Cam-werthu ariannol – beth i’w wneud os ydych chi wedi'ch effeithio

Os wnaeth eich banc neu gwmni ariannol arall werthu cynnyrch i chi nad oedd yn addas i chi, fe allech chi gael iawndal os byddwch chi’n cwyno. Os ydych chi’n anhapus gydag ymateb eich cwmni, fe allai Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol neu’r Ombwdsmon Pensiynau dderbyn y gŵyn ac ymchwilio iddi am ddim.

Beth sy’n cyfrif fel cam-werthu ariannol?

Byddwch yn wyliadwrus

Mae gennych hyd 29 Awst 2019 i gwyno am werthu PPI.

Canfyddwch ragor o wybodaeth am hyn a sut i hawlio ar wefan yr FCA.

Golyga cam-werthu bod cyngor anaddas wedi ei roi i chi, na esboniwyd y risgiau i chi neu na chawsoch yr wybodaeth yr oeddech ei hangen, a’ch bod ar ddiwedd y dydd wedi prynu cynnyrch nad oedd yn addas i chi.

Fel enghraifft nad yw’n un ariannol, dyweder eich bod am brynu cyfrifiadur.

Rydych yn dweud wrth y cynorthwyydd siop eich bod eisiau gwylio DVDs arno, ac maent yn argymell model.

Yna wedi i chi gyrraedd adref, fe welwch nad oes ganddo yriant DVD.

Does dim byd yn bod gyda’r cyfrifiadur ei hun – nid yw’n ddiffygiol – ond nid dyma oeddech chi eisiau.

Fe gam-werthwyd y cyfrifiadur i chi.

Mae’n union yr un peth pan werthir cynnyrch ariannol i chi.

Rhaid i’r unigolyn sy’n eich cynghori i brynu argymell rhywbeth sy’n addas i’ch anghenion, ac esbonio yn iawn beth mae’n gallu ac na all wneud.

Dylent sicrhau eich bod yn ymwybodol o’r risgiau. Os nad ydynt yn gwneud hyn, mae’n bosibl y gallech chi hawlio iawndal.

Triniaeth deg

Rhaid gwerthu gwasanaethau ariannol i chi mewn modd sy’n “deg, clir a heb gamarwain”.

Ffynhonnell: Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA)

Pethau allweddol i’w cofio am gam-werthu ariannol:

  • Nid yw’n ymwneud ag a ydych chi wedi colli arian – hyd yn oed os na fyddwch chi’n colli allan, os nad yw’r cynnyrch yn iawn i chi – buddsoddiad sydd â mwy o risg efallai nag yr oeddech chi ei eisiau – gallwch chi barhau i gwyno am gam-werthu ariannol.
  • Ni allwch chi gwyno dim ond oherwydd bod buddsoddiad wedi perfformio’n wael – mae mwy o risg yn gysylltiedig â rhai buddsoddiadau, ac os byddwch chi’n gamblo rhaid i chi dderbyn y gallech chi golli. Ond gallwch gwyno os na ddywedwyd wrthych am y risg.
Dysgwch ragor am hawlio am PPI a werthwyd ar gam a’r dyddiad cau ar 29 Awst 2019 ar wefan yr FCA.

Enghreifftiau o gam-werthu ariannol

Enghreifftiau o gam-werthu yswiriant gwarchod taliadau

Mae sawl ffordd y gallai yswiriant gwarchod taliadau fod wedi’i gam-werthu i chi.

Dyma rai o’r rhai mwyaf cyffredin:

  • rhoddwyd pwysau arnoch i brynu PPI
  • ni ddywedwyd wrthych am eithriadau i’r polisi
  • ni ddywedwyd wrthych y gallech brynu PPI gan gwmni arall
  • roeddech yn ddi-waith neu wedi ymddeol pan werthwyd y PPI i chi
  • dywedwyd wrthych fod PPI yn orfodol a bod yn rhaid i chi ei gael
  • ni esboniodd neb yr amodau a thelerau i chi’n llawn (print mân)
  • ni ddywedwyd wrthych am y rheolau am gyflyrau meddygol oedd yn bodoli gynt
  • ni ddywedwyd wrthych sut fyddai comisiwn yn gweithio ar y PPI
  • ni ofynnodd neb i chi a oedd gennych unrhyw yswiriant arall fyddai’n talu am y benthyciad.

Enghreifftiau o forgais wedi’i gam-werthu (gan gynnwys gwaddol)

Rhai dulliau ble mae’n bosibl y cam-werthwyd morgais i chi:

  • mae dyddiad terfyn eich morgais wedi’ch dyddiad ymddeol
  • ni ddywedwyd wrthych am y comisiwn fyddai’r cynghorydd yn derbyn gan y benthyciwr
  • fe’ch cynghorwyd i hunan ardystio (benthyg arian heb brofi’ch incwm) neu or-ddweud eich incwm er mwyn cael benthyg mwy
  • fe’ch cynghorwyd i newid benthycwyr ac ni ddywedwyd wrthych am y ffioedd a chosbau
  • rhoddwyd morgais cyfnod penodol i chi a dywedwyd wrthych am ail-forgeisi i fargen well yn ddiweddarach, yna fe’ch cosbwyd am adael y gyfradd benodol yn gynnar

Enghreifftiau o fuddsoddiad wedi’i gam-werthu

Rhai dulliau ble mae’n bosibl y cam-werthwyd eich buddsoddiad i chi:

  • ni ddywedwyd wrthych am y risg a oedd yn gysylltiedig
  • ni ddywedwyd wrthych sut fyddai’ch arian yn cael ei fuddsoddi
  • nid oedd y cynnyrch yn addas i’ch anghenion neu agwedd tuag at risg a drafodwyd gyda’r cynghorydd

Os oes cynnyrch ariannol wedi’i gam-werthu i chi

Byddwch yn wyliadwrus

Os ydych chi eisiau cwyno i Wasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol, mae yna gyfyngiad amser o chwe blynedd o’r adeg pan werthwyd y cynnyrch i chi, neu dair blynedd o pan sylwoch (neu y dylech fod wedi dod yn rhesymol ymwybodol) fod rhywbeth o’i le – pa bynnag un sydd hwyraf.

Gweithredwch yn gyflym

O dan rai amgylchiadau cyfyngedig iawn gall yr Ombwdsmon Pensiynau ymchwilio i gwynion na gafodd eu dwyn o fewn cyfnod o dair blynedd.

Fodd bynnag, cyn i chi fynd at wasanaethau’r ombwdsmon, mae angen i chi gwyno i’ch darparwr. Darllenwch fwy i ddeall y broses sydd angen i chi ei dilyn.

Os ydych chi eisiau cwyno i’r Ombwdsmon Pensiynauy cyfyngiad amser yw tair blynedd wedi’r digwyddiad y cwynoch amdano, neu o fewn tair blynedd pan ddaethoch yn ymwybodol (neu pan ddylech fod wedi dod yn ymwybodol) o’r digwyddiad yr ydych yn cwyno amdano.

Cam 1 – Casglwch yr holl wybodaeth sydd ei hangen arnoch

Does dim rhaid i chi sicrhau prawf cadarn, ond mae angen i chi esbonio’ch problem.

  • Byddwch yn glir, yn gryno a chadwch at y ffeithiau.
  • Casglwch yr holl wybodaeth berthnasol ac unrhyw brawf ysgrifenedig.

Cam 2 – Cwynwch i’ch darparwr neu gynghorydd

  • Gofynnwch am gopi o broses cwynion mewnol y cwmni – dylai fod gan bob cwmni un. Bydd yn rhoi gwybod i chi gyda phwy i gysylltu â nhw. Yn aml bydd hyn ar gael ar wefan y cwmni.
  • Mae gan y cwmni wyth wythnos i ymateb. Os na fyddant yn cysylltu’n ôl, gallwch yna fynd yn syth at wasanaeth yr ombwdsmon.
  • Os nad ydych yn fodlon ag ymateb terfynol y cwmni, mae gennych chwe mis i fynd â’ch cwyn at Wasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol ac, yn achos yr Ombwdsmon Pensiynau, tair blynedd o’r digwyddiad yr achwynwyd amdano neu o fewn tair blynedd i ddod yn ymwybodol o’r digwyddiad.

Os yw’r cwmni wedi mynd allan o fusnes, efallai y byddwch yn dal i allu cael digollediad – gweler yr adran yn bellach i lawr y dudalen.

Cam 3 – Gofynnwch i wasanaeth ombwdsmon ymchwilio

Terfynau amser

Os nad ydych yn fodlon â’r ymateb i’ch cwyn, rhaid i chi gysylltu â Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol o fewn chwe mis i dderbyn ymateb terfynol y cwmni. Mae’r cyfyngiadau amser ar gyfer yr Ombwdsmon Pensiynau yn hirach.

Os nad ydych yn fodlon ag ymateb y cwmni i’ch cwyn, codwch y mater gyda Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol neu’r Ombwdsmon Pensiynau ar gyfer materion yn ymwneud â phensiynau.

Efallai y bydd yn werth i chi wirio gyda’r Gwasanaeth Cynghori Pensiynau yn gyntaf ar faterion yn ymwneud â phensiynau.

  • Mae gwasanaeth ombwdsmon yn annibynnol, a bydd yn ymchwilio i’ch cwyn am ddim.
  • Rhaid eich bod wedi dilyn gweithdrefn gwynion y cwmni cyn y gallwch ddefnyddio ombwdsmon.

Fel arfer, byddech yn troi at yr ombwdsmon os nad yw’r cwmni wedi rhoi penderfyniad terfynol i chi o fewn wyth wythnos – ond os ydynt yn gymwynasgar ac yn rhoi diweddariadau rheolaidd i chi, efallai yr hoffech aros ychydig yn hirach.

Os yw’ch cwyn yn ymwneud â rhywbeth a ddigwyddodd flynyddoedd ynghynt, fe allai gymryd peth amser i ganfod y ffeiliau perthnasol a siarad â’r bobl gywir am y peth.

Yn gyffredinol, daw pethau i ben gyda phenderfyniad yr ombwdsmon, ond os ydych chi’n parhau’n anfodlon, os daw hi i’r pen fe allech chi fynd â’r mater i’r llys.

Meddyliwch yn ofalus cyn gwneud hyn. Mae achosion llys yn bethau drud, a does dim sicrwydd y byddwch yn ennill.

Dysgwch fwy am wasanaeth yr ombwdsmon a sut i gwyno:

Os yw’ch cwmni a’ch cynghorodd wedi mynd allan o fusnes

Hyd yn oed os yw’r cwmni wedi mynd yn fethdalwyr ac yn methu fforddio talu dim i chi, efallai y byddwch yn gallu cael digollediad gan y Cynllun Digolledu Gwasanaethau Ariannol.

Dysgwch fwy am pryd a sut y gallech chi hawlio i’r Cynllun Iawndal Gwasanaethau Ariannol yn ein harweiniad isod.

Darllenwch ein harweiniad i dderbyn Iawndal os ydych chi wedi colli arian trwy gam-werthu.

Peidiwch â thalu rhywun i reoli’ch cwyn am gam-werthu ariannol

Meddyliwch yn ofalus cyn talu i gwmni cwynion i wneud eich cwyn.

Gallwch gael yr un cymorth am ddim gan Wasanaeth yr Ombwdsmon, ac rydych yr un mor debygol o ennill.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?