Chwyddiant – beth sydd angen i gynilwyr ei wybod

Yn yr hinsawdd economaidd sydd ohoni, mae chwyddiant wedi peri problem fawr i bobl â chynilion a buddsoddiadau, gan gymryd cyfran fawr o bŵer prynu eu harian.

Efallai bod y sefyllfa yn dechrau gwella, ond er mwyn cynilo a buddsoddi’n effeithiol, mae angen i chi ddeall chwyddiant a’r hyn y mae’n ei olygu i chi o ran cynllunio ariannol.

Beth yw chwyddiant?

Ystyr chwyddiant yw pan fydd arian yn colli gwerth dros amser. Mae’n digwydd yn gyson– mae pethau yn gyffredinol yn ddrutach nag yr oeddent rai blynyddoedd yn ôl.

Er mwyn ei weld yn digwydd, meddyliwch beth y gallech ei brynu gyda £1 yn ystod y degawdau diwethaf. Beth am ystyried torth o fara.

1970: £1 = 10 torth o fara

1980: £1 = 3 torth o fara

1990: £1 = 2 torth o fara

2010: £1 = 1 torth o fara

Felly, gall £1 brynu llawer llai nawr nag y gallai ei brynu yn 1970 – ac ymhen deng mlynedd arall, bydd yn prynu llai byth. Mae hyn oherwydd chwyddiant. Cyfeirir at hyn fel “pŵer prynu” arian.

Chwyddiant uchel a chwyddiant isel

Os byddwch yn clywed bod y gyfradd chwyddiant yn uchel, mae hynny’n golygu y gallwch brynu llai am yr un swm o arian, ac mae’r gostyngiad hwn o ran pŵer prynu yn digwydd ar gyfradd gyflymach nag arfer. Caiff chwyddiant ei fesur fel canran.

  • Os bydd y gyfradd chwyddiant yn 1% (chwyddiant is), bydd pŵer prynu arian 1% yn llai flwyddyn yn ddiweddarach.
  • Os bydd y gyfradd chwyddiant yn 5% (chwyddiant uwch), bydd pŵer prynu arian 5% yn llai flwyddyn yn ddiweddarach.

Ym mis Rhagfyr 2013 – y mis diweddaraf roedd ffigyrau ar gael ar ei gyfer pan ddiweddarwyd yr erthygl hon ddiwethaf – y gyfradd chwyddiant oedd 2%, i lawr o 2.1% yn y mis blaenorol (Ffynhonnell: BBC).

Am wybod y gyfradd chwyddiant ar hyn o bryd? Fel arfer, gallwch ddod o hyd iddi ar hafan gwefan Banc Lloegr.

Beth mae chwyddiant yn ei olygu i chi?

Mae’n bwysig bod yn ymwybodol o’r gyfradd chwyddiant pan fyddwch yn ystyried cynilo a buddsoddi, gan ei bod yn gwneud gwahaniaeth mawr o ran pa un a fyddwch yn gwneud elw ai peidio mewn termau real (ar ôl chwyddiant).

Dywedwch eich bod yn rhoi eich arian mewn cyfrif banc sy’n talu llog ar gyfradd o 2%. Flwyddyn yn ddiweddarach, bydd gennych 2% yn fwy o arian. Ond beth os bydd y gyfradd chwyddiant yn fwy na 2%? Os felly, er y bydd gennych fwy o arian, gall brynu llai na’r swm a oedd gennych i ddechrau.

Os ydych yn anelu at wneud arian ar eich buddsoddiad, bydd angen i chi ddod o hyd i gyfrif neu fuddsoddiad sy’n ‘trechu chwyddiant’ – h.y. bydd y llog neu’r elw a wnewch yn uwch na’r gyfradd chwyddiant.

A ddylech geisio trechu chwyddiant?

Gan ddibynnu ar eich amgylchiadau, mae’n bosibl y byddwch am gael neu na fyddwch am gael cynnyrch sy’n trechu chwyddiant.

Mae hyn oherwydd, yn gyffredinol, er mwyn cael adenillion uwch, mae’n bosibl y bydd angen i chi fentro mwy. Os yw’n bwysig iawn i chi eich bod yn cadw eich arian yn ddiogel, efallai yr hoffech ddewis cyfrif gyda chyfradd llog is, a thyfu eich cynilion drwy ychwanegu arian bob mis.

Er mwyn penderfynu beth sy’n addas ar eich cyfer chi, dylech ystyried eich nodau cynilo. Fel rheol gyffredinol:

  • ar gyfer nodau byrdymor lle rydych yn bwriadu gwario’r arian o fewn pum mlynedd, mae’n fwy diogel dewis cyfrif cynilo a pheidio â phoeni gormod am chwyddiant
  • ar gyfer nodau hirdymor bydd angen i chi ystyried chwyddiant wrth fuddsoddi

Pennu eich nodau cynilo

Nodau cynilo yw’r pethau rydych am eu cyflawni yn y dyfodol, boed yn prynu car newydd, cynilo ar gyfer ymddeoliad neu hwylio o amgylch y byd. Unwaith y byddwch wedi pennu eich nodau, gallwch weithio allan sut i’w cyflawni – bydd rhai yn addas ar gyfer buddsoddiadau hirdymor, rhai i gynilion byrdymor.

Sut i ddiogelu eich hun yn erbyn chwyddiant

Wyddech chi?

Yn 2008 ac yn 2011, cynyddodd chwyddiant i dros 5% – newyddion drwg i gynilwyr. Ond drwy ymchwilio i’ch opsiynau, gallwch ddod o hyd i’r fargen orau ar gyfer eich cynilion a lleihau effaith chwyddiant.

Mae rhai cyfrifon cynilo a thystysgrifau cynilo NS&I yn gysylltiedig â mynegeion sy’n golygu y byddant yn talu llog sy’n tracio chwyddiant ond na fydd bob amser yn gyson â chyfraddau llog eraill. Gall buddsoddwyr brynu bondiau’r llywodraeth (giltiau) sy’n gysylltiedig â mynegeion. Mae’r rhain yn ddrutach pan fydd y marchnadoedd yn disgwyl i chwyddiant gynyddu felly mae’n bosibl na fydd yr elw cyffredinol yn trechu chwyddiant.

Nid oes unrhyw ffordd bendant o ddiogelu eich arian rhag effeithiau chwyddiant. Yr unig reol yw mai cyfrifon cynilo arian parod yn gyffredinol yw’r lle gwaethaf i roi eich arian yn yr hirdymor – mae’r llog fwy neu lai bob amser yn is na chwyddiant, felly byddwch yn colli arian yn gyson.

Mae cyfrifon cynilo yn ddefnyddiol o hyd, yn enwedig ar gyfer arian y bydd angen i chi allu cael gafael arno yn y dyfodol agos. Ond os ydych yn bwriadu rhoi arian o’r neilltu am bum mlynedd neu fwy, gall fod yn well ei fuddsoddi.

O safbwynt buddsoddi, cofiwch y gall chwyddiant gael effaith ddifrifol ar giltiau a bondiau corfforaethol confensiynol, gan ei fod yn erydu’r taliadau llog sefydlog a’r gwerth par. Ond gyda chyfranddaliadau, gall difidendau gynyddu ar yr un gyfradd â chwyddiant.