Credyd Cynhwysol i bobl sâl ac anabl

Os na allwch weithio oherwydd salwch neu anabledd, efallai y bydd rhaid i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol. Mae’r dudalen hon yn dweud mwy am sut i wneud cais amdano, yr asesiad gallu i weithio a sut mae budd-daliadau salwch neu anabledd eraill yn cael eu eu heffeithio gan Gredyd Cynhwysol.

A allaf wneud cais am Gredyd Cynhwysol os wyf yn sâl neu’n anabl?

Yn byw yng Ngogledd Iwerddon neu’r Alban?

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, dewch i wybod mwy ar wefan nidirect.

Yn yr Alban, darllenwch ein canllaw ar Gredyd Cynhwysol yn yr Alban.

Os na allwch weithio – neu gallwch ond gweithio oriau cyfyngedig - oherwydd salwch neu anabledd a’ch bod angen gwneud cais am fudd-daliadau, efallai y gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol. Mae hyn hefyd yn berthnasol os na allwch weithio oherwydd eich bod chi, neu blentyn rydych yn gofalu amdanynt, yn sâl, yn hunan-ynysu neu’n cysgodi o ganlyniad i goronafeirws.

Fe’ch asesir (er nad oes asesiadau wyneb yn wyneb ar hyn o bryd oherwydd coronafeirws) i weld sut mae’ch anabledd neu’ch salwch yn effeithio ar eich gallu i weithio.

Ymunwch â’n grŵp Facebook, Coronafeirws a’ch Arian, am newyddion ariannol a’r wybodaeth ddiweddaraf cyn gynted ag y byddwn yn eu cael, yn ogystal â lle i ofyn cwestiynau ariannol, rhannu pryderon a helpu pobl eraill.

Efallai y gallwch hefyd wneud cais am elfennau ychwanegol o Gredyd Cynhwysol i helpu gyda chostau eraill, fel rhent, gofalu neu fagu plant.

Os ydych yn briod, mewn partneriaeth sifil neu’n byw gyda’ch partner, bydd yn rhaid i chi wneud cais ar y cyd am Gredyd Cynhwysol.

Bydd eich cais Credyd Cynhwysol yn dibynnu ar incwm a chynilion eich cartref. Os oes gennych gynilion dros £16,000 ni fyddwch yn gymwys.

Gwneud cais am Gredyd Cynhwysol pan rydych yn sâl neu’n anabl

Coronafeirws

Os oes rhaid i chi aros gartref oherwydd coronafirws, nid oes rhaid i chi ddarparu nodyn ffitrwydd.

Os ydych yn gwneud cais newydd am Gredyd Cynhwysol, defnyddiwch y cais ar-lein i egluro sut mae’ch cyflwr yn ei gwneud hi’n anodd i chi weithio neu ddod o hyd i waith.

Os ydych eisoes yn cael Credyd Cynhwysol, dywedwch wrth eich anogwr gwaith neu ychwanegwch ef i’ch dyddlyfr ar-lein.

Sicrhewch nodyn ffitrwydd gan eich meddyg teulu a’i ychwanegu at eich cais/cyfrif ar-lein. (Nid oes angen hyn os na allwch weithio oherwydd coronafeirws.)

Darganfyddwch fwy am gael nodyn ffitrwydd ar gyfer eich cais Credyd Cynhwysol – gwefan Cyngor Ar Bopeth.

Mewn rhai achosion, nid oes angen i chi brofi bod gennych allu cyfyngedig i weithio. Er enghraifft, os oes gennych:

  • unrhyw salwch angheuol
  • rhai cyflyrau sy’n gysylltiedig â beichiogrwydd
  • rhai triniaethau canser, fel cemotherapi neu radiotherapi

Fel arall, bydd angen i chi lenwi ffurflen UC50.

Ffurflen UC50

Help i wneud cais

Os ydych angen help gyda’r ffurflen neu unrhyw agwedd arall o gais newydd, mae gan Gyngor ar Bopeth wasanaeth pwrpasol i’ch helpu. Ffoniwch 0800 024 1220 yng Nghymru neu 0800 144 8444 yn Lloegr.

Am fwy o wybodaeth ac i ddod o hyd i’ch Cyngor ar Bopeth lleol ar eu gwefan.

Yn yr Alban, ffoniwch 0800 023 2581, trwy we-sgwrs ar wefan Cyngor ar Bopeth neu cysylltwch â’ch swyddfa leol yn uniongyrchol yn ystod eu horiau busnes arferol.

Ar ôl i chi gyflwyno’ch cais newydd, neu ddweud wrth eich anogwr gwaith am eich cyflwr, anfonir ffurflen UC50 atoch i’w chwblhau.

Rhaid i chi ei lenwi a’i anfon at y Gwasanaeth Cynghori ar Asesiadau Iechyd cyn pen pedair wythnos.

Os ydych angen copi arall o’r ffurflen, gallwch ei lawrlwytho o wefan GOV.UK.

Asesiadau gallu i weithio

Ar ôl i chi ddychwelyd eich ffurflen, efallai y gofynnir i chi fynychu asesiad gallu i weithio.

Bydd yr asesiad yn penderfynu ym mha un o’r categorïau canlynol rydych chi:

  • rydych yn ffit i weithio
  • mae gennych allu cyfyngedig i weithio - sy’n golygu er efallai na fyddwch yn gallu chwilio am waith nawr, efallai y bydd yn rhaid i chi wneud rhai tasgau rheolaidd i baratoi ar gyfer gwaith
  • mae gennych allu cyfyngedig ar gyfer gwaith a gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith - sy’n golygu na fydd gofyn i chi chwilio am waith na pharatoi ar gyfer gwaith
Darganfyddwch fwy am yr asesiad ar wefan Cyngor Ar Bopeth.

Cael penderfyniad gan y DWP

Arbedwch gwir rif DWP yn eich llyfr ffôn

Arferai’r DWP alw o rif a ddaliwyd yn ôl, ond nawr bydd yn dangos ar eich galwadau sy’n dod i mewn fel 0800 023 2635.

Mae’n werth arbed 0800 023 2635 yn llyfr cyfeiriadau eich ffôn felly cofiwch ateb yr alwad.

Ar ôl eich asesiad, bydd y DWP yn ysgrifennu atoch gyda’u penderfyniad. Ni chewch unrhyw arian ychwanegol tra’ch bod yn aros am y penderfyniad.

Yn y cyfamser, dylai eich anogwr gwaith ystyried eich cyflwr pan fyddant yn dweud wrthych beth sydd angen i chi ei wneud i chwilio am waith neu baratoi ar gyfer gwaith.

Os ydych yn cael eich canfod i fod yn ffit i weithio

Os ydych yn cael eich canfod i fod yn ffit i weithio, bydd disgwyl i chi chwilio am waith neu gynyddu eich enillion. Ni chewch unrhyw arian ychwanegol gyda’ch cais.

Gallwch ofyn i’r DWP ailystyried eu penderfyniad os nad ydych yn cytuno.

Os oes gennych allu cyfyngedig i weithio

Mae hyn yn golygu na fydd yn rhaid i chi weithio, ond efallai y bydd angen i chi wneud rhai gweithgareddau sy’n gysylltiedig â gwaith. Ni chewch unrhyw arian ychwanegol gyda’ch cais (oni bai bod eich cais o cyn Ebrill 2017).

Os oes gennych allu cyfyngedig i weithio a gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith

Mae hyn yn golygu na fydd yn rhaid i chi weithio na gwneud unrhyw beth i baratoi ar gyfer gwaith.

Byddwch hefyd yn cael £341.92 ychwanegol y mis.

Allai wneud cais am Gredyd Cynhwysol os wyf yn gweithio?

Gwnewch y mwyaf o’ch taliad Credyd Cynhwysol gyda help personol gan ein teclyn Rheolwr Arian.

Gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol os ydych yn gweithio.

Unwaith y byddwch wedi cael eich hasesu fel bod gennych allu cyfyngedig i weithio (eglurwyd uchod) byddwch yn gymwys i hyn a elwir yn ‘lwfans gwaith’. Mae hyn yn golygu y gallwch ennill swm penodol cyn y caiff eich taliadau Credyd Cynhwysol eu heffeithio. Gelwir hyn yn lwfans gwaith.

Mae lwfansau gweithio misol yn:

  • £292 os yw’ch Credyd Cynhwysol yn cynnwys cymorth tai
  • £512 os nad ydych yn derbyn cymorth tai.

Os ydych yn ennill mwy na’r lwfans gweithio, bydd eich taliadau Credyd Cynhwysol yn lleihau’n raddol wrth i’ch tâl gynyddu.

Bydd eich taliad Credyd Cynhwysol yn lleihau 63c o am bob £1 y byddwch yn ei hennill uwchben eich lwfans gweithio.

Sut mae Credyd Cynhwysol yn effeithio ar PIP a DLA?

Os ydych yn cael Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) neu Lwfans Byw i’r Anabl (DLA), bydd yn parhau i gael ei dalu ynghyd â’ch taliad Credyd Cynhwysol.

Fe gewch y budd-daliadau hyn os yw’ch cyflwr yn ddigon difrifol i chi fod yn gymwys i’w cael. Ni fyddant yn effeithio ar y swm a gewch drwy Gredyd Cynhwysol.

Symud i Gredyd Cynhwysol o Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n seiliedig ar incwm yw un o’r budd-daliadau sy’n cael ei ddisodli gan Gredyd Cynhwysol. Os ydych yn hawlio Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n seiliedig ar incwm ar hyn o bryd, byddwch yn cael eich symud i Gredyd Cynhwysol yn y pen draw.

Os nad yw’ch amgylchiadau wedi newid

Nid oes angen i chi wneud dim ar hyn o bryd. Bydd yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) yn cysylltu â chi pan fydd yn bryd i chi newid i Gredyd Cynhwysol.

Os bydd eich amgylchiadau’n newid

Os bydd newidiadau penodol yn eich bywyd, yr hyn mae’r DWP yn ei alw’n ‘newid mewn amgylchiadau’, efallai y bydd rhaid i chi wneud cais newydd am Gredyd Cynhwysol nawr.

Os bydd hyn yn digwydd, bydd yr holl fudd-daliadau rydych yn eu derbyn sy’n cael eu disodli gan Gredyd Cynhwysol (yn cynnwys Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n seiliedig ar incwm, Budd-dal Tai a chredydau treth) yn stopio.

Beth yw newid arwyddocaol mewn amgylchiadau?

Gallai newid arwyddocaol mewn amgylchiadau gynnwys:

  • dechrau gwaith
  • methu asesiad gallu i weithio
  • rhentu eiddo newydd (yn sicr os byddwch yn symud i awdurdod lleol newydd).

A fyddaf yn cael llai o arian os symudaf o ESA i Gredyd Cynhwysol?

Os byddwch yn symud i Gredyd Cynhwysol oherwydd newid mewn amgylchiadau, byddwch yn cael eich asesu dan reolau Credyd Cynhwysol.

Mae hyn yn golygu y gallai’ch taliad Credyd Cynhwysol fod yn fwy neu’n llai na’r swm rydych yn ei gael ar gyfer eich budd-daliadau cyfredol.

I weld os byddwch yn well neu’n waeth eich byd ar Gredyd Cynhwysol, defnyddiwch y gyfrifiannell Budd-daliadau a Chyllidebu ar y wefan Policy in Practice.

Os ydych yn cael y Premiwm Anabledd Difrifol

Nid yw’r Premiwm Anabledd Difrifol ar gael gyda Chredyd Cynhwysol.

Ers 16 Ionawr 2019, nid oes rhaid i chi ddechrau hawlio Credyd Cynhwysol os ydych yn cael y Premiwm Anabledd Difrifol a bod eich amgylchiadau’n newid.

Os ydych eisoes wedi symud i Gredyd Cynhwysol a cholli’r Premiwm Anabledd Difrifol

Os oeddech yn cael y Premiwm Anabledd Difrifol (SDP), ond cawsoch eich symud i Gredyd Cynhwysol cyn 16 Ionawr 2019, byddwch yn parhau i hawlio Credyd Cynhwysol.

Byddwch yn cael taliad ychwanegol ar ben eich Credyd Cynhwysol fel iawndal am unrhyw arian a gollwyd ers stopio eich Premiwm Anabledd Difrifol.

Credyd Cynhwysol os oes gennych blentyn sâl neu anabl

Os yw’ch plentyn yn anabl neu’n dioddef o gyflwr iechyd hirdymor, efallai gallwch hawlio’r elfen plentyn anabl fel rhan o’ch taliad Credyd Cynhwysol.

Bydd cyfradd yr elfen plentyn anabl a gewch yn dibynnu ar gyfradd y DLA neu PIP rydych yn ei gael ar eu cyfer.

Cewch y gyfradd uwch (£400.29 y mis yn 2020-21) os yw’ch plentyn:

  • eisoes yn cael yr elfen ofal cyfradd uwch o DLA
  • eisoes yn cael yr elfen bywyd bod dydd uwch, neu
  • wedi’i gofrestru fel rhywun dall

Cewch y gyfradd is (£128.25 y mis yn 2020-21) os yw’ch plentyn yn cael yr holl gyfraddau eraill o DLA neu PIP.

Os ydych yn hawlio DLA neu PIP ar gyfer plentyn sâl neu anabl, gall y swm a gewch effeithio ar eich taliad Credyd Cynhwysol.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?