ISAs Gydol Oes – sut maent yn gweithio

Mae ISAs Gydol Oes (a elwir hefyd yn LISAs) yn fath newydd o ISA gyda’r nod o helpu pobl i gynilo ar gyfer eu cartref cyntaf, neu ar gyfer ymddeoliad. Os cymerwch ISA Gydol Oes, cewch fonws gan y Llywodraeth sydd yn werth 25% o’r hyn a dalwch i mewn, hyd at uchafswm penodol, ym mhob blwyddyn dreth. Bydd y canllaw hwn yn eich helpu i ddeall ai cymryd ISA Gydol Oes yw’r opsiwn gorau i chi.

Sut mae ISA Gydol Oes yn gweithio

Os ydych yn prynu cartref gyda rhywun arall, gall y ddau ohonoch fanteisio ar ISAs Gydol Oes ar wahân.

  • Gallwch roi uchafswm o £4,000 i mewn i ISA Gydol Oes pob blwyddyn dreth.
  • Cewch fonws o 25% gan y llywodraeth. Telir y bonws i mewn yn fisol.
  • Yr uchafswm o fonws y gallwch ei ennill mewn blwyddyn dreth yw £1,000.
  • Mae’r swm a dalwch i mewn yn gysylltiedig â’ch lwfans ISA blynyddol (£20,000 ar gyfer 2019/20). Er enghraifft, os talwch £1,000 i mewn i’ch ISA Gydol Oes, gallwch dalu £19,000 hyd yn oed wedyn i mewn i gynnyrch ISA eraill.

  • Gallwch agor ISA Gydol Oes, ISA arian parod ac ISA stociau a chyfranddaliadau ac ISA cyllid arloesol ym mhob blwyddyn dreth.

Enghraifft

Os byddwch yn rhoi £1,000 yn eich ISA Gydol Oes, bydd y Llywodraeth yn ychwanegu £250 ato. Byddai hyn yn rhoi £1,250 i chi ar ddiwedd y flwyddyn dreth.

Os byddwch yn rhoi £200 yn eich ISA Gydol Oes, bydd y Llywodraeth yn ychwanegu £50 ato. Byddai hyn yn rhoi £250 i chi ar ddiwedd y flwyddyn dreth.

Sut caiff fy monws ei dalu?

Bellach mae HMRC yn cyfrifo taliadau bonws ar sail fisol. Cyfrifir pob bonws yn seiliedig ar daliadau a wnewch i mewn i’ch cyfrif o’r 6ed o’r mis tan y 5ed o’r mis canlynol.

Fodd bynnag, mae’n syniad da i wirio gyda’ch darparwr gan y gallai rhai drin taliadau bonws yn wahanol. Bydd rhai yn ail-fuddsoddi’r taliadau bonws yn awtomatig gan fanteisio ar unrhyw dwf a chynnydd mewn gwerth posibl. Efallai y bydd rhai yn rhoi eich arian mewn cyfrifon arian parod nad ydynt yn ennill llog, sy’n golygu y gallech golli allan ar log neu dwf posibl yn y dyfodol ar eich cronfa a fuddsoddwyd.

Pwy all gael ISA Gydol Oes?

Gallwch agor ISA Gydol Oes gydag unrhyw fanc, cymdeithas adeiladu neu reolwr buddsoddi sy’n cynnig y cynnyrch.

I agor ISA Gydol Oes rhaid i chi fod:

  • rhwng 18 a 40 mlwydd oed
  • yn byw yn y DU neu yn was i’r Goron (er enghraifft, yn aelod o’r lluoedd arfog yn gwasanaethu dramor).

Gallwch barhau i dalu i mewn i ISA Gydol Oes hyd nes i chi gyrraedd 50 mlwydd oed.

Defnyddio’ch ISA Gydol Oes i brynu’ch cartref cyntaf

Os ydych yn dymuno defnyddio ISA Gydol Oes i brynu cartref, mae yna rai cyfyngiadau y bydd angen i chi eu hystyried.

  • prynwyr tro cyntaf yn unig all ddefnyddio ISA Gydol Oes i brynu cartref. Golyga hynny na allwch fod yn berchen, neu fod wedi bod yn berchen ar gartref yn y DU neu unrhyw le arall yn y byd
  • bydd angen i chi fod yn prynu cartref am ddim mwy na £450,000

  • rhaid i chi fod yn prynu cartref y bwriadwch fyw ynddo. Nid yw’r cynllun ar gyfer prynu cartref y dymunwch ei rentu allan, neu fel cartref gwyliau
  • rhaid i chi ddefnyddio morgais ad-daliad traddodiadol.
Gallwch gyfuno’ch ISA Gydol Oes gyda chynlluniau eraill fel Cymorth i Brynu. Mae rhagor o wybodaeth ar wefan y Llywodraeth Own Your Home.

Prynu eiddo gyda’ch gilydd

Os dymunwch brynu cartref gyda’ch partner a bod y ddau ohonoch yn bodloni’r meini prawf o ran cymhwyso, gallwch gyfuno’ch ISA Gydol Oes er mwyn prynu eiddo gyda’ch gilydd.

Os mai dim ond un ohonoch sy’n gymwys, er enghraift os yw un partner yn berchen ar gartref eisoes, yna dim ond yr unigolyn cymwys all ddefnyddio ISA Gydol Oes.

ISA Cymorth i Brynu

Os oes gennych chi ISA Cymorth i Brynu, neu’n ystyried cael un, cofiwch mai dim ond i brynu cartrefi sy’n werth llai na £250,000 y tu allan i Lundain y gallwch ei ddefnyddio (y pris uchaf yw £450,000 yn Llundain).

Gellir defnyddio ISAs Gydol Oes i brynu cartrefi sy’n werth hyd at £450,000 yn Llundain a thu allan i’r ddinas honno.

Fydd ISAs Cymorth i Brynu ddim ond ar gael tan 30 Tachwedd 2019. Ni fyddant ar gael i gynilwyr newydd wedi’r dyddiad hwn, ond os ydych wedi agor eich ISA Cymorth i Brynu cyn hynny gallwch ddal i gynilo i’ch cyfrif. Rhaid i chi hawlio’ch bonws erbyn 1 Rhagfyr 2030.

I gymharu’r ddau gynllun gwiriwch ISA Cymorth i Brynu neu ISA Oes?

Defnyddio ISA Gydol Oes ar gyfer ymddeoliad

Peidiwch â meddwl bod cael ISA Gydol Oes yn golygu na ddylech dalu i mewn i bensiwn. Os yw’ch cyflogwr yn talu cyfraniadau pensiwn cyfartal mae’n werth talu i mewn i’ch Cynllun Pensiwn Gweithle.

Gallwch dynnu rhan neu’r cyfan o’ch arian ISA Gydol Oes allan, heb dalu ffi, pan gyrhaeddwch 60 mlwydd oed Ni fyddwch yn talu unrhyw dreth a chewch ddefnyddio’r arian fel y mynnwch.

Dysgwch ragor am Bensiynau’r Gweithle yn Cofrestru awtomatig – cyflwyniad.

Pa bryd gewch chi ddefnyddio’ch arian?

Gallwch ddefnyddio arian sydd yn eich ISA Gydol Oes, gan gynnwys bonws y llywodraeth a heb orfod talu unrhyw dreth os:

  • Ydych yn prynu’ch cartref cyntaf a bu’ch cyfrif ar agor ers 12 mis.
  • Yn cyrraedd 60 mlwydd oed.
  • Cewch ddiagnosis bod gennych salwch marwol.

Os caewch eich cyfrif yn ystod y cyfnod ystyried, ni chewch y bonws 25%.

Tynnu arian allan o’ch ISA Gydol Oes

Byddwch yn gorfod talu tâl am dynnu arian allan os cymerwch yr arian am unrhyw reswm ac eithrio’r tri a nodir uchod.

Y gost yw 25% o’r swm a dynnir allan.

Bydd hyn yn cael ei gyfrifo ar ôl i’ch bonws gael ei dalu – ond cofiwch, ni fyddwch yn cael y bonws oni bai eich bod yn tynnu arian allan 12 mis ar ôl eich taliad cyntaf i’r cyfrif.

Felly, os byddwch yn cael bonws, a bod gennych £1,000, byddai gennych gyfanswm o £1,250 i’w dynnu allan. Mae’r tâl cosb 25% yn £312.50, felly dim ond £937.50 fyddech chi’n ei gael yn eich poced, sy’n golygu y byddech yn colli rhywfaint o’ch cynilion ac yn cael llai yn ôl nag y byddech wedi ei fuddsoddi.

Dyna pam mai prif ddiben ISA Gydol Oes yw i’ch helpu i brynu’ch cartref cyntaf neu i gynilo ar gyfer ymddeoliad.

Beth sy’n digwydd os byddwch yn marw

Os byddwch yn marw, bydd unrhyw arian LISA, gan gynnwys llog a bonysau, yn cael eu trosglwyddo i’ch buddiolwyr heb gosb, fel pobl a enwir yn eich ewyllys er enghraifft. Ond fe gollir y gorchudd treth ISA a bydd yn ffurfio rhan o’r ystâd er dibenion treth etifeddiant.

Risg prawf modd a phrawf cyfalaf

Caiff arian a gedwir mewn ISA Gydol Oes ei drin fel arian a gedwir mewn mathau eraill o ISAs.

Cymerir y bonws 25% i ystyriaeth fel arfer wrth gyfrifo unrhyw werth ildio.

O ganlyniad gallai hynny effeithio ar eich cymhwysedd i gael rhai budd-daliadau neilltuol.

Er enghraifft, gallai unrhyw fudd-daliadau sydd â phrawf modd gael eu heffeithio wrth i arian mewn ISA Gydol Oes gael ei drin fel cynilion. Yn ogystal, byddai arian mewn ISA Gydol Oes yn cael ei ystyried fel ased ar gyfer dibenion adennill dyledion.

Beth os aiff rhywbeth o’i le?

Rhagor o wybodaeth am ISAs

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?