Cynlluniau gwerthu-a-rhentu’n-ôl

Mae cynlluniau gwerthu-a-rhentu’n-ôl yn golygu eich bod yn gwerthu’ch cartref ond yn dal i fyw yno fel tenant talu-rhent - mae ein canllaw yn egluro’r risgiau.

Beth yw cynllun gwerthu-a-rhentu’n-ôl?

Mewn cynllun gwerthu-a-rhentu’n-ôl, byddwch yn gwerthu’ch cartref am bris gostyngol ac yna byddwch yn cael aros yno fel tenant sy’n talu rhent am gyfnod penodol (cyfnod sefydlog).

Gallai hyn ymddangos yn apelgar os ydych yn cael trafferth talu eich morgais neu ddyledion eraill ac eich bod mewn perygl o golli eich cartref. Ac er y gallai’r opsiwn hwn ganiatáu i chi glirio’ch morgais a dyledion eraill, byddwch yn wynebu risgiau newydd.

Risgiau gyda chynlluniau gwerthu-a-rhentu’n-ôl

  • Fyddwch chi ddim wedyn yn berchen ar eich cartref eich hun.
  • Gallai eich rhent godi yn ystod cyfnod penodol eich tenantiaeth, neu ar ôl hynny.
  • Efallai y bydd yn rhaid i chi adael eich cartref ar ôl i gyfnod penodol eich cytundeb tenantiaeth ddod i ben.
  • Efallai y byddwch chi’n dal mewn perygl o gael eich troi allan yn ystod y cyfnod penodol os byddwch chi’n torri telerau’ch tenantiaeth, er enghraifft os na fyddwch yn talu’ch taliadau rhent mewn pryd.
  • Os bydd yr unigolyn neu’r cwmni sy’n prynu eich cartref yn mynd i anawsterau ariannol, mae’n dal yn bosibl y caiff yr eiddo ei adfeddiannu ac efallai y bydd raid i chi adael.
  • Oherwydd bod y cynlluniau yma yn golygu gwerthu eich cartref ar bris gostyngol, fe fyddwch, yn anochel, yn cael llai o arian nag y byddech trwy ei werthu ar y farchnad agored.
  • Gallai gwerthu’ch cartref am bris gostyngol effeithio ar eich cymhwysedd i ddod yn fethdalwr ac ar gyfer mathau eraill o ansolfedd.

Opsiynau eraill yn lle cynlluniau gwerthu-a-rhentu’n-ôl

Rhybudd

Dim ond pan fydd pethau wedi dod i’r pen y dylech chi ystyried y cynlluniau gwerthu-a-rhentu’n-ôl hyn. Gwnewch yn siŵr eich bod wedi ystyried yr holl opsiynau eraill i ddechrau.

Siaradwch â darparwr eich morgais. Efallai y bydd yn gallu eich helpu, trwy wneud trefniant i ad-dalu eich ôl-ddyledion morgais er enghraifft.

Gofynnwch am gymorth annibynnol a di-dâl ar ddyledion ar-lein, dros y ffôn neu wyneb yn wyneb gan gynghorwr dyledion. Efallai y byddan nhw hefyd yn delio’n uniongyrchol â’ch darparwyr benthyciadau ar eich rhan.

Siaradwch â’ch credydwyr eraill. Gallech lwyddo i drefnu cynllun ad-daliad i roi cymorth i chi reoli eich dyledion a chadw eich cartref.

Holwch i weld a ydych yn gymwys ar gyfer Cynllun Achub Morgais. Gyda’r cynllun hwn mae’ch cyngor neu landlord cymdeithasol yn prynu’ch cartref ac yn ei rentu’n ôl i chi. Siaradwch â chynghorydd dyledion neu dai am gymorth - ewch i gael gwybod rhagor am y cynllun ar Gov.uk.

Ystyriwch werthu’ch cartref ar y farchnad agored a dod o hyd i rywle arall i rentu. Defnyddiwch werthwr tai lleol neu ewch ar-lein i ganfod prisiau eiddo sydd ar werth yn eich ardal.

Os ydych yn 55 neu’n hŷn, ewch i weld a yw rhyddhau ecwiti yn opsiwn. Mae’n ffordd o godi arian o’ch cartref sy’n gadael i chi aros yno – gweler ein canllaw cyngor am ryddhau ecwiti i gael rhagor o wybodaeth.

Os mai cynllun gwerthu-a-rhentu’n-ôl yw eich unig opsiwn

Sicrhewch eich bod yn gallu’i fforddio a’ch bod yn deall y cytundeb, er mwyn i chi gael yr ateb iawn i chi.

Sicrhewch eich bod yn delio â chwmni sydd wedi’i reoleiddio gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA) - rheoleiddiwr gwasanaethau ariannol y Deyrnas Unedig. Dim ond gwasanaeth cynghori y gall y cwmni ei roi i chi, sy’n golygu y gallwch gwyno wrth Wasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol os rhoddwyd y cyngor anghywir i chi.

Rhaid i’r cwmni sicrhau eich bod yn gallu ei fforddio, gwirio bod y cynllun yn iawn i chi a rhoi cyngor i chi. Pan fyddwch yn cysylltu â chwmni am y tro cyntaf dylech gael gwybodaeth am ei ffioedd ac a ydyw’n gallu cynnig amrywiaeth o gynlluniau i chi neu a ydyw’n gysylltiedig ag un darparwr neu fwy.

Ar ôl argymell cynllun i chi, bydd y cwmni’n rhoi dogfen gyda manylion pwysig y cynllun - cyfeirir at hon fel y Darlun o’r Ffeithiau Allweddol. Gallwch ddefnyddio’r ddogfen hon i gymharu cynlluniau gan gwmnïau gwahanol.

Gwiriwch i weld a fyddai defnyddio cynllun yn effeithio ar eich hawl i gael budd-daliadau’r wladwriaeth gan gynnwys y Budd-dal Tai – siaradwch â’r swyddfa budd-daliadau lles leol yn eich cyngor lleol neu Ganolfan Cyngor ar Bopeth.

Rhowch gynnig ar ein Cynllunydd cyllideb neu gofynnwch i un o’r asiantaethau cynghori am ddim i roi cymorth i chi gyfrifo eich cyllideb.

Darllenwch delerau’ch tenantiaeth yn ofalus – rhaid i chi gael cynnig tenantiaeth tymor sefydlog am bum mlynedd o leiaf - a chael cyngor fel eich bod yn gwybod beth fydd yn rhaid i chi ei wneud i osgoi cael eich troi allan.

Cael y ffeithiau allweddol

Rhaid i gwmnïau roi’r Darlun o’r Ffeithiau Allweddol i chi sy’n dangos gwybodaeth bwysig am y cynllun, gan gynnwys:

  • Gwerth yr eiddo ar y farchnad yn dilyn prisiad annibynnol gan brisiwr sydd â dyletswydd gofal i chi
  • Y pris y bydd y cwmni’n ei dalu am yr eiddo
  • Cyfnod penodol eich cytundeb tenantiaeth, sydd yn gyfnod gofynnol o bum mlynedd o leiaf
  • Y rhent sy’n ddyledus dan y cytundeb
  • Yr amgylchiadau lle gellir codi’r rhent
  • Beth sy’n digwydd os byddwch ar ei hôl hi gyda’ch rhent.

Pan gewch gynnig ysgrifenedig i brynu’ch cartref, cewch 14 diwrnod i’w ystyried cyn y gall y cwmni gysylltu â chi unwaith eto.

Gwerthu-a-rhentu-yn-ôl - os bydd pethau’n mynd o chwith

Os ydych yn delio â chwmni sy’n cael ei reoleiddio, rhaid iddo gael trefn gwyno. Cwynwch wrth y cwmni’n gyntaf ac Os na chaiff eich cwyn ei datrys er eich boddhad chi, gallwch fynd â hi at Wasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol sydd am ddim i’w ddefnyddio..

Ar gyfer cwynion am y ffordd yr ydych yn cael eich trin fel tenant, cysylltwch â Shelter neu eich canolfan Cyngor ar Bopeth leol i gael cyngor ar eich hawliau.

Cysylltiadau defnyddiol

Cyngor ar Bopeth

Cyngor ar ddyledion morgais, hawliau budd-daliadau, deall cynlluniau a’u heffeithiau, a’ch hawliau fel tenant. Edrychwch yn y llyfr ffôn neu ar y wefan am eich canolfan leol.

Gwefan Cyngor ar Bopeth

Shelter

Cyngor ar ddyledion morgais, hawliau budd-daliadau, deall cynlluniau a’u heffeithiau, a’ch hawliau fel tenant a cheisiadau am Fudd-dal Tai.

0808 800 4444 - Lloegr a’r Alban

0845 075 5005 - Cymru

Gwefan Shelter

Elusen Dyledion StepChange

Cyngor ar gyllidebu, dyledion morgais a methdalwriaeth.

0800 138 1111

Gwefan Elusen Dyledion StepChange

Cyngor lleol

Am wybodaeth i weld a ydynt yn cynnig cynllun ‘achubiaeth morgais’ neu a fyddech yn gymwys am Fudd-dal Tai os ydych yn bwriadu ymuno â chynllun gwerthu-a-rhentu’n-ôl. Chwiliwch am eich ‘Cyngor lleol’ ar-lein neu yn eich llyfr ffôn.

Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA)

I wirio Cofrestr yr FCA neu adrodd ar hysbyseb cynllun y teimlwch chi sy’n annheg, aneglur neu’n gamarweiniol.

Llinell gymorth i ddefnyddwyr: 0800 111 6768

Typetalk: 18001 0800 111 6768

Gwefan FCA