Cipolwg ar wasanaethau gofal hirdymor

Waeth pa mor annibynnol yr ydych neu y dymunwch fod yn y dyfodol, efallai daw’r amser pan fydd angen i chi feddwl am y gwasanaethau gofal hirdymor sydd ar gael i chi.

Dod o hyd i’r gofal hirdymor sy’n addas i chi

Y cam cyntaf yw gofyn i’ch cyngor lleol (neu Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon) gynnal asesiad o’ch anghenion gofal i helpu i bennu’r gofal gorau i chi.

Yn amlwg, bydd y prif ystyriaethau’n canolbwyntio ar eich lles a’ch annibyniaeth eich hun, er enghraifft a oes angen gofal nyrs arnoch neu gymorth gyda thasgau pob dydd? Bydd hefyd yn ystyried anghenion y bobl sy’n byw gyda chi.

Ond bydd angen ichi ystyried pethau eraill hefyd, er enghraifft, ble mae’ch teulu a’ch ffrindiau’n byw, pa hobïau a diddordebau sydd gennych, ac a oes gennych anifeiliaid anwes (neu a hoffech eu cael).

Gofal cartref

Petaem yn cael dewis, byddai’r rhan fwyaf ohonom yn aros gartref wrth inni heneiddio. I’n helpu i wneud hynny, mae amrywiaeth o wasanaethau cymorth ar gael, fel ymweliadau rheolaidd gan weithiwr gofal cartref i helpu gyda gofal personol, siopa a pharatoi prydau bwyd.

Mae gwasanaethau eraill yn cynnwys ‘pryd ar glud’, larymau personol sy’n cael eu monitro a chyfarpar cartref i helpu gyda thasgau pob dydd.

Efallai hefyd bydd canolfannau dydd lleol lle gallwch gymdeithasu a mwynhau gweithgareddau amrywiol, gyda chludiant ar gael i fynd â chi yno.

Cysylltwch ag Age Cymru i ganfod beth sydd ar gael yn eich ardal chi.

Manteision

  • Cewch aros yn eich cartref eich hun a chadw’ch holl eiddo.
  • Byddwch yn aros yn agos at yr hyn sy’n gyfarwydd i chi yn eich cymdogaeth.
  • Ni fydd gwerth eich cartref yn cael ei ystyried wrth gyfrifo faint y dylech ei dalu am wasanaethau gofal cartref.
  • Nid oes angen ichi addasu’ch cartref na chael gofal nes bod ei angen arnoch, felly mae’n ateb mwy cost effeithiol.
  • Rydych yn cadw rheolaeth lwyr ar y gofal a’r cymorth a gewch, a gallwch newid pethau os na fyddwch yn hapus.

Anfanteision

  • Os ydych yn cael anhawster wrth fynd allan, ac os nad oes ffrindiau na theulu’n ymweld â chi, mae’n gallu bod yn unig.
  • Er y systemau larwm a’r ymweliadau rheolaidd gan ofalwyr, gallwch fod mewn perygl o hyd.
  • Mae cyfarpar ac addasiadau cartref yn gallu bod yn hyll a gallant effeithio ar werth eich eiddo.
  • Efallai na fyddwch chi’n hoffi cael gweithwyr cymorth yn dod i’ch cartref.

Tai gwarchod a gofal ychwanegol

Cartrefi a godir yn bwrpasol yw’r rhain a gallwch eu prynu neu eu rhentu gan awdurdodau lleol, cymdeithasau tai neu gwmnïau preifat. Fe’u dylunnir er mwyn ichi aros mor annibynnol â phosibl, gan ddarparu cymorth ychwanegol os oes ei angen arnoch.

Rydych yn cael eich drws ffrynt eich hun ond fel arfer mae cymorth ar y safle, fel warden, cyfleusterau cymunedol a systemau larwm.

Weithiau mae’r llety ar gael mewn pentrefi ymddeol, sy’n tueddu i fod yn ganolfannau mwy sy’n cynnig mwy o wasanaethau gofal a hamdden.

Fel arall, os bydd angen gwahanol lefelau o ofal arnoch neu os ydych yn bwriadu symud i gartref gofal yn nes ymlaen, mae’n werth ystyried cynlluniau ‘gofal ychwanegol’ neu ‘byw gyda chymorth’. Byddwch yn byw’n annibynnol yn eich cartref eich hun, a hynny’n aml ar dir cartref gofal, ond byddwch yn gallu defnyddio llawer o wasanaethau gerllaw sy’n helpu i wneud eich bywyd pob dydd yn haws.

Manteision

  • Cewch fyw’n annibynnol mewn cartref llai, sy’n haws ei reoli, ac sydd wedi’i adeiladu’n bwrpasol.
  • Gall eich priod neu’ch partner symud i mewn hefyd.
  • Gall eich ffrindiau a’ch teulu ddod i ymweld â chi – gan ddibynnu ble mae, mae symud i gartref gofal yn gallu golygu symud yn agosach at deulu, clybiau a chymdeithasau ffydd.
  • Mae’n ddiogel gyda larymau a/neu wardeniaid bob awr o’r dydd.
  • Mae llawer o gartrefi’n caniatáu anifeiliaid anwes.
  • Yn aml, gallwch fynd â’ch dodrefn eich hun a’ch eiddo arall.
  • Os ydych yn symud i gartref llai o faint, efallai byddwch yn gallu cael at rywfaint o’ch cyfalaf i wneud eich sefyllfa ariannol yn haws.

Anfanteision

  • Efallai byddwch yn gweld eisiau’r cyffro o fyw ymhlith teuluoedd ifanc.
  • Efallai bydd rhaid ichi symud oddi wrth y pethau a’r bobl sy’n gyfarwydd i chi.
  • Mae symud i gartref llai o faint yn gallu golygu cael gwared ar rywfaint o’ch eiddo.
  • Efallai bydd rhaid ichi werthu’r cartref teuluol er mwyn prynu neu rentu’r lle newydd.

Cartrefi gofal

Os na ellir bodloni’ch anghenion gartref neu mewn tai gwarchod, efallai mai cartref gofal yw’r ateb. Mae dau fath:

  • cartrefi gofal heb ofal nyrsio sy’n darparu cymorth a help gyda gofal personol
  • chartrefi gofal gyda gofal nyrsio sydd â nyrsys cofrestredig a chynorthwywyr gofal profiadol yno o hyd

Mae’r ddau’n lleoedd lle gallwch fyw (yn aml gyda’ch priod) gyda staff hyfforddedig yn bodloni’ch anghenion gofal. Mae rhai hefyd yn cynnig llety a chymorth i bobl hŷn â dementia.

Manteision

  • Os oes gennych anghenion gofal cymhleth neu helaeth, mae staff hyfforddedig wrth law bob amser.
  • Bydd gennych gwmni drwy’r amser – gall ffrindiau a theulu ymweld hefyd.
  • Yn aml bydd gweithgareddau’n cael eu trefnu.
  • Ni fydd rhaid ichi boeni am filiau cyfleustodau, prydau bwyd na’r gwaith tŷ.
  • Mae’n saff ac yn ddiogel.
  • Rydych yn rhydd i fynd a dod, ar yr amod na fydd hynny’n eich peryglu.

Anfanteision

  • Mae’n gallu bod yn ddrud.
  • Bydd angen i’ch holl eiddo ffitio i un ystafell.
  • Efallai byddwch yn teimlo eich bod wedi colli rhywfaint neu’r cyfan o’ch annibyniaeth.
  • Efallai na fydd anifeiliaid anwes yn cael eu caniatáu – ond, yn amlwg, gallwch holi cyn symud i mewn.
  • Efallai na fyddwch yn mwynhau cwmni’r preswylwyr eraill yn y cartref.

Gofal canolraddol

Darperir y math hwn o ofal gan y GIG. Mae’n aml yn cael ei roi yn eich cartref eich hun ond gellir ei gael hefyd mewn cartref gofal. Mae’r cyfnodau byr hyn o ofal meddygol dwys yn gallu cynnwys cymorth meddygol gartref gan feddyg teulu, tîm ymateb cyflym 24 awr neu gynllun ysbyty yn y cartref, therapi a gofal nyrsio.

Efallai byddwch yn gymwys am ofal canolraddol:

  • pe byddai angen gofal claf mewnol priodol ac estynedig arnoch fel arall
  • os daeth yr argymhelliad o ganlyniad i asesiad anghenion
  • os oes canlyniad wedi’i gynllunio sy’n gwneud y mwyaf o’ch annibyniaeth a’ch lles (yn nodweddiadol, eich bod yn gallu dychwelyd adref)
  • os yw’n gyfyngedig i chwe wythnos ar y mwyaf
  • os yw’n cynnwys gwaith traws-broffesiynol (er enghraifft, meddygon, nyrsys arbenigol a ffisiotherapyddion yn cydweithio fel tîm)

Manteision

  • Byddwch yn cael y gofal dwys arbenigol sydd ei angen arnoch, bob awr o’r dydd.
  • Efallai y gallwch gael gofal gartref.
  • Mae’r gofal a ddarperir am ddim (fel y mae eich llety os ewch i’r ysbyty).

Anfanteision

  • Os cewch eich trin yn yr ysbyty, gallech fod oddi cartref hyd at chwe wythnos.

Gofal seibiant

Oes angen seibiant byr o ofalu amdanoch chi ar eich partner neu’ch gofalwr? Neu efallai bod angen rhywle arnoch chi i aros am ychydig i wella ar ôl salwch?

Mae’n bosibl mai gofal seibiant yw’r ateb, ac mae rhai cartrefi gofal yn dyrannu ystafelloedd penodol at y diben hwn.

Bydd gan bob awdurdod lleol ei bolisi ei hun am godi tâl am ofal seibiant.

Manteision

  • Gallwch roi seibiant i’r sawl sy’n gofalu amdanoch.
  • Efallai byddwch chi’n elwa ar gael y gofal os ydych yn gwella ar ôl salwch.
  • Efallai byddwch yn mwynhau bod mewn lle gwahanol a chael cwmni gwahanol.

Anfanteision

  • Efallai bydd rhaid ichi dalu llawer am y llety.
  • Byddwch i ffwrdd o’ch cartref a’r ardal sy’n gyfarwydd ichi.

Faint fydd yn ei gostio?

Awgrym da

Gallai gofal 24 awr yn y cartref gostio tua £150,000 y flwyddyn. Os felly, mae gofal preswyl fel arfer yn fwy cost effeithiol.

Cost gyfartalog lle mewn cartref gofal preswyl yn y DU yw tua £28,500 y flwyddyn, a £37,500 os oes angen gofal nyrsio (yn ôl adroddiad diweddaraf yr arbenigwyr gofal iechyd Laing & Buisson yn 2013-14). Os ydych yn byw yn Ne-ddwyrain Lloegr, gallai fod yn agosach i £50,000.

Er gwaethaf y cwymp mewn prisiau tai, mae tai gwarchod wedi cadw eu gwerth yn dda – ond nid yw hynny’n newyddion da os ydych yn gwerthu i brynu. A hyd yn oed os ydych yn dewis y llwybr gofal cartref, byddwch yn canfod y gallai dwy awr o ofal dyddiol, sydd tua £17.30 yr awr, gostio mwy na £12,500 y flwyddyn. Mae gofalwr sy’n byw gyda chi’n gallu costio o leiaf £40,000 y flwyddyn.

Os oes angen gofal 24 awr yn y cartref arnoch, gallai’r costau gynyddu’n hawdd i fwy na £150,000 y flwyddyn. Yn yr amgylchiadau hyn, mae gofal preswyl fel arfer yn fwy cost effeithiol.

Cipolwg ar wasanaethau gofal

Gofal cartref

Wedi’i ariannu gan y wladwriaeth? Ydy

Wedi’i hunangyllido? Ydy

Rhagor o wybodaeth: Mae awdurdodau lleol yn debygol o godi tâl am wasanaethau.

Tai gwarchod

Wedi’i ariannu gan y wladwriaeth? Ydy

Wedi’i hunangyllido? Ydy

Rhagor o wybodaeth: Efallai byddwch yn gallu hawlio Budd-dal Tai.

Gofal canolraddol

Wedi’i ariannu gan y wladwriaeth? Ydy

Wedi’i hunangyllido? Nac ydy

Rhagor o wybodaeth: Cyfyngir arno fel arfer i chwe wythnos.

Gofal seibiant

Wedi’i ariannu gan y wladwriaeth? Ydy

Wedi’i hunangyllido? Nac ydy

Rhagor o wybodaeth: Mewn rhai amgylchiadau, bydd angen ichi dalu.

Cartref preswyl

Wedi’i ariannu gan y wladwriaeth? Ydy

Wedi’i hunangyllido? Ydy

Rhagor o wybodaeth: Mae’n bosibl y byddwch yn ariannu’ch hun, neu’n cael eich ariannu’n rhannol gan eich awdurdod lleol (neu’ch Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon).

Cartref nyrsio

Wedi’i ariannu gan y wladwriaeth? Ydy

Wedi’i hunangyllido? Ydy

Rhagor o wybodaeth: Mae’n bosibl y byddwch yn ariannu’ch hun, neu’n cael eich ariannu’n rhannol gan eich awdurdod lleol (neu’ch Ymddiriedolaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon). Mae’n bosibl y byddwch yn cael eich ariannu’n llawn gan y GIG neu’n cael cyfraniad tuag at y costau nyrsio gan y GIG (neu HSC yng Ngogledd Iwerddon).

Ysbyty

Wedi’i ariannu gan y wladwriaeth? Ydy

Wedi’i hunangyllido? Nac ydy

Rhagor o wybodaeth: Darperir llety, gofal nyrsio a chostau gofal personol am ddim.