Defnyddio morgais gydol oes i dalu am eich gofal hirdymor

Os ydych dros 60, yn berchennog cartref ac angen arian arnoch ar gyfer eich gofal hirdymor, yna gall morgais gydol oes fod yn ffordd addas o ryddhau peth o’r arian sydd ynghlwm â’ch cartref. Ond byddwch yn ofalus – nid yw’r cynlluniau hyn yn cynnig y gwerth gorau am arian, maent yn dueddol o gael eu gweld fel y dewis olaf.

Beth yw morgais gydol oes?

Math o gynllun rhyddhau ecwiti ydyw sydd yn eich galluogi i ddefnyddio peth o’r arian sydd ynghlwm â’ch cartref. Gallwch ei ddefnyddio i dalu am ofal hirdymor ond dim ond os mai eich bwriad yw aros yn eich cartref.

Gyda morgais gydol oes, rydych yn benthyca arian yn erbyn gwerth eich cartref, ac yna ei ad-dalu wedi i’r tŷ gael ei werthu.

Un o ddau fath o gynllun rhyddhau ecwiti yw morgeisi gydol oes. Cynllun ôl-feddiannu cartref yw’r llall.

Sut mae morgeisi gydol oes yn gweithio?

Fel pob morgais, mae morgais gydol oes yn fenthyciad wedi ei ddiogelu yn erbyn eich cartref. Gellir cymryd y benthyciad un ai fel cyfandaliad neu mewn cyfansymiau dros gyfnod o amser penodol am weddill eich oes.

Rhaid talu llog ar y benthyciad, y byddwch un ai yn ei dalu, neu yn fwy arferol yn ei adael i gronni. Os ydych yn cymryd y benthyciad, dim ond ar y cyfansymiau yr ydych yn talu llog, o’r adeg pan gymerwyd y cyfansymiau hyn.

Pan fyddwch yn marw neu yn symud allan, fe werthir eich cartref a defnyddio’r arian i dalu gweddill y benthyciad. Bydd unrhyw arian sydd yn weddill yn cael ei roi i’ch buddiolwyr. Os nad oes digon o arian ar ôl yn dilyn y gwerthiant i dalu gweddil y benthyciad, bydd angen i’ch buddiolwyr dalu allan o’ch ystad.

I ddiogelu yn erbyn hyn, mae’r rhan fwyaf o ddarparwyr yn cynnig sicrwydd dim ecwiti negyddol. Golyga hyn na fyddwch chi (na’ch buddiolwyr) yn gorfod talu mwy na gwerth eich cartref yn ôl, hyd yn oed os bydd y ddyled yn uwch na hyn.

Mae tri prif fath o forgais gydol oes ar gael:

  • morgais cronnol
  • morgais gydol oes gydag ad-daliad sefydlog
  • morgais gyda thâl llog

Morgais cronnol

Rhybudd

Yn ôl Which?, ar y cyfraddau llog presennol, bydd y ddyled o forgais cronnol bron yn dyblu mewn 11 mlynedd.

Gyda morgais cronnol, ychwanegir llog i’r benthyciad. Nid oes angen i chi wneud taliadau rheolaidd, ond bydd y swm y bu i chi ei fenthyg yn wreiddiol, a’r llog cronnol, angen cael ei ad-dalu fel rheol pan fydd eich cartref yn cael ei werthu.

Gall y llog sy’n ddyledus gennych dyfu’n gyflym, oherwydd, yn wahanol i forgais ad-dalu, mae’r cyfanswm sy’n ddyledus yn tyfu o hyd.

Morgais gydol oes gydag ad-daliad sefydlog

Nid ydych yn talu llog, yn hytrach fe gytunir ar gyfanswm ad-dalu ymlaen llaw sydd yn uwch na’r benthyciad. Pan werthir eich cartref, rhaid i chi dalu’r cyfanswm uwch hwn i’r darparwr.

Gall hyn fod o fantais i chi os byddwch yn byw’n hirach nag y mae’r darparwr yn ei ragweld. Ond os bydd angen gwerthu eich cartref yn gynt nag oeddech yn ei ddisgwyl, ni chewch gystal bargen.

Morgais gyda thâl llog

Rydych yn talu’r llog yn fisol ar y benthyciad i gyd neu ran ohono, yn hytrach na gadael iddo gyfuno. Pan werthir eich cartref ymhen amser, bydd y cyfanswm y bu i chi ei fenthyg yn wreiddiol yn cael ei ad-dalu.

Gall cyfraddau llog fod yn sefydlog neu amrywiol. Byddwch yn ofalus iawn gyda chyfraddau llog amrywiol – ni fyddwch fyth yn gwybod faint yn union y byddwch yn ei dalu.

Faint o ecwiti allwch chi ei ryddhau?

Bydd hyn yn dibynnu ar nifer o ffactorau, megis beth yw gwerth yr eiddo, faint o’ch morgais sydd ar ôl, a’ch oed.

Edrychwch faint allech chi ei ryddhau drwy ddefnyddio’r gyfrifiannell rhyddhau ecwiti ar wefan Canolfan Rhyddhau Ecwiti.

Diogelu allweddol

Mae’r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol (FCA), rheoleiddiwr gwasanaethau ariannol y DU, yn rheoleiddio morgeisi gydol oes. Golyga hyn bod y cwmnïau sydd yn cynghori ar y cynnyrch hyn neu yn eu gwerthu yn gorfod cwrdd â safonau penodol a darparu gweithdrefnau cwyno ac iawndal eglur.

Beth yw manteision ac anfanteision morgeisi gydol oes?

Manteision

  • gallant gynnig incwm misol sicr neu gyfandaliad mawr
  • rydych yn cael cadw ac aros yn eich cartref eich hun
  • dim ond ar ôl marwolaeth neu werthiant y cartref y bydd y benthyciad yn cael ei dalu
  • mae posib elwa o unrhyw gynnydd yn y dyfodol yng ngwerth y cartref
  • mae cyfraddau sefydlog yn arbed i’r llog rhag cynyddu allan o bob rheolaeth
  • mae nifer o gynlluniau yn rhoi sicrwydd na all y ddyled gyfan fod yn fwy na gwerth y cartref
  • pan werthir y tŷ ymhen amser a’r ddyled wedi ei thalu, mae’n bosib y bydd arian yn weddill i’w roi fel rhyw fath o etifeddiaeth
  • ni chodir treth ar yr ecwiti sy’n cael ei ryddhau ar eich prif gartref
  • gall cynlluniau rhyddhau ecwiti roi cymorth i leihau atebolrwydd Treth Etifeddiaeth

Anfanteision

  • gallant effeithio ar eich gallu i hawlio budd-daliadau, gan fod unrhyw arian a godwch drwy gynllun rhyddhau ecwiti yn debygol o effeithio ar yr asesiad o’ch incwm a’ch cyfalaf
  • bydd yr etifeddiaeth yr ydych yn ei basio ymlaen i’ch buddiolwyr lawer iawn llai ac ni fydd yn cynnwys y cartref ei hun
  • gallant fod yn anhyblyg petai eich amgylchiadau’n newid – fel arfer bydd angen i chi gael caniatâd y darparwr i rywun arall, megis perthynas, gofalwr neu bartner newydd, symud i mewn
  • efallai bydd angen i chi dalu ffioedd trefnu, prisio a ffioedd cyfreithiol
  • os byddwch yn gwerthu neu’n marw’n fuan ar ôl mynd am gynllun, gall eich ystad fod ar ei golled
  • mae’n bosib na fyddwch yn medru symud y ddyled i gyd petaech chi’n symud i gartref llai
  • bydd yn ofynnol i chi gael yswiriant adeiladau
  • bydd y darparwyr yn disgwyl i chi gadw’ch cartref mewn cyflwr da, felly bydd angen i chi roi ychydig o arian tuag at gynnal a chadw

Cofiwch, chi fydd yn pahau i fod yn gyfrifol am dalu biliau cartref a’r Dreth Gyngor, felly bydd angen i chi sicrhau eich bod yn medru fforddio’r rhain.

Morgeisi gydol oes yn erbyn dulliau eraill o ariannu gofal

Astudiaeth achos

“Dywedodd fy nghynghorydd ariannol wrthyf nad oedd gennyf unrhyw ddewis arall ar ôl ac mai morgais gydol oes fyddai’r unig ffordd y gallwn gasglu digon o arian i dalu am fy ngofal. Lwcus fy mod wedi talu’r morgais yn barod ond dwi’n poeni os na fydd prisiau tai yn codi llawer mwy nawr, gallai’r plant beidio cael dim yn y diwedd.” – Peter

Felly sut mae cynlluniau morgeisi gydol oes yn cymharu â mathau eraill o ariannu eich gofal hirdymor, megis prynu cartref rhatach, polisïau yswiriant a chynnyrch buddsoddi?

Nid yw cynlluniau rhyddhau ecwiti yn cynnig y gwerth gorau am arian, maent yn dueddol o gael eu gweld fel y dewis olaf i berchnogion cartrefi.

Mae prynu cartref llai yn ddewis mwy cost effeithiol sy’n medru rhyddhau yr arian sydd ei angen arnoch a’ch galluogi i barhau gyda’ch annibynniaeth ariannol. Serch hynny, gall fod yn bryderus a chymryd llawer iawn o amser, a bydd yn rhaid i chi symud o’ch cartref presennol.

Camau nesaf – ceisiwch gyngor annibynnol

Os penderfynwch fwrw ymlaen gyda chynllun morgais gydol oes, mae’n hanfodol eich bod yn siarad gyda chynghorydd ariannol annibynnol, gorau oll un sydd â chymhwyster arbenigol CF8 ar gynghori ar ariannu gofal hirdymor.