Canllaw i Gredyd Cynhwysol ar gyfer yr hunangyflogedig

Mae’r dudalen hon yn dweud mwy wrthych am hawlio Credyd Cynhwysol os ydych yn hunangyflogedig. Os ydych yn hunangyflogedig ac eisoes yn hawlio budd-daliadau penodol fel Credydau Treth neu Fudd-dal Tai, cewch eich trosglwyddo i Gredyd Cynhwysol ymhen amser. Darganfyddwch fwy am beth i’w ddisgwyl a’r hyn allwch ei wneud i baratoi.

Hawlio Credyd Cynhwysol os ydych yn hunangyflogedig

Byw yng Ngogledd Iwerddon neu’r Alban?

Yng Ngogledd Iwerddon, mae Credyd Cynhwysol yn gweithio’n wahanol. Dysgwch fwy ar wefan indirect.

Yn yr Alban, efallai y byddwch yn cael cynnig rhai dewisiadau o ran sut y telir eich Credyd Cynhwysol. Darllenwch ein canllaw ar Gredyd Cynhwysol yn yr Alban.

Mae’r Credyd Cynhwysol yn disodli’r budd-daliadau canlynol:

  • Credyd Treth Plant
  • Cymhorthdal Incwm
  • Budd-dal Tai
  • Credyd Treth Gwaith
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm

Mae’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) yn galw’r rhain yn fudd-daliadau ‘legacy’, ac nid yw’r rhan fwyaf o bobl yn gallu gwneud unrhyw geisiadau newydd am y budd-daliadau hyn.

Os ydych yn hunangyflogedig ac eisoes yn cael y budd-daliadau a ddisodlir gan Gredyd Cynhwysol, nid oes raid i chi wneud unrhyw beth.

Ymunwch â’n grŵp Facebook, Coronafeirws a’ch Arian, am newyddion ariannol a’r wybodaeth ddiweddaraf cyn gynted ag y byddwn yn eu cael, yn ogystal â lle i ofyn cwestiynau ariannol, rhannu pryderon a helpu pobl eraill.

Bydd y DWP yn dweud wrthych pan fydd yn bryd i chi symud i Gredyd Cynhwysol.

Darganfyddwch fwy am Gredyd Cynhwysol yn ein canllaw Egluro Credyd Cynhwysol.
Am fwy o wybodaeth ar hawlio Credyd Cynhwysol, eich ymrwymiadau, sancsiynau a gweithio wrth hawlio lawrlwythwch Credyd Cynhwysol a Chi o Gov.uk.

Symud o fudd-daliadau presennol i Gredyd Cynhwysol

Sut i Wneud Cais

Os ydych yn gwneud cais am Gredyd Cynhwysol am y tro cyntaf, mae gan Cyngor ar Bopeth wasanaeth penodol i’ch helpu. Ffoniwch 0800 144 8444 neu 0800 024 1220 yng Nghymru.
Am fwy o wybodaeth ac i ddod o hyd i’ch Cyngor ar Bopeth lleol ewch i’w gwefan

Yn yr Alban, ffoniwch 0800 023 2581, trwy sgwrs ar y we ar wefan Cyngor Ar Bopeth neu cysylltwch â’ch canolfan leol yn uniongyrchol yn ystod eu horiau busnes arferol.

Mae effaith symud o fudd-daliadau presennol, fel y Credyd Treth Gwaith neu Gredyd Treth Plant, i Gredyd Cynhwysol yn ddibynnol ar ers faint ydych chi wedi bod yn hunangyflogedig a’r rheswm pam eich bod yn symud i Gredyd Cynhwysol.

Os bydd eich amgylchiadau yn newid

Os bydd rhai amgylchiadau yn eich bywyd yn newid, gallai effeithio ar eich budd-daliadau, efallai y bydd rhaid i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol yn lle hyn.

Gallai newidiadau arwyddocaol mewn amgylchiadau gynnwys:

  • Symud i mewn gyda phartner sydd eisoes yn cael Credyd Cynhwysol
  • Cael babi newydd sy’n effeithio ar eich cais Credyd Treth Plant.

Os byddwch yn symud i Gredyd Cynhwysol ac wedi bod yn hunangyflogedig â thâl ers 12 mis neu fwy, bydd y llawr isafswm incwm yn berthnasol i’ch enillion.

Os ydych chi wedi bod yn hunangyflogedig â thâl am lai na 12 mis, efallai y byddwch yn cael eich trin fel eich bod yn y cyfnod dechrau busnes ac ni fydd y llawr isafswm incwm yn berthnasol am hyd at 12 mis.

Os na fydd eich amgylchiadau yn newid

Os ydych eisoes yn cael budd-daliadau a fydd yn cael eu disodli gan Gredyd Cynhwysol ymhen amser ac nad oes unrhyw beth arwyddocaol yn newid yn eich bywyd, nid oes angen i chi wneud unrhyw beth am y tro.

Bydd y DWP yn cysylltu â chi pan fydd yn bryd i chi symud i Gredyd Cynhwysol. Bryd hynny, bydd y budd-daliadau rydych yn eu hawlio yn stopio a bydd yn rhaid i chi wneud cais newydd am Gredyd Cynhwysol.

Os yw’ch busnes wedi bod yn rhedeg am fwy na 12 mis a’ch bod yn gymwys fel rhywun hunangyflogedig â thâl, byddwch wedi’ch eithrio o’r llawr isafswm incwm am chwe mis cyntaf eich cais.

Os ydych chi wedi bod yn hunangyflogedig am lai na 12 mis ac yn gymwys fel rhywun hunangyflogedig â thâl, eich trin fel eich bod yn y cyfnod dechrau busnes ac ni fydd y llawr isafswm incwm yn berthnasol am hyd at 12 mis.

Sut wyf yn dangos fy mod yn hunangyflogedig?

Gwnewch y mwyaf o’ch taliad Credyd Cynhwysol pan fyddwch yn hunangyflogedig gyda help personol gan ein hofferyn Rheolwr Arian.

Os ydych angen gwneud cais am Gredyd Cynhwysol, cewch wahoddiad i gyfweliad porth yn eich Canolfan Byd Gwaith leol.

Pwrpas y cyfweliad yw i benderfynu a yw’ch gwaith yn hunangyflogedig â thâl yn ôl diffiniad y DWP.

I ddangos eich bod yn hunangyflogedig â thâl rhaid i’r gwaith a wnewch fod:

  • yn rheolaidd
  • wedi ei drefnu
  • wedi ei ddatblygu.

Rhaid i chi ddisgwyl gwneud elw a dylai’r gwaith fod eich prif swydd.

Yn y cyfweliad porth, bydd angen i chi ddangos tystiolaeth eich bod yn hunangyflogedig â thâl. Gallai hynny gynnwys:

  • derbynebau
  • eich cynllun busnes
  • copïau o anfonebau
  • cyfrifon masnachol o’r flwyddyn flaenorol
  • tystiolaeth eich bod wedi cofrestru’n hunangyflogedig gyda HMRC.

Os na ddangoswch ddigon o dystiolaeth, gallai’r aseswr benderfynu nad ydych yn hunangyflogedig â thâl.

Golyga hynny y bydd angen i chi chwilio am waith a bod ar gael i wneud gwaith arall tra rydych yn cael Credyd Cynhwysol.

Credyd Cynhwysol a’r llawr isafswm incwm

Coronafeirws

Oherwydd yr achos o goronafeirws, mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi bydd y llawr isafswm incwm yn cael ei ddileu dros dro o 31 July 2021.

Os ydych wedi bod yn rhedeg eich busnes ers 12 mis neu fwy pan rydych yn gwneud cais am Gredyd Cynhwysol, bydd Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) yn gweithio allan eich taliad yn seiliedig ar y llawr isafswm incwm.

Mae hon yn lefel dybiedig o enillion a ddefnyddir i gyfrifo’ch Credyd Cynhwysol pan fydd eich gwir enillion yn gostwng o dan y lefel hon.

Cyfrifir lefel eich llawr isafswm incwm fel a ganlyn:

  • Y nifer o oriau y disgwylir i chi weithio bob wythnos. Gall hynny fod hyd at 35 awr yr wythnos, yn ddibynnol ar eich amgylchiadau personol. Er enghraifft byddai disgwyl i chi weithio llai o oriau os oes gennych gyfrifoldebau gofalu neu os ydych yn anabl.
  • Yna mae’r ffigwr hwn yn cael ei luosi gyda chyfradd yr isafswm cyflog cenedlaethol ar gyfer eich grŵp oedran.
  • Mae’r ffigwr hwn yn cael ei luosi gyda 52 ac yna ei rannu gyda 12 i gael ffigwr misol.
  • Yna didynnir swm o Dreth Incwm a chyfraniadau Yswiriant Gwladol i gael eich llawr isafswm incwm misol.

Eich llawr isafswm incwm yw’r swm a ddefnyddir gan DWP i osod eich taliad Credyd Cynhwysol misol.

Os enillwch fwy na’r llawr isafswm incwm yna cewch lai o Gredyd Cynhwysol.

Os enillwch lai na’r llawr isafswm incwm yna ni chewch fwy o arian i wneud i fynu’r gwahaniaeth.

Enghraifft

Bu Sarah yn gweithio fel triniwr gwallt hunangyflogedig ers dwy flynedd. Mae hi’n 25 oed a disgwylir iddi weithio 35 awr yr wythnos.

Y Cyflog Byw Cenedlaethol ar gyfer ei grŵp oed yw £8.91 (2021/22).

Cyfrifir ei llawr isafswm incwm fel a ganlyn:

Beth yw Lwfans Gwaith?

Dyma’r swm o arian y gallwch ei ennill cyn i’ch taliad Credyd Cynhwysol ddechrau lleihau.

Darganfyddwch fwy yn Egluro Credyd Cynhwysol

  • 35 × £8.91 = £311.85 yr wythnos
  • £311.85 × 52 o wythnosau = £16,216.20 y flwyddyn
  • £16,216.20 ÷ 12 o fisoedd = £1,351.35 y mis
  • Yna didynnir swm o Dreth Incwm a chyfraniadau Yswiriant Gwladol o £1,351.35 i gael y llawr isafswm incwm.
  • Ar y swm hwn, byddai’r didyniadau’n £127.25 y mis yn seiliedig ar gyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 2 ar gyfer y flwyddyn dreth 2021/22.
  • £1,351.35 - £127.25 = £1,224.10
  • Dyma’r isafswm y mae’r DWP yn disgwyl i Sarah ei ennill bob mis a bydd ei thaliad yn seiliedig ar incwm o £1,224.10
  • Os bydd hi’n ennill mwy na hyn, bydd ei thaliad Credyd Cynhwysol yn lleihau 63c am bob £1 y bydd hi’n ei hennill oni bai ei bod yn gymwys i gael y Lwfans Gwaith.
  • Os bydd hi’n ennill llai na hyn, ni fydd yn cael mwy o Gredyd Cynhwysol i wneud i fyny’r gwahaniaeth.

Pwy sydd wedi’i eithrio o’r llawr isafswm incwm?

Os ydych wedi’ch eithrio o’r llawr isafswm incwm, yna cyfrifir eich taliadau Credyd Cynhwysol yn unol â’ch gwir incwm yn hytrach na’ch incwm tybiedig.

Cychwyn busnes

Os sefydlwyd eich busnes lai na 12 mis yn ôl, ni fydd y llawr isafswm incwm yn berthnasol i chi am flwyddyn.

Yn ystod y cyfnod hwn, ni fydd yn rhaid i chi chwilio am waith â thâl arall.

Fodd bynnag, bydd angen i chi fynychu cyfweliad bob tri mis i brofi eich bod yn parhau’n hunangyflogedig â thâl ac yn cymryd camau i gynyddu’ch enillion.

Caniateir un cyfnod dechrau busnes bob pum mlynedd i chi.

Pobl anabl a rhieni sengl

Os ydych yn hunangyflogedig ac yn y grŵp ‘dim gofynion yn gysylltiedig â gwaith’ neu’r grŵp ‘cyfweliad sy’n canolbwyntio ar waith’ neu’r grŵp ‘paratoi at waith’ yna ni fydd y llawr isafswm incwm yn berthnasol.

Symud o fudd-daliadau presennol i Gredyd Cynhwysol

Mae’r effaith o symud o fudd-daliadau presennol, fel Credydau Treth Gwaith, i Gredyd Cynhwysol, yn dibynnu ar ba mor hir rydych wedi bod yn hunangyflogedig.

Os ydych wedi bod yn hunangyflogedig ers llai na 12 mis, yna byddwch wedi’ch eithrio o’r llawr isafswm incwm am 12 mis.

Taliad Cymorth Profi ac Olrhain

A yw system Profi a Olrhain y GIG wedi dweud wrthych i hunanynysu? Os na allwch weithio gartref a’ch bod yn hawlio unrhyw un o’r budd-daliadau a restrir isod, yna bydd gennych hawl i daliad o £500:

  • Credyd Cynhwysol
  • Credyd Treth Gwaith
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
  • Cymhorthdal Incwm
  • Credyd Pensiwn
  • Budd Tai.

Gwneir y taliad hwn gan eich awdurdod lleol.

Bydd yn rhaid i chi ddangos prawf o’ch cyflogaeth i fod yn gymwys a bydd gwiriadau’n cael eu cynnal i wirio nad ydych yn gallu gweithio gartref.

Rhoi gwybod am eich incwm o hunangyflogaeth

Coronafeirws

Os ydych yn cael grant cymorth incwm hunangyflogaeth, bydd angen rhoi gwybod am hwn fel incwm pan fydd yn cael ei dalu.

Rhaid i chi roi gwybod am enillion i’r DWP bob mis er mwyn parhau i allu cael Credyd Cynhwysol.

Os na fyddwch yn darparu’r ffigurau hyn rhwng 7 diwrnod cyn a 14 diwrnod ar ôl eich dyddiad asesu bob mis, bydd eich taliad Credyd Cynhwysol yn cael ei ohirio.

Bydd angen i chi wneud hyn ar-lein drwy gofnodi eich derbynebau gwreiddiol meinws:

  • Treth Incwm
  • Treuliau a ganiateir
  • Yswiriant Gwladol (Dosbarth 2 a Dosbarth 4)
  • Unrhyw gyfraniadau pensiwn sy’n gymwys am ostyngiad treth.

Sut mae treuliau’n effeithio eich Credyd Cynhwysol

Os bydd eich treuliau am gyfnod asesu misol neilltuol yn anarferol o uchel, gallwch eu gwrthbwyso yn erbyn eich incwm yng nghyfnodau asesu misol y dyfodol.

Mae hyn yn berthnasol hyd yn oed os yw eich taliadau treuliau am y mis yn uwch na’ch derbyniadau.

Rheoli eich incwm amrywiol

Cymorth i Gynilo

Os ydych yn gweithio ac yn cael Credyd Cynhwysol, darganfyddwch os ydych yn gymwys i gael y cyfrif Cymorth i Gynilo sy’n rhoi hyd at 50% o fonws i chi ar eich cynilion gan y llywodraeth.

Os yw eich incwm a’ch gwariant yn mynd i fyny ac i lawr o fis i fis, mae’n syniad da ceisio ei gysoni cymaint â phosibl ar hyd y flwyddyn.

Mae hyn yn neilltuol o bwysig gyda Chredyd Cynhwysol gan ei fod yn cael ei dalu fel ôl-daliad yn fisol ac yn seiliedig ar y llawr isafswm incwm.

Felly os cewch fis anodd yn dilyn mis llewyrchus gall cyfanswm cyfunol eich enillion a’ch Credyd Cynhwysol fod yn isel oherwydd os yw’ch incwm yn mynd yn is na’r llawr isafswm incwm, ni chaiff ei ychwanegu ato.

I reoli cyfnodau o incwm uchel ac isel, cyfrifwch gyfanswm eich enillion dros flwyddyn.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn cymryd eich holl dreuliau i ystyriaeth.

Rhannwch â 12 i gael swm misol cyfartalog.

Pryd bynnag y byddwch yn ennill mwy na’r cyfartaledd mewn mis, ceisiwch roi’r arian ychwanegol i un ochr er mwyn i chi allu ei ddefnyddio pan gewch fis llai llewyrchus.

Hefyd, peidiwch ag anghofio cynllunio ar gyfer biliau llai aml, fel treth incwm.

Gofynnwch i’ch cwsmeriaid am daliadau rhannol

Os yw natur eich busnes yn golygu ychydig o brosiectau mawr lle cewch eich talu mewn lwmp swm wrth gyflawni neu gwblhau, gofynnwch i’ch cleientiaid am eu caniatâd i’w bilio dros gyfnodau rheolaidd, yn fisol yn ddelfrydol.

Os byddant yn cytuno i wneud hynny, bydd hyn o gymorth i chi gysoni’ch incwm o fis i fis.

Adolygwch eich treuliau

Edrychwch ar dreuliau eich busnes a chanfod a allwch symud eich taliadau i fod yn rhai misol yn hytrach na blynyddol os yn bosibl.

Ar gyfer rhai treuliau, fel premiymau yswiriant, efallai y bydd angen i chi chwilio am ddarparwr nad yw’n codi mwy am daliadau misol.

Cael cyngor ar ddyled arbenigol i bobl hunangyflogedig

Os ydych yn cael trafferthion gyda dyledion busnes neu’r cartref mae Business Debtline yn cynnig cyngor am ddim ar ddyledion i bobl hunangyflogedig a busnesau bach yng Nghymru, Lloegr ar Alban.

Ffoniwch Business Debtline ar 0800 197 6026 (Dydd Llun i ddydd Gwener, 9 am i 8 pm) neu ewch i wefan Business Debtline.

Paratoi ar gyfer Credyd Cynhwysol os ydych yn hunangyflogedig

Hyd yn oed os nad ydych yn debygol o gael eich symud i Gredyd Cynhwysol yn syth, mae pethau y gallwch eu gwneud yn awr i sicrhau eich bod yn barod am hynny.

Ewch ar-lein

Disgwylir i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol a rhoi gwybod am eich incwm misol ar-lein.

Gall y Ganolfan Byd Gwaith roi mynediad i’r rhyngrwyd neu roi gwybod i chi am leoedd eraill yn lleol lle gallwch ddefnyddio’r rhyngrwyd yn rhad ac am ddim.

Os na allwch wneud cais ar-lein, bydd cymorth wyneb yn wyneb ac ar y ffôn ar gael hyd nes i chi allu cael mynediad i’r rhyngrwyd.

Sefydlwch gyfrif banc ar wahân

Mae’n arfer dda cael cyfrif banc ar wahân ar gyfer eich busnes.

Mae hyn yn neilltuol o bwysig gyda Chredyd Cynhwysol oherwydd fe gyfrifir eich taliadau ar gyfer y cartref cyfan yn hytrach nag ond ar eich cyfer chi fel unigolyn.

Os ydych yn hunangyflogedig nid oes angen i chi ddefnyddio cyfrif banc busnes oni bai eich bod yn dymuno gwneud hynny.

Gall cyfrif personol fod yn ddewis rhatach.

Darllenwch eich canllaw Sut mae dewis y cyfrif banc cywir

Mwy am Gredyd Cynhwysol os ydych yn hunangyflogedig

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?