Credyd Cynhwysol i bobl sâl ac anabl

Os na allwch chi weithio oherwydd salwch neu anabledd, efallai y bydd rhaid i chi hawlio Credyd Cynhwysol. Mae’r dudalen hon yn esbonio rhagor am sut i’w hawlio a sut mae budd-daliadau salwch ac anabledd presennol fel ESA, Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) a Lwfans Byw i’r Anabl (DLA) wedi eu heffeithio gan Gredyd Cynhwysol.

Os ydych yn gyflogedig

Gallech fedru hawlio Tâl Salwch Statudol (SSP) am hyd at 28 wythnos:

  • os ydych yn gyflogedig, ond yn methu gweithio
  • os oedd eich enillion cyfartalog yn ystod y ddau fis cyn i chi stopio gweithio yn fwy na £118 yr wythnos.

Mae gan rai cyflogwyr gynlluniau tâl salwch mwy hael a bydd eraill yn asesu achosion yn unigol.

Bydd angen i chi wirio telerau ac amodau eich cytundeb neu’r llawlyfr staff i weld beth yn union sydd ar gael.

A allaf hawlio Credyd Cynhwysol os wyf yn sâl neu’n anabl?

A oes gennych chi gwestiwn?

Bydd ein cynghorwyr yn rhoi’r arweiniad cywir i chi.

Dechreuwch wesgwrs ar-lein neu ffoniwch ni ar 0800 138 1677

Os na allwch chi weithio oherwydd salwch neu anabledd a’ch bod angen hawlio budd-daliadau, mae p’un a allwch chi hawlio Credyd Cynhwysol. yn ddibynnol ar eich:

  • cofnod Cyfraniadau Yswiriant Gwladol
  • incwm a chynilion yr aelwyd.

Os ydych chi wedi talu digon o Gyfraniadau Yswiriant Gwladol

Os ydych chi yng Ngogledd Iwerddon, dewch i wybod mwy ar wefan nidirect.

Yn yr Alban, darllenwch ein canllaw ar Gredyd Cynhwysol yn yr Alban.

Efallai y byddwch yn gallu hawlio Lwfans Cyflogaeth a Chefnogaeth math newydd.

Ar gyfer blwyddyn dreth 2019/20 bydd angen i chi fod wedi bod yn ennill o leiaf £118 yr wythnos yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf i allu hawlio’r ESA math newydd.

Os ydych chi angen cefnogaeth ychwanegol gyda chostau tai neu fagu plant, efallai y byddwch yn gallu hawlio Credyd Cynhwysol ynghyd ag ESA.

Sut i Hawlio

Os ydych yn hawlio Credyd Cynhwysol am y tro cyntaf, mae gan Cyngor ar Bopeth wasanaeth penodol i’ch helpu chi. Ffoniwch 0800 144 8444 neu 0800 024 1220 yng Nghymru.
I gael rhagor o wybodaeth ac i ddod o hyd i’ch Canolfan Cyngor Ar Bopeth yn

Yn yr Alban, ffoniwch 0800 023 2581, trwy sgwrs ar y we yn neu cysylltwch â’ch canolfan leol yn uniongyrchol yn ystod eu horiau busnes arferol.

Bydd eich hawliad Credyd Cynhwysol yn ddibynnol ar incwm a chynilion eich cartref.

Os ydych chi’n briod, mewn partneriaeth sifil neu’n byw gyda’ch partner, bydd angen i’ch cymar hawlio Credyd Cynhwysol hefyd.

ESA Cyfrannol

Efallai y byddwch chi’n gallu hawlio ESA cyfrannol yn hytrach nag ESA math newydd os ydych chi wedi talu digon o Gyfraniadau Yswiriant Gwladol ond ddim yn gymwys ar gyfer Credyd Cynhwysol. Gall hyn fod oherwydd:

  • mae enillion eich partner yn rhy uchel
  • nid ydych chi angen hawlio unrhyw elfennau o Gredyd Cynhwysol.

Os nad ydych chi wedi talu digon o Gyfraniadau Yswiriant Gwladol

Efallai y byddwch chi’n gallu hawlio elfen gallu cyfyngedig i weithio a gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith (LCWRA) y Credyd Cynhwysol.

Efallai y gallech chi hawlio elfennau ychwanegol o Gredyd Cynhwysol i’ch helpu chi gyda chostau eraill fel rhent, gofalu neu fagu plant.

I hawlio’r elfen LCWRA o’r Credyd Cynhwysol byddwch angen cael nodyn ffitrwydd gan eich meddyg.

Mae’n debyg y bydd angen i chi fynychu asesiad gallu i weithio gyda gweithiwr meddygol.

Darllenwch ein canllaw Egluro Credyd Cynhwysol.
Am wybodaeth ar hawlio Credyd Cynhwysol, eich ymrwymiadau, cosbau a gweithio tra’n hawlio lawrlwythwch Universal Credit & You o Gov.uk.

A allaf hawlio Credyd Cynhwysol os wyf yn gweithio?

Gwnewch y mwyaf o’ch taliad Credyd Cynhwysol gyda help personol gan ein hofferyn Rheolwr Arian.

Gallwch hawlio Credyd Cynhwysol os ydych yn gweithio, ac os cawsoch eich asesu i brofi bod eich gallu i weithio yn gyfyngedig.

Gallwch ennill swm penodol cyn y caiff eich taliadau Credyd Cynhwysol eu heffeithio. Gelwir hyn yn lwfans gweithio.

I fod yn gymwys i gael lwfans gweithio, rhaid bod gennych chi (a’ch partner os ydych chi’n hawlio gyda’ch gilydd) naill ai:

  • gyfrifoldeb dros blentyn
  • allu cyfyngedig i weithio.

Mae lwfansau gweithio misol wedi eu gosod ar:

  • £287 os yw’ch Credyd Cynhwysol yn cynnwys cymorth tai
  • £503 os nad ydych yn derbyn cymorth tai.

Os ydych yn ennill mwy na’r lwfans gweithio, bydd eich taliadau Credyd cynhwysol yn lleihau’n raddol wrth i’ch tâl gynyddu.

Bydd eich taliad Credyd Cynhwysol yn lleihau 63c o am bob £1 y byddwch yn ei hennill uwchben eich lwfans gweithio.

Sut mae Credyd Cynhwysol yn effeithio ar PIP a DLA?

Os ydych yn cael Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) neu Lwfans Byw i’r Anabl (DLA), bydd yn parhau i gael ei dalu ynghyd â’ch taliad Credyd Cynhwysol.

Fe gewch y budd-daliadau hyn os yw’ch cyflwr yn ddigon difrifol i chi fod yn gymwys i’w cael. Ni fyddant yn effeithio ar y swm a gewch drwy Gredyd Cynhwysol.

Pryd fydda i’n symud i Gredyd Cynhwysol o Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

Os nad yw’ch amgylchiadau wedi newid

Nid oes angen i chi wneud dim ar hyn o bryd. Bydd yr Adran Waith a Phensiynau (DWP) yn cysylltu â chi pan fydd yn bryd i chi newid i Gredyd Cynhwysol.

Os bydd eich amgylchiadau yn newid

Os bydd newidiadau penodol yn eich bywyd, yr hyn mae’r DWP yn ei alw’n ‘newid mewn amgylchiadau’, efallai y bydd rhaid i chi wneud hawliad newydd am Gredyd Cynhwysol nawr.

Os bydd hyn yn digwydd, bydd yr holl fudd-daliadau yr ydych yn eu derbyn sy’n cael eu disodli gan Gredyd Cynhwysol yn stopio hefyd

Yn ogystal ag ESA, bydd hyn yn cynnwys Budd-dal Tai, Credydau Treth a Chymhorthdal Incwm.

Beth yw newid amgylchiadau arwyddocaol?

Gallai newid arwyddocaol mewn amgylchiadau gynnwys:

  • dechrau gwaith
  • asesiad gallu i weithio aflwyddiannus
  • dechrau rhentu eiddo newydd (yn sicr os byddwch yn symud i awdurdod lleol newydd).

A fyddaf yn cael llai o arian os symudaf o ESA i Gredyd Cynhwysol?

Mae taliadau Credyd Cynhwysol yn cynnwys lwfans safonol ynghyd â thaliadau (a elwir yn elfennau) ar gyfer eich amgylchiadau personol.

Mae’r elfen gallu cyfyngedig i weithio a gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith (LCWRA) yn disodli’r ESA yn seiliedig ar incwm.

Mae’r cyfraddau a delir ar gyfer yr elfen hon yn is na’r cyfraddau ESA presennol.

Os byddwch chi’n symud i Gredyd Cynhwysol oherwydd newid amgylchiadau, byddwch yn cael eich asesu dan reolau Credyd Cynhwysol.

Mae hyn yn golygu y gallai’ch taliad Credyd Cynhwysol fod yn fwy neu’n llai na’r swm rydych chi’n ei gael ar gyfer eich budd-daliadau cyfredol.

I weld os byddwch chi’n well neu’n waeth eich byd ar Gredyd Cynhwysol, defnyddiwch y gyfrifiannell Budd-daliadau a chyllidebu ar y wefan Policy in Practice.

Os ydych chi’n cael y Premiwm Anabledd Difrifol

Nid yw’r Premiwm Anabledd Difrifol ar gael dan y Credyd Cynhwysol.

Ers 16 Ionawr 2019, nid oes rhaid i chi ddechrau hawlio Credyd Cynhwysol os ydych chi’n cael y Premiwm Anabledd Difrifol a bod eich amgylchiadau’n newid.

Os ydych chi eisoes wedi symud i Gredyd Cynhwysol a cholli’r SDP

Os oeddech chi’n cael y Premiwm Anabledd Difrifol (SDP), ond y cawsoch eich symud i Gredyd Cynhwysol cyn 16 Ionawr 2019, byddwch yn dal i hawlio Credyd Cynhwysol.

Cyhoeddodd y llywodraeth ar 24 Gorffennaf 2019 y bydd yn talu swm ychwanegol ar ben eich Credyd Cynhwysol fel iawndal am unrhyw arian a gollwyd ers stopio eich SDP.

Byddwch hefyd yn dechrau derbyn taliad amddiffynnol trosiannol misol parhaus i ychwanegu at eich incwm yn rhan o’ch dyfarniad Credyd Cynhwysol. Bydd hyn rhwng £120 a £405 y mis, yn ddibynnol ar eich amgylchiadau.

I gael gwybod mwy am pryd fydd y taliadau wedi ôl-ddyddio a phryd fydd taliadau diogelwch trosiant misol yn cychwyn, cysylltwch â’ch hyfforddwr gwaith neu dîm SDP credyd cynhwysol y DWP ar 0800 181 4049.

Asesiadau Gallu i Weithio os ydych yn hawlio Credyd Cynhwysol

Pan fyddwch yn gwneud hawliad am allu cyfyngedig i weithio a gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith y Credyd Cynhwysol, efallai y gofynnir i chi fynychu Asesiad Gallu i Weithio.

Nod hyn yw asesu sut mae eich anabledd neu salwch yn effeithio ar eich gallu i weithio.

Cewch eich asesu i fod yn un o’r categorïau canlynol:

  • rydych yn ffit i weithio
  • mae eich gallu i weithio’n gyfyngedig – sy’n golygu, er nad ydych efallai’n medru chwilio am waith nawr, gallwch baratoi ar gyfer gwaith rhyw dro yn y dyfodol
  • mae eich gallu i weithio’n gyfyngedig ac ar gyfer gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith – sy’n golygu na fydd gofyn i chi chwilio am waith neu baratoi ar gyfer gwaith.

Defnyddir yr asesiad hefyd i benderfynu pa gyfradd o alluogrwydd cyfyngedig ar gyfer yr elfen waith y dylech chi ei chael.

Cyfraddau gallu cyfyngedig i weithio ar gyfer 2019/20

Cyfradd Y mis
Gallu cyfyngedig i weithio* £126.11
Gallu cyfyngedig i weithio a gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith £336.20

*Ni thelir y gyfradd gallu gyfyngedig i weithio ar gyfer hawliadau ar neu wedi 3 Ebrill 2017 mwyach.

Cofiwch, telir y swm hwn yn fisol fel rhan o gyfanswm eich taliad Credyd Cynhwysol.

Dysgwch fwy am elfennau eraill o Gredyd Cynhwysol y gallech eu hawlio yn ein canllaw Egluro Credyd Cynhwysol.

Bydd angen i chi gael nodyn iach i weithio gan eich meddyg er mwyn medru cychwyn eich hawliad.

Asesiadau gallu i weithio os ydych chi’n hawlio ESA math newydd neu gyfrannol

Fel arfer bydd angen i chi gwblhau Asesiad Gallu i Weithio i weld a ydych chi’n gymwys ar gyfer y math newydd o ESA neu ESA cyfrannol.

Os ydych chi’n ymgeisio am Gredyd Cynhwysol a’r math newydd o ESA, fe gewch un asesiad ar gyfer y ddau fudd-dal.

Ni fydd raid i chi gwblhau asesiad ar gyfer rhai cyflyrau meddygol penodol. Er enghraifft:

  • unrhyw salwch terfynol
  • rhai cyflyrau’n gysylltiedig â beichiogrwydd
  • rhai triniaethau am ganser, fel cemotherapi neu radiotherapi.

Wedi i chi gyflwyno’ch hawliad, cewch daliad asesiad wythnosol ar gyfradd benodol am hyd at 13 wythnos tra y byddwch yn disgwyl am eich apwyntiad asesiad gallu i weithio.

Ar ôl eich asesiad, os bydd penderfyniad eich bod yn gymwys i gael ESA, cewch eich rhoi mewn un o ddau grŵp:

  • y grŵp cefnogaeth – os yw’ch cyflwr mor ddifrifol fel na allwch chi weithio neu baratoi ar gyfer gwaith
  • y grŵp gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith – os yw’ch cyflwr yn caniatáu i chi wneud ychydig o waith neu baratoi ar gyfer gwaith.

Faint yw’r ESA math newydd?

Telir y math newydd o ESA bob pythefnos am gyfnod hyd at flwyddyn (365 diwrnod).

Os ydych yn cael Credyd Cynhwysol bydd y swm a gewch mewn ESA math newydd yn cael ei ddidynnu o’ch taliad Credyd Cynhwysol.

Oedran Cyfradd asesiad 2019/20 a delir am y 13 wythnos gyntaf
18 i 24 hyd at £57.90 yr wythnos
25 oed a hŷn hyd at £73.10 (yr wythnos)

Cyfradd ESA math newydd – telir ar ôl eich Asesiad Gallu am Waith

Os ydych yn y grŵp cefnogi ac ar ESA yn seiliedig ar incwm, mae gennych hawl hefyd i gael y premiwm anabledd uwch o £16.40 yr wythnos.
Grŵp Cyfradd ar gyfer 2019/20
Grŵp gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith hyd at £73.10 (yr wythnos)
Y grŵp cefnogaeth hyd at £109.10 (yr wythnos)

Gallech fod yn gymwys hefyd am y premiwm anabledd difrifol, sy’n £64.30 yr wythnos.

A allaf gael yr ESA math newydd neu gyfrannol ar ôl blwyddyn?

Os ydych yn y grŵp cefnogi

Wedi un flwyddyn, fel arfer bydd angen i chi gael Asesiad Gallu i Weithio (WCA) arall i benderfynu a ydych chi’n dal yn gymwys i aros yn y grŵp cefnogaeth.

Gallwch ddal i gael yr ESA math newydd neu gyfrannol cyn belled â’ch bod yn parhau i fod yn y grŵp hwn, er enghraifft os yw’ch iechyd wedi gwaethygu.

Os nad ydych chi’n dal yn gymwys i fod yn y grŵp cefnogaeth, bydd y WCA hefyd yn asesu os allwch chi ymgeisio am yr elfen Gallu cyfyngedig i weithio a gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith (LCWRA) o Gredyd Cynhwysol.

Os ydych chi yn y grŵp gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith

Wedi un flwyddyn, bydd eich taliad ESA math newydd yn stopio.

Fel arfer bydd rhaid i chi gyflawni Asesiad Gallu i Weithio arall i weld a ydych yn dal yn gymwys i gael help oherwydd eich salwch neu anabledd.

Os ydych chi, efallai y byddwch chi’n gallu hawlio elfen gallu cyfyngedig i weithio a gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith (LCWRA) y Credyd Cynhwysol.

Os ydych chi’n cael Premiwm Anabledd Difrifol, ni ofynnir i chi hawlio Credyd Cynhwysol.

Efallai y byddwch yn gallu hawlio ESA yn seiliedig ar incwm plws budd-daliadau eraill, fel Budd-dal Tai neu gredydau treth, nes bydd y DWP yn gofyn i chi wneud hawliad am Gredyd Cynhwysol. Mae’n annhebygol y bydd yn digwydd cyn Tachwedd 2020 ar y cynharaf.

Credyd Cynhwysol os oes gennych chi blentyn sâl neu anabl

Os yw’ch plentyn yn anabl neu’n dioddef o gyflwr iechyd hirdymor, gallech fedru hawlio’r elfen plentyn anabl fel rhan o’ch taliad Credyd Cynhwysol.

Bydd cyfradd yr elfen plentyn anabl a gewch yn dibynnu ar gyfradd y DLA neu PIP yr ydych yn ei gael ar gyfer eich plentyn.

Cewch y gyfradd uwch os yw’ch plentyn:

  • eisoes yn cael yr elfen ofal cyfradd uwch o’r DLA
  • eisoes yn cael yr elfen byw dyddiol uwch, neu
  • wedi’i gofrestru fel rhywun dall

Cewch y gyfradd is os yw’ch plentyn yn cael yr holl gyfraddau eraill o DLA neu PIP.

Os ydych yn hawlio DLA neu PIP ar gyfer plentyn sâl neu anabl, gall cyfradd y budd-dal a gewch effeithio ar eich taliad Credyd Cynhwysol.

Elfen plentyn anabl ar gyfer 2019/20

Cofiwch, fe gewch y taliad hwn fel rhan o’ch taliad Credyd Cynhwysol misol sengl.
Cyfradd (y mis)
Uwch £392.08
Is £126.11

Credyd Cynhwysol os ydych yn gofalu am rywun

Os ydych yn ofalwr ar gyfer rhywun yn eich cartref sydd yn ddifrifol anabl, efallai y byddwch yn medru cael yr ‘elfen gofalwr’ fel rhan o’ch taliad Credyd Cynhwysol misol.

Faint yw hwn?

Mae’r elfen gofalwr yn £160.20 y mis.

Pwy sy’n ei gael?

Byddwch yn treulio o leiaf 35 awr yr wythnos yn gofalu am rywun. Nid oes raid i chi fod yn hawlio Lwfans y Gofalwr i gael yr elfen gofalwr.

A fydd hyn yn effeithio ar fy mudd-daliadau eraill?

Os yw’r unigolyn yr ydych yn gofalu amdano hefyd yn cael Credyd Cynhwysol, ni fydd yn effeithio ar ei daliad.

Fodd bynnag, gall budd-daliadau’r unigolyn yr ydych yn gofalu amdano gael eu heffeithio

  • os ydych chi’n cael yr elfen gofalwr, a
  • bod yr unigolyn yr ydych chi’n gofalu amdano’n cael y premiwm anabledd difrifol.

Beth os bydd dau ofalwr yn yr un cartref?

Os ydych chi a rhywun arall yn eich cartref yn gofalu am yr un unigolyn, ni all y ddau ohonoch gael yr elfen gofalwr. Bydd raid i chi benderfynu drwy’ch gilydd pwy fydd yn ei hawlio.

Beth os ydych chi eisoes yn cael y Lwfans Gofalwr?

Os ydych yn cael y Lwfans Gofalwr gallwch barhau i’w gael, os parhewch i fod yn gymwys.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?