Defnyddio cynllun ôl-feddiannu cartref i dalu am eich gofal

Os ydych dros 65, yn berchennog ar eich cartref ac angen ariannu eich gofal hirdymor, fe allech fod yn ystyried cynllun ôl-feddiannu cartref. Dyma sut maen nhw’n gweithio, a rhai manteision ac anfanteision i’w hystyried.

Beth yw cynllun ôl-feddiannu cartref?

Math o gynllun rhyddhau ecwiti ydyw sydd yn eich galluogi i ddefnyddio peth o’r arian sydd ynghlwm â’ch cartref. Gallwch ei ddefnyddio i dalu am ofal hirdymor, ond dim ond os mai eich bwriad yw aros yn eich cartref.

Gyda chynllun ôl-feddiannu cartref, rydych yn gwerthu’r cyfan neu ran o’ch cartref am lai na’i werth ar y farchnad a’i gyfnewid am swm o arian di-dreth, incwm rheolaidd, ond yn aros yn eich cartref fel tenant gan dalu ychydig heb dalu rhent..

Un o ddau fath o gynllun rhyddhau ecwiti yw cynllun ôl-feddiannu cartref. Morgais gydol oes yw’r llall.

Mae cynlluniau ôl-feddiannu yn gynnyrch â risg uchel. Gallent gael effaith sylweddol ar dreth, budd-daliadau, etifeddiaeth a’ch cynllunio ariannol hirdymor.

Dylech bob amser gael cyngor ariannol annibynnol cyn cymryd cynllun ôl-feddiannu cartref neu unrhyw fath arall o gynllun rhyddhau ecwiti. Bydd hyn o gymorth i chi ganfod a yw’n briodol ar gyfer eich anghenion a’ch amgylchiadau personol.

Sut mae cynlluniau ôl-feddiannu cartref yn gweithio?

Gyda chynllun ôl-feddiannu cartref, rydych yn gwerthu’r cyfan neu ran o’ch cartref am lai na’i werth ar y farchnad a’i gyfnewid am swm o arian, incwm rheolaidd neu’r ddau.

Pan werthir eich cartref ymhen amser, mae’r darparwr yn cael eu cyfran nhw o’r gwerthiant. Petaech yn gwerthu’r cartref cyfan iddynt, nhw fyddai’n cael yr holl fuddion. Petaech yn gwerthu rhan o’ch cartref, hanner dyweder, byddai’r cwmni ôl-feddiannu yn cael y gyfran honno o’r buddion, gan adael y gweddill fynd i’ch etifeddiaeth.

Faint o arian gewch chi?

Fel rheol dim ond rhwng 20% a 60% o werth marchnad eich tŷ gewch chi, gan ddibynnu ar eich oed, a’ch iechyd. Y rheswm am hyn yw bod y cwmni ôl-feddiannu yn cymryd risg ar brisiau tai ac mae ansicrwydd pa bryd y cânt eu harian yn ôl, ac ni allant ychwaith werthu’r eiddo hyd nes i chi farw neu symud allan i gael gofal. Yn y cyfamser, mae gennych yr hawl i barhau i fyw yn y cartref, heb dalu rhent.

Po hynaf y byddwch yn dechrau’r cynllun ôl-feddiannu cartref, yr uchaf fydd y ganran a gewch o werth eich cartref ar y farchnad. Am y rheswm hwn maent fwyaf addas ar gyfer y rhai sydd dros 70.

Gallech ddal i fod yn atebol am gostau eraill fel rhent (tir neu rent) arglwydd pa bynnag gyfran o’ch cartref sydd wedi ei werthu. Mae hwn yn swm blynyddol i’w dalu ar rai mathau o eiddo rhydd-ddaliadol.

Arian fel cyfandaliad, incwm neu’r ddau?

  • Mae cyfandaliad yn rhoi’r rhyddid i chi reoli’ch arian, ond os byddwch yn byw’n hen iawn efallai na fydd gennych lawer ohono ar ôl yn y blynyddoedd olaf.
  • Gyda’r dewis incwm, cewch y rhyddhad o wybod y byddwch yn cael taliadau rheolaidd am weddill eich bywyd, ond os byddwch yn marw yn fuan wedi i chi gychwyn y cynllun ac wedi cael ond nifer fach o daliadau, byddwch wedi colli cyfanswm sylweddol o etifeddiaeth yn erbyn yr hyn a roddwyd i mewn (er bod rhai cynlluniau yn diogelu y erbyn hyn).
  • Mae nifer o bobl yn teimlo bod cymysgedd o’r ddau yn cynnig y sicrwydd a’r hyblygrwydd sydd ei angen arnynt.

Diogelu allweddol

Mae’r Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FSA), rheoleiddiwr gwasanaethau ariannol y DU, yn rheoleiddio cynlluniau ôl-feddiannu cartref. Golyga hyn bod y cwmnïau sydd yn cynghori ar y cynnyrch hyn neu yn eu gwerthu yn gorfod cwrdd â safonau penodol a darparu gweithdrefnau cwyno ac iawndal eglur.

Beth yw manteision ac anfanteision cynlluniau ôl-feddiannu cartref?

Manteision

  • fe gewch arian i dalu am eich gofal a’ch costau byw
  • rydych yn cael aros yn eich cartref eich hun weddill eich bywyd, neu hyd nes y bydd angen i chi symud yn barhaol i gael gofal
  • ni fydd angen i chi fynd drwy’r broses o symud cartref
  • ni chodir treth ar yr ecwiti sy’n cael ei ryddhau ar eich prif gartref
  • gall cynlluniau rhyddhau ecwiti roi cymorth i leihau atebolrwydd Treth Etifeddiaeth
  • gallwch werthu rhan o’ch cartref yn unig, gan adael y gweddill i’ch etifeddiaeth

Anfanteision

  • bydd yr etifeddiaeth yr ydych yn ei basio ymlaen i’ch buddiolwyr lawer iawn llai ac ni fydd yn cynnwys y cartref ei hun
  • byddwch yn cael llawer iawn llai am eich cartref na phris llawn y farchnad
  • nid chi yw unig berchennog eich cartref mwyach
  • petaech yn gorffen y cynllun y gynnar, byddech angen prynu’r gyfran a werthwyd gennych am bris y farchnad yn ôl, a allai fod yn llawer iawn drytach na’r pris gwreiddiol
  • gallai cynllun ôl-feddiannu cartref fod o werth gwael petaech yn marw’n fuan ar ôl ei drefnu, er mae rhai cynlluniau yn rhoi ad-daliad i’r teulu petaech yn marw y ystod y blynyddoedd cynnar
  • gallant fod yn anhyblyg petai eich amgylchiadau’n newid – nid oes posib symud pob cynllun rhyddhau ecwiti o un cartref i’r llall a fel arfer bydd angen i chi gael caniatâd y darparwr i rywun arall, megis perthynas, gofalwr neu bartner newydd, symud i mewn
  • gallant effeithio ar eich gallu i hawlio budd-daliadau, gan fod unrhyw arian a godwch drwy gynllun rhyddhau ecwiti yn debygol o effeithio ar yr asesiad o’ch incwm a’ch cyfalaf
  • efallai bydd angen i chi dalu ffioedd trefnu, prisio a ffioedd cyfreithiol
  • bydd yn ofynnol i chi gael yswiriant adeiladau
  • bydd y darparwyr yn disgwyl i chi gadw’ch cartref mewn cyflwr da, felly bydd angen i chi roi ychydig o arian tuag at gynnal a chadw

Cofiwch, chi fydd yn pahau i fod yn gyfrifol am dalu biliau cartref a’r Dreth Gyngor, felly bydd angen i chi sicrhau eich bod yn medru fforddio’r rhain.

Cynllun ôl-feddiannu cartref yn erbyn dulliau eraill o ariannu gofal

Astudiaeth achos

“Roeddwn yn gwybod y byddai’n rhaid i mi dalu am fy ngofal fy hun, a bues yn meddwl am gynllun ôl-feddiannu cartref cyn i brisiau tai ostwng. Yr hyn sy’n fy ngwylltio yw os bydda i’n trefnu’r cynllun nawr, a bod prisiau tai yn codi, yna y cwmni ôl-feddiannu, nid fi, fydd yn cael y budd” – Moira

Felly sut mae cynlluniau ôl-feddiannu yn cymharu â mathau eraill o ariannu eich gofal hirdymor, megis prynu cartref llai, polisïau yswiriant a chynnyrch buddsoddi?

Fel arfer, nid yw cynlluniau ôl-feddiannu cartref yn cynnig y gwerth gorau am arian, yn enwedig o gofio nad ydych byth yn cael pris llawn y farchnad am eich cartref. Am y rheswm hwn mae cynlluniau rhyddhau ecwiti yn dueddol o gael eu gweld fel y dewis olaf i berchnogion cartrefi.

Mae prynu cartref llai yn ddewis mwy cost effeithiol sy’n medru rhyddhau yr arian sydd ei angen arnoch a’ch galluogi i barhau gyda’ch annibynniaeth ariannol. Serch hynny, gall fod yn bryderus a chymryd llawer iawn o amser, a bydd yn rhaid i chi symud o’ch cartref presennol.

Camau nesaf – ceisiwch gyngor annibynnol

Os penderfynwch i fwrw ymlaen gyda chynllun ôl-feddiannu cartref, mae’n hanfodol eich bod yn siarad gyda chynghorydd ariannol annibynnol, gorau oll un sydd â chymhwyster arbenigol CF8 ar gynghori ar ariannu gofal hirdymor.

Rhagor o wybodaeth am gynlluniau ôl-feddiannu cartref

Cewch wybod rhagor am cynlluniau ôl-feddiannu ar wefan Which?.

Cewch wybod rhagor am cynlluniau ôl-feddiannu ar wefan Age Partnershipyn agor mewn ffenestr newydd.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?