Budd-daliadau mewn ymddeoliad

Mae hyd at 1.6 biliwn o bensiynwyr yn byw mewn tlodi, yn ôl Age UK. Ond mae nifer nad ydynt yn hawlio’r holl fudd-daliadau y mae ganddynt hawl iddynt. Peidiwch â cholli’r arian y mae gennych hawl iddo – dyma restr o fudd-daliadau y gallech o bosibl eu hawlio a sut i gael gwybod os ydych yn gymwys.

Pensiwn y Wladwriaeth

Bydd Pensiwn y Wladwriaeth yn rhoi incwm trethadwy rheolaidd i chi am weddill eich oes. Nid yw Pensiwn y Wladwriaeth yn seiliedig ar incwm, ond bydd faint yr ydych yn ei gael yn dibynnu ar faint o flynyddoedd cymwys o gyfraniadau neu gredydau Yswiriant Gwladol sydd gennych. Mae dwy ran i Bensiwn y Wladwriaeth – sylfaenol ac ychwanegol.

Credyd Pensiwn

Mae Credyd Pensiwn ar gyfer pobl sydd ar incwm isel ac mae wedi ei gynllunio i ychwanegu at incwm pensiynwr i roi lefel isafswm gwarantedig. Mae yna lawer iawn o bobl sydd â hawl i Gredyd Pensiwn sydd ddim yn ei hawlio felly gwnewch yn siŵr eich bod yn cael gwybod os ydych chi’n gymwys a pheidiwch â cholli allan.

Help gyda’r Dreth Gyngor

Os ydych yn berchen ar eich cartref eich hun neu’n rhentu ai peidio, gallech fod yn gymwys am gymorth gan eich awdurdod lleol (neu Lywodraethau Cymru a’r Alban) i’ch helpu i dalu eich Treth Gyngor (diddymwyd Budd-dal y Dreth Gyngor ar 1 Ebrill 2013, ond dylai pensiynwyr ganfod eu bod yn gymwys ar gyfer yr un swm o gefnogaeth yn lleol).

Help gyda chostau gwresogi

Taliad Tanwydd Gaeaf

Taliad di-dreth yw hwn i helpu pobl a gafodd eu geni ar neu cyn 5 Ionawr 1953 i gadw’n gynnes yn ystod y gaeaf. Mae’r swm a dalwyd yn ddibynnol ar eich oed ac yn byw yn eich cartref.

Os ydych wedi cael y taliad yn y blynyddoedd blaenorol, fe ddylech ei gael eto heb orfod gwneud cais arall. Dylech hefyd ei gael yn awtomatig os ydych yn cyrraedd y meini prawf oedran a phreswylio ac yn derbyn unrhyw un o amrywiaeth eang o fudd-daliadau’r llywodraeth, gan gynnwys: Pensiwn y Wladwriaeth, Credyd Pensiwn, Lwfans Ceisio Gwaith a Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.

Os ydych angen gwneud cais, ffoniwch y llinell gymorth Taliadau Tanwydd Gaeaf ar 0845 915 1515.

Taliad Tywydd Oer

Gwneir y taliadau £25 hyn pan fydd eich tymheredd lleol naill ai’n cael ei gofnodi fel, neu yn cael ei ddarogan i fod, yn gyfartaledd o 0 gradd Celsius neu is dros 7 niwrnod olynol rhwng 1 Tachwedd a 31 Mawrth pob blwyddyn.

Os ydych yn gymwys i gael unrhyw un o amrywiaeth o fudd-daliadau eraill seiliedig ar incwm, gan gynnwys Credyd Pensiwn, byddwch yn gymwys i gael Taliad Tywydd Oer. Does dim angen gwneud cais amdano – os ydych yn gymwys, bydd yn cael ei dalu yn awtomatig. Am ragor o wybodaeth, ewch i gov.uk/cold-weather-payment.

Cynllun Gostyngiad Cartrefi Cynnes

Os ydych chi’n cael yr elfen Credyd Gwarant o Gredyd Pensiwn, byddwch yn gymwys i gael gostyngiad o £140 oddi ar eich bil trydan yn y gaeaf 2015/16, os yw eich cyflenwr trydan yn rhan o’r cynllun.

Nid oes rhaid i’r rhan fwyaf o bobl ymgeisio – bydd eich cyflenwr trydan yn ei ddidynnu yn awtomatig o’ch bil. Os oes gennych chi fesurydd rhagdalu neu dalu wrth ddefnyddio, byddwch yn dal i gael y gostyngiad - bydd eich cyflenwr yn rhoi gwybod i chi sut i’w gael.

Hyd yn oed os nad ydych yn gymwys yn awtomatig, efallai y byddwch yn dal i allu ei gael os ydych chi ar incwm isel. Gofynnwch i’ch darparwr trydan am fanylion.

Nid yw’r cynllun yn weithredol yng Ngogledd Iwerddon gan fod tlodi tanwydd wedi’i ddatganoli i Weithrediaeth Gogledd Iwerddon, sy’n penderfynu ar ei amcanion a’i bolisïau ei hun.

Cynlluniau insiwleiddio a gwresogi

Mae nifer o gynlluniau sy’n inswleiddio a gwella systemau gwresogi eich cartref er mwyn arbed ynni. Rydych yn debygol o fod yn gymwys os nad yw eich cartref wedi’i inswleiddio’n iawn neu os nad oes ynddo system gwres canolog sy’n gweithio’n iawn, ac os ydych yn derbyn unrhyw un o amrywiaeth o fudd-daliadau seiliedig ar incwm gan gynnwys Credyd Pensiwn.

Defnyddiwch y dolenni isod i gael gwybod rhagor:

Hefyd gallwch gysylltu â Llinell Gymorth Cartrefi Cynnes ar Ffôn 0800 33 66 99 er mwyn gwirio pa help y gallech fod â hawl iddo, neu i gael cyngor am ddim ynghylch sut i arbed ynni.

Budd-daliadau iechyd

Mae pawb dros 60 yn cael presgripsiynau a phrofion llygaid am ddim. Efallai hefyd y byddwch yn gymwys i gael help tuag at driniaeth ddeintyddol, sbectol neu lensys cyffwrdd a chostau teithio i’r ysbyty. Yng Ngogledd Iwerddon mae hawl gan bawb i gael presgripsiynau am ddim.

Budd-daliadau anabledd a gofal

Mae nifer o fudd-daliadau ar gael i bobl sydd ag anableddau, neu sydd ag anghenion gofal penodol Mae’r budd-daliadau hyn yn cynnwys Lwfans Byw i’r Anabl (yn cael ei ddisodli’n raddol gan y Taliad Annibyniaeth Bersonol) a Lwfans Gweini.

Budd-daliadau teithio a thrwyddedau teledu

Cardiau Bws

Os ydych chi’n byw yn yr Alban, Cymru neu Ogledd Iwerddon rydych yn gymwys i gael pas bws am ddim pan fyddwch yn 60 oed neu’n hŷn. Yn Lloegr, os ydych chi’n fenyw gallwch gael un pan fyddwch yn cyrraedd oed Pensiwn y Wladwriaeth. Os ydych chi’n ddyn, rydych yn gymwys pan fyddwch yn cyrraedd oed pensiynadwy menyw a aned ar yr un dydd.

Pasbort am ddim

Os cawsoch eich geni ar neu cyn 2 Medi 1929 ac yn ddinesydd Prydeinig, gallech fod yn gymwys i gael pasbort am ddim. Byddwch angen pasbort deng mlynedd lawn os ydych eisiau teithio dramor, hyd yn oed am ddim ond diwrnod yn unig.

Trwydded Deledu am ddim

Os ydych yn 75 oed neu hŷn, byddwch hefyd yn cael trwydded deledu am ddim.

Budd-daliadau ar gyfer pensiynwyr rhyfel a gwŷr a gwragedd gweddw oherwydd rhyfel

Os bu farw eich gŵr, eich gwraig neu eich partner sifil o ganlyniad i’w gwasanaeth yn Lluoedd Arfog Ei Mawrhydi, neu yn ystod adeg rhyfel, yna fe allech fod yn gymwys i gael Pensiwn Rhyfel Gŵr neu Wraig Weddw.

Gallwch gael ffurflen hawlio gan Veterans UK ar rif ffôn 0808 1914 218.

Defnyddiwch gyfrifiannell budd-dal ar-lein ar wefan GOV.UK

Mae defnyddio cyfrifiannell budd-dal ar-lein ar wefan GOV.UK yn ffordd dda i:

  • wirio pa fudd-daliadau y gallech fod â hawl i’w cael
  • amcangyfrif faint y gallech ei hawlio
  • weld sut y byddai’r amcangyfrifon yn newid pe bai eich amgylchiadau yn newid

Bydd yr offeryn yn gofyn i chi am wybodaeth ddienw am eich cynilion a’ch incwm, yn ogystal â’ch gwariant ar bethau allweddol fel rhent, morgais a thaliadau gofal plant.

Defnyddiwch y gyfrifiannell fudd-dal ar wefan GOV.UK i gael gwybod beth y gallech fod â hawl iddo.

Hefyd gallwch gael cyngor am ddim gan Turn2Us – gwasanaeth elusennol sy’n helpu pobl i gael mynediad at fudd-daliadau lles, grantiau a chymorth arall.