Budd-daliadau mewn ymddeoliad

Mae hyd at 1.9 miliwn o bensiynwyr yn byw mewn tlodi, yn ôl Sefydliad Joseph Rowntree. Ond mae nifer nad ydynt yn hawlio’r holl fudd-daliadau y mae ganddynt hawl iddynt. Peidiwch â cholli’r arian y mae gennych hawl iddo – dyma restr o fudd-daliadau y gallech o bosibl eu hawlio a sut i gael gwybod os ydych yn gymwys.

Pensiwn y Wladwriaeth

Bydd Pensiwn y Wladwriaeth yn rhoi incwm trethadwy rheolaidd i chi am weddill eich oes. Nid yw Pensiwn y Wladwriaeth yn seiliedig ar incwm, ond bydd faint yr ydych yn ei gael yn dibynnu ar faint o flynyddoedd cymwys o gyfraniadau neu gredydau Yswiriant Gwladol sydd gennych.

Credyd Pensiwn

Mae Credyd Pensiwn ar gyfer pobl o oedran Pensiwn y Wladsydd ar incwm isel ac mae wedi ei gynllunio i ychwanegu at incwm pensiynwr i roi lefel isafswm gwarantedig.

Mae yna lawer iawn o bobl sydd â hawl i Gredyd Pensiwn sydd ddim yn ei hawlio felly gwnewch yn siŵr eich bod yn cael gwybod os ydych chi’n gymwys a pheidiwch â cholli allan.

Help gyda Treth Cyngor

Os ydych yn berchen ar eich cartref eich hun neu’n rhentu ai peidio, gallech fod yn gymwys am gymorth gan eich awdurdod lleol (neu Lywodraethau Cymru a’r Alban) i’ch helpu i dalu eich Treth Gyngor.

Help gyda ardrethi yng Ngogledd Iwerddon

Mae ardrethi domestig ar gyfer eiddo preswyl yn seiliedig ar werth eich cartref ar 1 Ionawr 2005. Mae swyddfa’r Gwasanaethau Tir ac Eiddo (LPS) yn delio gyda biliau a thaliadau.

Os ydych ar incwm isel, efallai y gallech hawlio gostyngiad. Mae yna hefyd lwfansau ar gyfer unig bensiynwyr (pobl sy’n byw ar ben eu hunain yn 70 oed neu’n hŷn) a phobl anabl.

Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan NI Direct.

Help gyda chostau gwresogi

Taliad Tanwydd Gaeaf

Taliad di-dreth yw hwn i helpu pobl a gafodd eu geni ar neu cyn 5 Ionawr 1954 i gadw’n gynnes yn ystod y gaeaf. Mae’r swm a dalwyd yn ddibynnol ar eich oed ac yn byw yn eich cartref. Mae rhai pobl yn ei alw’n lwfans tanwydd gaeaf

Os ydych wedi cael y taliad yn y blynyddoedd blaenorol, fe ddylech ei gael eto heb orfod gwneud cais arall. Dylech hefyd ei gael yn awtomatig os ydych yn cyrraedd y meini prawf oedran a phreswylio ac yn derbyn unrhyw un o amrywiaeth eang o fudd-daliadau’r llywodraeth, gan gynnwys:

  • Pensiwn y Wladwriaeth
  • Credyd Pensiwn
  • Lwfans Ceisio Gwaith
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.

Os ydych yn gymwys byddwch yn derbyn llythyr ym mis Hydref yn cadarnhau faint o arian y gallwch ddisgwyl ei gael. Bydd y llythyr hefyd yn egluro sut y gallwch ddiweddaru unrhyw wybodaeth anghywir, fel eich manylion banc.

Tua thair wythnos ar ôl i chi dderbyn y llythyr (bydd hyn ym mis Tachwedd neu fis Rhagfyr i’r mwyafrif) byddwch yn derbyn y Taliad Tanwydd Gaeaf i’r cyfrif banc o’ch dewis. Y cyfeirnod talu ar eich cyfriflen banc fydd ‘DWP Winter Fuel’.

Os ydych angen gwneud cais, ffoniwch y llinell gymorth Taliadau Tanwydd Gaeaf ar 0845 915 1515.

Yng Ngogledd Iwerddon gallwch ddysgu mwy am y Taliad Tanwydd Gaeaf ar wefan NI Direct.

Gallwch hawlio’ch Taliad Tanwydd Gaeaf yng Ngogledd Iwerddon drwy ffonio 0345 915 1515.

Taliad Tywydd Oer

Gwneir y taliadau £25 hyn pan fydd eich tymheredd lleol naill ai’n cael ei gofnodi fel, neu yn cael ei ddarogan i fod, yn gyfartaledd o 0 gradd Celsius neu is dros 7 niwrnod olynol rhwng 1 Tachwedd a 31 Mawrth pob blwyddyn.

Os ydych yn gymwys i gael unrhyw un o amrywiaeth o fudd-daliadau eraill seiliedig ar incwm, gan gynnwys Credyd Pensiwn, byddwch yn gymwys i gael Taliad Tywydd Oer. Does dim angen gwneud cais amdano – os ydych yn gymwys, bydd yn cael ei dalu yn awtomatig. Am ragor o wybodaeth, ewch i gov.uk/cold-weather-payment.

Cynllun Gostyngiad Cartrefi Cynnes

Gall rhai pobl sydd ar incwm isel ac yn cael budd-daliadau prawf modd gael gostyngiad oddi ar eu bil trydan drwy’r cynllun Gostyngiad Cartrefi Cynnes. Yn 2021-22 gwerth y gostyngiad yw £140.

Mae dwy ffordd o fod yn gymwys:

  • Os ydych chi’n cael yr elfen Credyd Gwarant o Gredyd Pensiwn, byddwch fel arfer yn gallu cael gostyngiad yn awtomatig oddi ar eich bil trydan, os yw eich cyflenwr yn rhan o’r cynllun.
  • Os ydych ar incwm isel, yn hawlio rhai budd-daliadau sydd â phrawf modd ac os yw’ch cyflenwr yn rhan o’r cynllun, yna gallwch gael y gostyngiad hwn hefyd. Dylech gysylltu â’ch cyflenwr trydan i gael y manylion.

Gall pobl sydd yn defnyddio mesuryddion rhagdaledig neu dalu wrth fynd gael y gostyngiad hefyd, ond bydd angen ichi siarad â’ch cyflenwr ynglŷn â sut i’w gael.

Os byddwch yn cael y Gostyngiad Cartrefi Cynnes ac yn newid cyflenwr eich ynni, gwnewch yn siŵr bod eich cyflenwr newydd yn cynnig y gostyngiad. Os na fydd, efallai y bydd eich biliau ynni’n codi. Gallwch ddysgu mwy a gweld pa gyflenwyr sy’n cynnig y gostyngiad ar wefannau Ofgem a GOV.UK.

Dysgwch ragor am y Gostyngiad Cartrefi Cynnes, a ydych yn gymwys a pha gyflenwyr ynni sydd ynghlwm, ar GOV.UK.

Nid yw’r cynllun yn weithredol yng Ngogledd Iwerddon gan fod tlodi tanwydd wedi’i ddatganoli i Weithrediaeth Gogledd Iwerddon, sy’n penderfynu ar ei amcanion a’i bolisïau ei hun.

Cynlluniau insiwleiddio a gwresogi

Mae nifer o gynlluniau sy’n inswleiddio a gwella systemau gwresogi eich cartref er mwyn arbed ynni. Rydych yn debygol o fod yn gymwys os nad yw eich cartref wedi’i inswleiddio’n iawn neu os nad oes ynddo system gwres canolog sy’n gweithio’n iawn, ac os ydych yn derbyn unrhyw un o amrywiaeth o fudd-daliadau seiliedig ar incwm gan gynnwys Credyd Pensiwn.

Defnyddiwch y dolenni isod i gael gwybod rhagor:

I gael mwy o wybodaeth am inswleiddio a ffyrdd eraill o dorri bil ynni i chi ddarllen ein canllaw arbed arian ar filiau nwy a thrydan.

Budd-daliadau iechyd

Yn Lloegr, mae pawb dros 60 yn cael presgripsiynau a phrofion llygaid am ddim.

Efallai hefyd y byddwch yn gymwys i gael help tuag at:

  • Triniaeth ddeintyddol,
  • Costau teithio i’r ysbyty.
  • Sbectol neu lensys cyffwrdd

Yng Nghymru, Yr Alban a Gogledd Iwerddon mae hawl gan bawb i gael presgripsiynau am ddim.

Budd-daliadau anabledd a gofal

Mae nifer o fudd-daliadau ar gael i bobl sydd ag anableddau, neu sydd ag anghenion gofal penodol

Mae’r budd-daliadau hyn yn cynnwys Taliad Annibyniaeth Personol os ydych o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth a Lwfans Gweini os ydych dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth.

Budd-daliadau teithio a thrwyddedau teledu

Cardiau Bws

Os ydych chi’n byw yn yr Alban, Cymru neu Ogledd Iwerddon rydych yn gymwys i gael pas bws am ddim pan fyddwch yn 60 oed neu’n hŷn.

Yn Lloegr gallwch gael un pan fyddwch yn cyrraedd oed Pensiwn y Wladwriaeth.

Os ydych yn byw mewn bwrdeistref yn Llundain ac yn hŷn na 60, rydych yn gymwys i gael cerdyn llun Oyster i deithio am ddim.

Teithio rhatach

Os ydych chi dros 60 neu’n anabl dysgwch ragor am ostyngiadau teithio isod.

Pasbort am ddim

Os cawsoch eich geni ar neu cyn 2 Medi 1929 ac yn ddinesydd Prydeinig, gallech fod yn gymwys i gael pasbort am ddim. Byddwch angen pasbort deng mlynedd lawn os ydych eisiau teithio dramor, hyd yn oed am ddim ond diwrnod yn unig.

Trwydded Deledu am ddim

Nawr mae’n rhaid i chi dalu am eich trwydded teledu oni bai eich bod yn cael budd-daliadau prawf modd penodol, fel Credyd Pensiwn.

Fodd bynnag mae rhai pobl dros 75 oed sy’n gallu cael trwydded teledu am ddim neu ar gyfradd gostyngedig.

Gweler ein canllaw trwydded teledu i weld os ydych yn gymwys.

Budd-daliadau ar gyfer gweddwon rhyfel

Os bu farw eich gŵr, eich gwraig neu eich partner sifil, neu caswant eu hanafu neu fynd yn sâl, o ganlyniad i’w gwasanaeth yn Lluoedd Arfog Ei Mawrhydi, neu yn ystod adeg rhyfel cyn 06 Ebrill 2005, yna fe allech fod yn gymwys i gael Pensiwn Rhyfel Gŵr neu Wraig Weddw.

Os bu iddynt farw neu gael eu hanafu neu fynd yn sâl ar ôl 06 Ebrill 2005, efallai y bydd gennych haw li iawndal drwy’r Cynllun Iawndal y Lluoedd Arfog.

Darganfyddwch fwy am Bensiynau a iawndal gweddwon rhyfel ar wefan GOV.UK

Costau meddygol ar gyfer pensiynwyr rhyfel

Os oes angen triniaeth feddygol arnoch oherwydd i chi ddod yn anabl wrth wasanaethu yn y Lluoedd Arfog, gallech gael help tuag at eich costau meddygol ar gyfer eich anabledd cymwys.

Darganfyddwch ragor am gostau meddygol ar gyfer hen filwyr.

Pensiwn Anabledd Rhyfel

Os cawsoch eich anafu neu ddod yn anabl wrth wasanaethu yn y Lluoedd Arfog cyn 6 Ebrill 2005, gallwch gael help ychwanegol tuag at eich pensiwn.

Dysgwch ragor am y Pensiwn Anabledd Rhyfel ar wefan GOV.UK.

Defnyddiwch gyfrifiannell budd-dal ar-lein ar wefan GOV.UK

Gallwch ddefnyddio cyfrifiannell fudd-dal ar-lein:

  • I wirio pa fudd-daliadau y gallech fod â hawl i’w cael
  • I amcangyfrif faint y gallech ei hawlio
  • I weld sut y byddai’r amcangyfrifon yn newid pe bai eich amgylchiadau yn newid

Bydd gofyn ichi roi gwybodaeth anhysbys am eich cynilo, incwm a’ch gwariant.

Gallwch ddod o hyd i dair cyfrifiannell fudd-dal annibynnol ar wefan Gov.uk.

Os nad ydych yn hyderus i gwblhau ffurflen ar-lein, gallwch ffonio Turn2Usopens in new window i gael help.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?