Canllaw pensiwn: ffeithiau allweddol a mathau o gynlluniau pensiwn

Efallai y bydd gennych chi un neu ragor o wahanol fathau o bensiwn. Mae deall pa un sydd gennych yn bwysig oherwydd bydd hynny’n effeithio ar y penderfyniadau y bydd angen i chi eu gwneud wrth i chi nesáu at ymddeoliad.

Pa fath o bensiwn sydd gen i?

Beth yw cronfa bensiwn?

Mae ‘pot pensiwn’ yn cyfeirio at y cynilion yr ydych yn eu casglu mewn math penodol o bensiwn a elwir yn gynllun pensiwn ‘â chyfraniadau wedi’u diffinio’. Rydych chi a’ch cyflogwr (os ydych yn gyflogedig) yn talu i’r cynllun ac mae hwn yn llunio ‘pot’ o arian dros amser, y gallwch ei ddefnyddio i roi incwm i chi eich hun pan fyddwch am dorri i lawr o ran faint yr ydych yn ei weithio, neu stopio gweithio yn llwyr. Mae’n cynnwys cynlluniau pensiwn gweithle, personol a rhanddeiliaid.

Mae tri phrif fath o bensiwn:

  • Pensiwn y Wladwriaeth
  • Pensiynau buddion wedi’u diffinio
  • Pensiynau cyfraniadau wedi’u diffinio

Pensiwn y Wladwriaeth

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn derbyn peth Pensiwn y Wladwriaeth. Caiff ei dalu gan y llywodraeth ac yn rhoi incwm diogel i chi am oes, sy’n cynyddu’n unol â chwyddiant o leiaf bob blwyddyn.

Rydych yn cronni’ch hawl i gael Pensiwn y Wladwriaeth drwy gyfraniadau Yswiriant Gwladol yn ystod eich bywyd gwaith.

Mewn rhai achosion gallwch wneud hynny hyd yn oed pan nad ydych yn gweithio, fel pan fyddwch yn magu plant neu’n hawlio rhai budd-daliadau neilltuol.

O fis Ebrill 2016 cyflwynwyd Pensiwn y Wladwriaeth gyda chyfradd safonol newydd. Ar gyfer y flwyddyn dreth gyfredol 2019-20 mae’r Pensiwn y Wladwriaeth newydd llawn yn £168.60 yr wythnos.

Fodd bynnag, gallech gael mwy na hynny os casgloch hawl i gael ‘pensiwn ychwanegol y wladwriaeth’ dan yr hen system cyn Ebrill 2016 – neu lai na hynny os cawsoch eich ‘contractio allan’ o’r pensiwn ychwanegol y wladwriaeth.

Am ragor o wybodaeth gweler ein canllaw ar Bensiwn y Wladwriaeth.

I fod yn gymwys am y Pensiwn y Wladwriaeth yn llawn bydd angen i chi fod â 35 mlynedd o gofnod Yswiriant Gwladol.

Fel arfer byddwch angen 10 mlynedd cymwys o leiaf ar eich cofnod Yswiriant Gwladol i fod yn gymwys.

Pensiwn buddion wedi’u diffinio

Rydych yn fwyaf tebygol o fod â phensiwn buddion wedi’u diffinio (DB) os ydych yn gweithio yn y sector cyhoeddus neu i gwmni mawr.

Dyma bensiwn yn seiliedig ar gyflog, sy’n talu incwm diogel allan am oes ac sy’n cynyddu bob blwyddyn.

Bydd y pensiwn a gewch yn dibynnu ar faint yr ydych yn ei ennill ac ers faint y buoch yn rhan o’r cynllun.

Efallai y bydd gennych chi gynllun cyflog terfynol ble mae’ch pensiwn yn seiliedig ar eich cyflog pan fyddwch chi’n ymddeol neu’n gadael y cynllun, neu gynllun cyfartaledd gyrfa ble mae’ch pensiwn yn seiliedig ar gyfartaledd eich cyflog tra’ch bod yn aelod o’r cynllun.

Pensiwn cyfraniad wedi’i ddiffinio

Gyda’r math hwn o gynllun, rydych yn creu pot pensiwn y gallwch dynnu incwm ohono pan fyddwch yn torri i lawr ar eich gwaith neu yn stopio gweithio. Ond mae’n rhaid i chi fod yn 55 oed cyn i chi ddechrau tynnu arian allan. Gyda’r math hwn o gynllun pensiwn, fel arfer gallwch dynnu 25 y cant (ei chwarter) allan o leiaf o’ch pot yn ddi-dreth.

Bydd faint gewch chi’n dibynnu ar faint y byddwch chi a’ch cyflogwr (os ydych yn gyflogedig) yn ei dalu i mewn i’r cynllun, perfformiad eich buddsoddiad a lefel y ffioedd a dalwch.

Mae pensiynau â chyfraniadau wedi’u diffinio (DC) yn cynnwys cynlluniau pensiynau’r gweithle, personol a rhanddeiliaid.

Eich dewisiadau ynghlwm â Phensiwn y Wladwriaeth

Ni fyddwch yn cael eich Pensiwn y Wladwriaeth yn awtomatig – bydd yn rhaid i chi ei hawlio. Dylech chi dderbyn llythyr dim hwyrach na dau fis cyn cyrraedd eich oed Pensiwn y Wladwriaeth yn dweud wrthych chi beth i’w wneud.

Gallwch hefyd ohirio ei gymryd. Os ydych am aros cyn hawlio eich pensiwn, nid oes angen i chi wneud unrhyw beth. Bydd eich pensiwn yn cael ei ohirio’n awtomatig nes byddwch chi’n ei hawlio ac yn cynyddu o 1% am bob naw wythnos y byddwch chi’n gohirio. Daw hyn i ychydig dan 5.8% ar gyfer pob blwyddyn lawn.

Telir y swm ychwanegol gyda’ch taliad Pensiwn y Wladwriaeth rheolaidd pan fyddwch yn ei gymryd.

Gwiriwch eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK

Eich dewisiadau pensiwn os oes gennych chi bensiwn â buddion wedi’u diffinio

Mae gan y rhan fwyaf o gynlluniau pensiwn â buddion wedi’u diffinio oed ymddeol arferol o 65.

Os bydd eich cynllun yn caniatáu, efallai y gallwch gymryd eich pensiwn yn gynt ond bydd hyn yn lleihau’r pensiwn a gewch yn sylweddol.

Pan gymerwch eich pensiwn fel arfer bydd gennych y dewis o gymryd rhywfaint ohono fel taliad arian di-dreth.

Bydd faint allwch chi ei gymryd yn ddibynnol ar reolau eich cynllun, ond yn aml gallwch gymryd hyd at chwarter gwerth eich buddion pensiwn fel hyn.

Gallai lleihau’r swm o arian di-dreth a gymerwch gynyddu’r swm o incwm a gewch.

Mae’n bosib trosglwyddo’ch pensiwn â buddion wedi’u diffinio i bensiwn â chyfraniadau wedi’u diffinio a fyddai wedyn yn caniatáu i chi gael mynediad mwy hyblyg at eich pensiwn, ond cofiwch ystyried yr opsiwn hwn yn ofalus iawn oherwydd gallech fod yn ildio rhai buddion gwerthfawr iawn. Mae’n syniad da siarad â chynghorydd ariannol rheoledig cyn gwneud penderfyniad ar hyn. Gweler isod sut i ddod o hyd i un.

Cyn i chi symud ymlaen i drosglwyddo o’r math hwn o gynllun siaradwch â chynghorydd ariannol sy’n cael ei reoleiddio.

Byddwch yn ofalus hefyd, rhag ofn mai twyll yw’r cynllun yr ydych yn trosglwyddo iddo.

Gweler ein canllaw Sut i adnabod twyll pensiwn.

Eich dewisiadau pensiwn os oes gennych chi bensiwn â chyfraniadau wedi’u diffinio

Wedi i chi gyrraedd 55 mae gennych ryddid i ddewis beth i’w wneud gyda’ch cronfa bensiwn.

Fodd bynnag, po hiraf y gadewch eich cronfa i gronni, po fwyaf o arian y bydd gennych i fyw arno yn eich ymddeoliad.

I ddeall y dewisiadau ar gyfer defnyddio’ch cronfa bensiwn, defnyddiwch Pension Wiseopens in new window – y gwasanaeth diduedd a rhad ac am ddim a gefnogir gan y llywodraeth. Wedi hynny, os ydych yn parhau yn ansicr pa opsiwn yw’r un gorau i chi, ystyriwch gymryd cyngor ariannol rheoledig. Gallwch ddod o hyd i gynghorwyr ariannol cofrestredig yr FCA sy’n arbenigo mewn cynllunio ar gyfer ymddeoliad yn ein Cyfeirlyfr cynghorydd ymddeoliad.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?