Cyfrifo a thalu trethi ar ôl i rywun farw

Pan fydd rhywun yn marw, bydd ei ystâd fel arfer yn gorfod talu unrhyw dreth sy’n ddyledus cyn dosbarthu arian i’w etifeddion. Fel arfer, pan fyddwch yn etifeddu rhywbeth, nid oes treth yn daladwy ar unwaith, ond efallai y bydd rhaid i chi dalu treth yn ddiweddarach. Dyma ganllaw ar ba dreth fydd yn ofynnol i chi ei thalu a pha bryd.

Cyfrifo Treth Incwm yr ymadawedig hyd at ddyddiad y farwolaeth

Gallai’r ymadawedig fod wedi talu gormod o Dreth Incwm neu heb dalu digon. O ganlyniad, efallai y bydd ystâd yr ymadawedig angen talu treth i’r llywodraeth, neu gallai ad-daliad fod yn ddyledus i’r ystâd.

I sicrhau y telir y swm cywir o Dreth Incwm, dylech gysylltu â Chyllid a Thollau EM (HMRC) er mwyn iddynt allu newid cyfrifiad treth yr ymadawedig.

Os oedd yr ymadawedig yn byw yng Nghymru, yr Alban neu Loegr, gallwch ddefnyddio gwasanaeth Tell Us Once i wneud hynny. Yna dylai Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi (HMRC) a’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) gysylltu â chi am dreth, budd-daliadau a hawliau’r ymadawedig yn awtomatig.

Os oedd yr ymadawedig yn byw yng Ngogledd Iwerddon, gallwch wneud hyn gyda’r Gwasanaeth Profedigaeth ar 0800 085 2463 (galwad am ddim).

Cwblhau ffurflen dreth yr ymadawedig

Efallai y bydd angen i chi gwblhau ffurflen dreth os oedd yr ymadawedig yn arfer gwneud hynny. Os ydych wedi defnyddio’r gwasanaeth Tell Us Once, bydd HMRC yn dweud wrthych a fydd angen i chi gwblhau ffurflen dreth Hunanasesiad.

Os ydych yn ansicr a oedd yr ymadawedig yn arfer anfon ffurflen dreth hunanasesiad, dylech wirio gyda’r HMRC, a pha bryd yr anfonwyd y ffurflen ddiwethaf. Byddwch angen rhif Yswiriant Gwladol yr ymadawedig wrth law pan gysylltwch â’r HMRC.

Talu treth ar incwm a dderbyniwyd gan yr ystâd

Bydd unrhyw incwm a dderbyniwyd ar ôl marwolaeth unigolyn, fel rhent o eiddo neu incwm o’i fusnes, yn ‘perthyn’ i’w ystâd. Fel arfer ni ddidynnir treth oddi ar y math hwn o incwm cyn ei dderbyn.

Ar gyfer y math hwn o incwm, rhaid i’r ysgutor adrodd hyn i’r HMRC fel rhan o brofiant, er mwyn cyfrifo’r swm cywir o dreth a thalu’r swm cywir yn sgil hynny gan yr ystâd.

Bydd faint o Dreth Incwm y bydd yn ofynnol i ystâd yr ymadawedig ei dalu yn dibynnu ar ffynhonnell yr incwm hwnnw.

Incwm o gynilion, buddsoddiadau neu rent eiddo yn y DU

Nid yw treth yn cael ei didynnu mwyach oddi ar log a difidendau o gyfrifon cynilo a chyfranddaliadau’r DU cyn talu allan. Golyga hyn y bydd yn ofynnol i chi gwblhau ffurflen dreth hunanasesiad ar ran yr ymadawedig, a thalu’r Dreth Incwm o’r ystâd.

Os oes incwm rhent o eiddo yn y DU, bydd angen i chi gwblhau ffurflen dreth ar gyfer ystâd yr ymadawedig.

Incwm o gynilion tramor, buddsoddiadau neu rent eiddo

Ni fydd incwm o rent ar eiddo tramor, neu elw a chyfranddaliadau o fusnes tramor yn cael treth o’r DU wedi ei ddidynnu’n awtomatig.

Bydd angen i chi gwblhau ffurflen dreth ar gyfer yr ystâd ar yr incwm hwn.

I roi gwybod i HMRC am unrhyw incwm heb ei drethu neu incwm tramor, ffoniwch Llinell Gymorth Ystadau Pobl Ymadawedig ar 0300 123 1072 (rhaid talu am y galwadau).

Os byddwch angen cymorth i brisio cyfranddaliadau neu asedau eraill, cysylltwch â’r Llinell Gymorth Prisio Cyfranddaliadau ac Asedau ar 0300 123 1082 (rhaid talu am y galwadau).

A oes unrhyw Dreth ar Enillion Cyfalaf i’w dalu ar yr ystâd?

Y newyddion da yw nad oes rhaid i’r ystâd dalu unrhyw Dreth Enillion Cyfalaf ar yr eiddo neu asedau na chawsant eu gwerthu (a adwaenir hefyd yn ‘enillion heb eu sylweddoli’) cyn i’r ymadawedig farw.

Fodd bynnag, os gwerthir yr eiddo neu’r ased yn ystod profiant a chododd ei werth ers i’r unigolyn farw, rhaid talu Treth ar Enillion Cyfalaf fel arfer. Cyfrifir y dreth ar y cynnydd yng ngwerth yr eiddo ers marwolaeth yr unigolyn.

Mae buddiolwyr yn etifeddu eu hasedau yn unol â’r gwerth profiant. Golyga hyn, pan fyddant yn gwerthu neu’n rhoi’r ased i ffwrdd, byddant yn talu Treth ar Enillion Cyfalaf ar y cynnydd yng ngwerth yr ased ers marwolaeth yr unigolyn hyd at pan y’i gwerthwyd neu ei rhoi i ffwrdd.

Ewch i GOV.UK am ragor o wybodaeth ar gyfrifo a thalu Treth ar Enillion Cyfalaf.

Faint yw Treth Etifeddiant a phwy sy’n ei thalu?

Mae Treth Etifeddiant yn dreth ar yr arian a’r eiddo, a adwaenir hefyd fel ystâd yr ymadawedig.

Pwy sy’n ei dalu?

Telir Treth Etifeddiant o ystâd yr ymadawedig cyn ei dosbarthu ymysg ei etifeddion.

Cynrychiolydd neu weinyddwr yr ystâd sydd yn gyfrifol fel arfer am gyfrifo faint o Dreth Etifeddiant sy’n ddyledus. Mae’n gyfrifol hefyd am sicrhau y telir hyn o arian yn yr ystâd, neu o’r arian a wneir wrth werthu asedau.

Fel arfer telir y dreth cyn pen chwe mis ers marwolaeth yr unigolyn. Os na chaiff ei dalu cyn pen chwe mis, bydd yr HMRC yn cychwyn codi llog.

Faint yw Treth Etifeddiant?

Mae Treth Etifeddiant yn ddyledus ar ystadau sydd yn werth mwy na £325,000. Y gyfradd yw 40% o werth yr ystâd sydd uwchben y trothwy hwn.

Dysgwch ragor yn Canllaw ar Dreth Etifeddiant.

A oes raid i mi dalu treth ar fy etifeddiant?

Os ydych yn etifedd, fel arfer nid oes unrhyw dreth yn daladwy cyn i chi gael eich etifeddiant.

Yr eithriad yw os cawsoch rodd ar unrhyw adeg yn ystod y saith mlynedd cyn marwolaeth yr unigolyn. Yn ddibynnol ar werth y rhodd a phan y’i rhoddwyd, gallech orfod talu ychydig o dreth. Dysgwch ragor yn Rhoddion a throsglwyddiadau sy’n rhydd o’r Dreth Etifeddiant.

Unwaith y byddwch wedi cael eich etifeddiant, efallai y bydd raid i chi un ai dalu treth incwm neu dreth enillion cyfalaf, neu’r ddau, yn ddibynnol ar yr hyn a wnewch gyda’ch etifeddiant.

  • Os buddsoddwch eich etifeddiant yn rhywbeth sy’n creu incwm, neu etifeddwch ased sy’n creu incwm, fel eiddo sy’n cael ei rentu, yna bydd angen i chi dalu Treth Incwm ar yr etifeddiant hwnnw.
  • Os gwerthwch yr ased a etifeddoch a’i bod wedi cynyddu mewn gwerth, bydd angen i chi dalu Treth ar Enillion Cyfalaf.

Cewch ragor o wybodaeth ar dalu treth ar eich etifeddiant ar wefan GOV.UK.