Cyllid awdurdod lleol am gostau gofal – a ydych yn gymwys?

Os ydych angen cymorth gyda thasgau dydd i ddydd, neu angen symud i gartref gofal, efallai gall eich awdurdod lleol helpu gyda’r costau gofal. Bydd yr union swm a gewch yn dibynnu ar eich anghenion gofal a faint allwch chi fforddio ei dalu.

Pa wasanaethau gofal sy’n cael eu darparu gan awdurdodau lleol?

Yn ogystal â darparu llefydd mewn cartrefi gofal, gall awdurdodau lleol eich helpu i aros yn eich cartref eich hun os oes gennych anghenion gofal.

Mae’r gwasanaethau a gynigiant yn cynnwys:

  • prydau bwyd
  • gofalwyr
  • trafnidiaeth
  • addasiadau i’r cartref
  • cyfarpar sy’n helpu gyda thasgau beunyddiol.

Gall awdurdodau lleol ddarparu rhai o’r gwasanaethau hyn am ddim i bawb sydd eu hangen. Ond ar gyfer y mwyafrif o wasanaethau gofal, bydd eich awdurdod lleol ond yn talu os yw eich incwm a’ch cynilion yn isel.

Hyd yn oed os ydych yn gymwys i gael y mwyafswm o arianu gan eich awdurdod lleol, fel rheol bydd dal angen i chi dalu rhywbeth tuag at eich costau gofal. Os oes gennych lawer o gynilion neu incwm uchel, mae’n debyg y bydd yn rhaid i chi dalu’r gost lawn eich hun.

Os oes gennych anabledd neu gyflwr meddygol cymhleth sy’n golygu bod gennych anghenion gofal iechyd yn hytrach nag anghenion gofal cymdeithasol, gallech fod yn gymwys am gyllid y GIG.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw A ydych yn gymwys am gyllid gofal iechyd parhaus y GIG?

Sut i gael gwybod a ydych yn gymwys i gael cyllid awdurdod lleol am gostau gofal

Cysylltwch ag adran gwasanaethau cymdeithasol eich awdurdod lleol i ofyn am asesiad o anghenion gofal. Naill ai ar yr un pryd â’r asesiad anghenion neu’n fuan wedi hynny, bydd eich awdurdod lleol yn cynnal asesiad ariannol i weld a ydych yn gymwys i gael cyllid.

Os oes gennych gynilion ac asedau o fwy na’r symiau yn y tabl hwn, bydd yn rhaid i chi dalu am eich gofal eich hun yn llawn (colofn canol) neu’n rhannol (colofn olaf):

Rhanbarth Trothwy cynilion uwch ar gyfer unrhyw gyllid awdurdod lleol yn 2020-21 Trothwy cynilion is ar gyfer uchafswm cyllid awdurdod lleol yn 2020-21
Lloegr £23,250 £14,250
Cymru £24,000 (gofal gartref) neu £50,000 (gofal mewn cartref gofal) £24,000 (gofal gartref) neu £50,000 (gofal mewn cartref gofal)
Yr Alban £28,500 £18,000
Gogledd Iwerddon £23,250 £14,250

Os yw’ch cynilion yn uwch na’r terfyn uchaf (a ddangosir yng ngholofn ganol y tabl), bydd yn rhaid i chi dalu’ch costau gofal llawn eich hun nes bod eich cynilion wedi disgyn yn is na’r trothwy hwnnw. Fodd bynnag, mae’n dal yn werth cysylltu â’ch awdurdod lleol neu ymddiriedolaeth, gan fod gennych dal hawl i asesiad o anghenion gofal am ddim, waeth beth yw eich sefyllfa ariannol.

Os yw’ch cynilion yn is na’r terfyn uchaf, ond yn uwch na’r terfyn isaf (a ddangosir yn y golofn ddiwethaf), bydd eich awdurdod lleol yn talu rhywfaint o’ch costau gofal, ond bydd disgwyl i chi hefyd gyfrannu o’ch cynilion. Nid yw hyn yn berthnasol yng Nghymru, lle mae ond un terfyn cynilo - ni chewch unrhyw gyllid (uwchlaw’r terfyn), cewch ychydig o help (islaw’r terfyn).

Hyd yn oed os yw’ch cynilion yn is na’r terfyn isaf, sy’n golygu eich bod yn cael yr uchafswm cyllid gan eich awdurdod lleol, fel arfer bydd disgwyl i chi dalu rhan o’ch incwm tuag at gost gofal.

Cael asesiad awdurdod lleol o anghenion gofal

Cyn iddynt allu helpu, rhaid i’ch cyngor lleol gwblhau asesiad anghenion gofal. Mae am ddim ac mae gennych hawl cyfreithiol i gael un.

Ni ddylid gwrthod asesiad i chi oherwydd bod yr awdurdod lleol yn credu nad yw’ch anghenion yn ddigonol neu na fyddech yn gymwys am gymorth ariannol.

Bydd eich awdurdod lleol yn adnabod eich gofynion gofal ac yn gwirio eu bod yn bodloni meini prawf cenedlaethol.

Os ydych yn gymwys am gymorth, yn gyfreithiol mae’n rhaid i’r awdurdod lleol ddarparu neu drefnu’r gwasanaethau rydych eu hangen.

Yna byddant yn cyflawni asesiad ariannol i weld a ddylech dalu am unrhyw wasanaethau fydd eu hangen arnoch.

Asesiad ariannol a chymhwyster

Os ydych yn gymwys i gael help, bydd yr awdurdod lleol yn cyflawni asesiad ariannol.

Gelwir hyn yn ‘brawf modd’. Mae hyn yn helpu i gyfrifo faint ddylech chi ei gyfrannu tuag at gost eich gofal.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Profion modd i gael help gyda chostau gofal – sut mae nhw’n gweithio.

Canlyniad yr asesiad ariannol

Canlyniad yr asesiad ariannol yw y bydd yr awdurdod lleol naill ai’n:

  • cytuno i dalu’n llawn am eich anghenion gofal
  • cytuno i dalu rhywfaint o’r gost (a bydd angen i chi dalu’r gweddill)
  • yn gadael i chi dalu’n llawn am eich anghenion gofal.

Fe gewch ddatganiad o’r enw ‘cyllideb bersonol’ sy’n nodi cost y gofal, y swm y mae’n rhaid i chi ei dalu a faint y bydd yr awdurdod lleol yn ei dalu.

Mae gan ein canllaw ar Hunangyllido’ch gofal hirdymor – eich dewisiadau fwy o wybodaeth.

Penderfynu pwy sy’n rheoli’ch cyllideb ar gyfer gofal personol

Os ydych yn gymwys i gael cymorth ariannol, gallwch:

  • ofyn i’ch awdurdod lleol drefnu’r gwasanaethau gofal ar eich rhan.
  • cael taliadau uniongyrchol gan yr awdurdod lleol a threfnu pethau drosoch chi’ch hun. Gall hyn olygu mwy o annibyniaeth, dewis a rheolaeth ar eich gofal a’ch arian
  • cael ‘pecyn cymysg’. Dyma ble mae’r awdurdod lleol yn trefnu rhai darnau o’ch gofal ac rydych yn derbyn taliadau uniongyrchol am rannau eraill.

Os byddwch yn dewis taliadau uniongyrchol, gallwch ofyn i rywun arall reoli’ch cyllideb a threfnu gwasanaethau i chi. Gallai hyn fod yn aelod o’r teulu, ffrind, gweithiwr gofal proffesiynol neu eiriolwr annibynnol.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Taliadau uniongyrchol - trefnu a thalu am eich gofal.

Beth i’w wneud os nad ydych yn cytuno â phenderfyniad yr awdurdod lleol

Gallwch herio penderfyniad yr awdurdod lleol os:

  • byddant yn gwrthod talu am eich gwasanaethau gofal
  • nad ydych yn credu bod digon o gymorth wedi’i gynnig i fodloni’ch anghenion.

Darllenwch ein canllaw Sut i herio’ch awdurdod lleol ynghylch eich gofalopens in new window

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?