Budd-daliadau y gallwch eu hawlio pan fydd anghenion gofal gennych

Os oes gennych chi anghenion gofal neu anabledd – neu os ydych chi’n gofalu am rywun sydd – mae yna fudd-daliadau i’ch helpu i ymdopi gyda’r costau ychwanegol. Ni effeithir ar y rhan fwyaf o’r budd-daliadau hyn gan incwm neu gynilion a gallech lwyddo i’w cadw os bydd angen i chi fynd i gartref gofal.

Pam mae’n bwysig hawlio’r holl fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt

Mae cymorth ariannol ar gael p’un a oes angen help arnoch i fyw’n ddiogel ac yn gyffyrddus yn eich cartref eich hun, neu fod angen ichi symud i gartref gofal

Cyfrifir y swm a dalwch tuag at eich gofal hirdymor fel petaech eisoes yn cael yr holl fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt.

Felly mae’n bwysig hawlio popeth y gallwch, neu byddwch yn talu mwy nag sydd ei angen ichi ei dalu yn y pen draw.

A fydd eich cynilion yn effeithio ar eich budd-daliadau?

Nid yw budd-daliadau anabledd sy’n helpu gydag anghenion gofal personol neu gostau ychwanegol mynd allan yn ystyried eich incwm na’ch cynilion. Felly nid fydd unrhyw arian sydd gennych mewn cynilion yn effeithio ar eich taliadau budd-daliadau.

Taliad Annibyniaeth Bersonol (PIP)

Os ydych chi’n byw yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban ac yn cael anhawster symud o gwmpas neu wneud tasgau beunyddiol, gallwch hawlio Taliad Annibyniaeth Bersonol (PIP).

Mae’r budd-dal hwn yn cymryd lle Lwfans Byw i’r Anabl ar gyfer pobl 16 i 64 oed.

Mae PIP yn ddi-dreth, yn cael ei dalu pob pedair wythnos ac nid yw eich incwm na chynilion yn effeithio arno.

Mae dwy ran i PIP:

  • Elfen ‘mudoledd’, a delir os ydych chi angen help i symud o gwmpas.
  • Elfen ‘bywyd dyddiol’, a delir os ydych chi angen help gyda gofal personol.

Mae dwy gyfradd ar gyfer y naill daliad.

Bydd pa un a gewch yn dibynnu ar ba mor ddifrifol yw’ch anghenion.

Cyfraddau Taliad Annibyniaeth Bersonol 2017/18

Elfen byw ddyddiol Elfen symudedd
Cyfradd safonol £55.65 Cyfradd safonol £22.00
Cyfradd uwch £83.10 Cyfradd uwch £58.00

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am PIP, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am PIP ar wefan nidirect.

Lwfans Byw i’r Anabl

Dim ond os ydych chi’n hawlio ar gyfer plentyn dan 16 oed y gallwch wneud hawliad newydd am Lwfans Byw i’r Anabl (DLA) bellach. Mae hyn oherwydd bod DLA yn cael ei ddisodli gan Daliad Annibyniaeth Bersonol ar gyfer pobl 16 i 64 oed.

Mae DLA yn rhydd o dreth, yn cael ei dalu’n wythnosol ac nid yw wedi ei effeithio gan eich incwm a’ch cynilion.

Mae dwy ran i DLA a elwir yn elfennau:

  • Mae’r elfen ofal o’r DLA yn helpu gyda’r costau ychwanegol gofal personol – caiff ei thalu ar un o dair cyfradd
  • Mae’r elfen symudedd o’r DLA yn helpu gyda’r costau ychwanegol o symud o gwmpas – caiff ei thalu ar un o ddwy gyfradd

Mae’n bosibl cael y naill elfen neu’r ddwy.

Cyfraddau Lwfans Byw i’r Anabl ar gyfer 2017/18

Elfen gofal Elfen symudedd
Cyfradd uwch £83.10 Cyfradd uwch £58.00
Cyfradd ganolig £55.65 amherthnasol
Cyfradd is £22.00 Cyfradd is £22.00

Os ydych rhwng 16 a 64 oed ac yn cael DLA ar hyn o bryd, cewch wahoddiad i ailasesu’ch Taliad Annibyniaeth Personol rai misoedd cyn y bydd disgwyl i’ch dyfarniad DLA cyfredol ddod i ben neu os bydd eich cyflwr yn newid.

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am DLA ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am DLA ar wefan nidirect.

Lwfans Gweini

Mae’r Lwfans Gweini yn ddi-dreth ac ni fydd unrhyw gynilion neu incwm sydd gennych yn effeithio arno.

Efallai y bydd gennych hawl i’w gael os:

  • Ydych yn 65 oed neu’n hŷn a bod angen help arnoch gyda gofal personol oherwydd salwch neu anabledd (gallai fod yn anabledd corfforol neu feddyliol neu anhawster dysgu).
  • Yw eich anabledd yn golygu eich bod angen help i ofalu amdanoch chi’ch hun neu oruchwyliaeth i sicrhau eich diogelwch eich hun neu eraill.

Rhaid eich bod wedi bod angen gofal a chefnogaeth ers o leiaf chwe mis.

Mae Lwfans Gweini yn seiliedig ar y gofal sydd ei angen arnoch, nid lefel y gofal a gewch ar hyn o bryd.

Felly, hyd yn oes os nad ydych yn cael cymorth gan ofalwr ar hyn o bryd, efallai byddwch yn gallu hawlio’r budd-dal hwn beth bynnag.

Os ydych yn derfynol wael, gallwch hawlio Lwfans Gweini ar unwaith a pheidio gorfod aros chwe mis.

Byddwch yn cael cyfradd is os oes angen cymorth arnoch yn ystod y dydd neu’r nos a chyfradd uwch os oes angen cymorth arnoch yn ystod y dydd a’r nos.

Cyfraddau Lwfans Gweini ar gyfer 2017/18

Cyfradd uwch Cyfradd is
£83.10 £55.65

Os ydych yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban, cewch wybod rhagor am y Lwfans Gweini, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan GOV.UK.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am y Lwfans Gweini, gan gynnwys sut i’w hawlio, ar wefan nidirect.

Gostyngiadau ac eithriadau’r Dreth Gyngor

Gallech gael gostyngiad yn eich bil Treth Gyngor os ydych yn gael rhai budd-daliadau penodol.

Os ydych chi’n cael naill ai’r elfen bywyd dyddiol neu fudoledd y Taliad Annibyniaeth Bersonol (PIP), gallech gael gostyngiad eich bil y Dreth Gyngor.

Mae faint o ostyngiad a gewch yn dibynnu ar y gyfradd ac elfennau PIP rydych chi’n eu cael – bydd eich cyngor lleol yn gallu rhoi gwybod i chi yn union faint sydd angen i chi ei dalu.

I hawlio eich gostyngiad y Dreth Gyngor, cysylltwch â’ch cyngor lleol a dweud eich bod yn cael PIP. Efallai y bydd angen i chi anfon copi o’ch llythyr dyfarniad PIP atynt.

Os yw’ch cartref wedi’i ymestyn yn arbennig i’ch helpu i fedru parhau i fyw yno, ni ddylech orfod talu unrhyw Dreth Gyngor ychwanegol.

Os byddwch yn symud yn barhaol i gartref gofal ac nad yw eich cartref blaenorol wedi ei feddiannu, nid oes rhaid i chi dalu’r Dreth Gyngor.

I gael gwybod mwy, darllenwch ‘Gostyngiadau’r Dreth Gyngor ar gyfer pobl anabl’ ar GOV.UK.

Dim ond i bobl sy’n byw yng Nghymru, Lloegr a’r Alban y mae’r Dreth Gyngor yn berthnasol.

Os ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon, efallai byddwch yn cael gostyngiad yn eich ardrethi drwy’r Cynllun Rhyddhad Ardrethi.

Dysgwch fwy ar wefan nidirectopens in new window.

Pensiwn y Wladwriaeth a Chredyd Pensiwn

Wyddoch chi?
Nid yw bod â chynilion yn golygu na allwch chi hawlio budd-daliadau. Nid yw rhai budd-daliadau’n ystyried eich cynilion, a gallai’r terfyn cynilion ar eraill fod yn uwch nag y meddyliwch.

Mae Pensiwn y Wladwriaeth yn rhoi incwm rheolaidd ichi pan fyddwch wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth.

Mae’n seiliedig ar gyfraniadau Yswiriant Gwladol ac mae’r swm a gewch yn dibynnu ar faint a daloch i mewn.

Mae Credyd Pensiwn yn ychwanegu at eich incwm wythnosol hyd at leiafswm gwarantedig ac mae budd-daliadau ymddeol eraill ar gael hefyd.

Budd-daliadau eraill

  • Os ydych ar incwm isel, efallai y byddwch hefyd yn gallu hawlio budd-daliadau eraill a help gyda chostau iechyd.
  • Tarwch olwg ar Turn2Us, elusen sy’n helpu pobl i gael mynediad at fudd-daliadau lles, grantiau a chymorth arall.
  • Dysgwch fwy am gymorth gyda chostau iechyd ar wefan y GIG
  • Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, cewch wybod rhagor am fudd-daliadau eraill ar wefan nidirect

Budd-daliadau i ofalwyr

Os ydych yn gofalu am rywun sy’n sâl neu’n anabl, gall effeithio ar eich sefyllfa ariannol chi hefyd.

Mae cymorth ar gael – nid oes rhaid i chi fod yn perthyn i’r sawl y gofalwch amdano nag yn byw gyda’r unigolyn hwnnw.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?