sâl neu’n anabl, gall effeithio ar eich sefyllfa ariannol chi hefyd.

Mae cymorth ar gael – nid oes rhaid i chi fod yn perthyn i’r sawl y gofalwch amdano nag yn byw gyda’r unigolyn hwnnw.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?