Delio â diffyg mewn gwaddol

Os gwnaethoch chi dynnu polisi gwaddol allan yn y 1980au neu’r 1990au i ad-dalu eich morgais llog-yn-unig ond rydych chi’n wynebu diffyg, mae’n bwysig gweithredu yn awr. Hwya’n y byd y byddwch yn oedi, ucha’n y byd y bydd y gost o wneud iawn am y diffyg. Dyma beth sydd arnoch angen ei wneud yn awr.

Ddim yn sicr a oes gennych chi ddiffyg?

Os oes gennych bolisi gwaddol i warantu eich morgais, fe fyddwch wedi derbyn llythyr amcanestyniad gan eich darparwr yn dweud wrthych pa un a yw eich gwaddol ar y trywydd iawn i dalu cyfanswm cyfalaf eich morgais neu a oes gennych ddiffyg.

Os nad ydych yn sicr, gofynnwch i’ch darparwr polisi gwaddol yn awr. Os oes gennych ddiffyg bydd yn rhaid i chi gwrdd â hyn allan o’ch arian eich hun er mwyn talu cyfalaf eich morgais ar y dyddiad y mae’n ddyledus. Mae’n rhaid i chi greu cynllun i wneud hyn.

Beth i’w wneud os oes gennych chi ddiffyg

Pryd i gael cyngor

Siaradwch â chynghorydd ariannol cyn talu eich gwaddol neu rwystro unrhyw gynllun ariannol arall i leihau cyfalaf eich morgais – fel arall gallech golli allan yn ariannol.

Os oes gennych ddiffyg yn eich gwaddol, un ai mae arnoch angen cynllun i gau’r bwlch - neu ddod o hyd i ateb gwahanol. Y peth mwyaf pwysig i’w gofio yw eich bod yn gwneud rhywbeth amdano! Ni fydd y broblem yn diflannu. Edrychwch ar y rhestr isod am grynodeb o’r gwahanol ddewisiadau sydd gennych, yna, siaradwch â’ch darparwr benthyciadau neu gynghorwr ariannol cyn gynted â phosibl.

Efallai y gallwch wneud y canlynol.

  • Trawsnewid eich morgais cyfan yn forgais ad-dalu. Bydd hyn yn gwarantu eich bod yn ad-dalu eich dyled erbyn y dyddiad terfynol, er y bydd hyn yn cynyddu eich ad-daliadau misol. Siaradwch â’ch benthyciwr, a defnyddiwch ein Cynllunydd cyllideb isod i weld faint yn ychwanegol y gallwch fforddio ei dalu bob mis.
  • Trawsnewidiwch ran o’ch morgais yn gytundeb ad-dalu, fel bo unrhyw gyfalaf morgais sy’n weddill yn cael ei dalu ar y dyddiad terfynol. Bydd hyn yn cynyddu eich ad-daliadau misol ond gallent fod yn fwy fforddiadwy na thrawsnewid eich morgais cyfan. Eto, siaradwch â’ch benthyciwr, a defnyddiwch ein Cynllunydd cyllideb i weld faint y gallwch fforddio ei dalu.
  • Talwch beth o’ch cyfalaf morgais bob mis neu gwnewch gyfandaliadau i leihau’r ddyled a lleihau’r diffyg. Bydd hyn yn rhoi hyblygrwydd i chi dalu pryd a phan y gallwch ei fforddio. Fodd bynnag, holwch eich benthyciwr a fyddan nhw’n codi tâl am hyn. Hefyd, gofynnwch pryd y byddant yn rhoi’r budd o’ch taliadau ychwanegol i chi - mae rhai’n gwneud hynny unwaith y flwyddyn yn unig felly bydd arnoch angen amseru’r rhain yn gyfatebol.
  • Talu eich gwaddol i mewn yn gynnar er mwyn ariannu peth o’r ad-daliad cyfalaf – er hynny siaradwch â chynghorwr ariannol yn gyntaf. Bydd yn dibynnu ar eich sefyllfa neilltuol chi pa un a fydd hyn yn gwneud synnwyr ariannol ai peidio. Er enghraifft, bydd yn rhaid ystyried yswiriant bywyd ailosod a chosb am dalu’n gynnar.
  • Cynilwch mewn cynnyrch buddsoddi ychwanegol i yswirio’r diffyg yn y gwaddol – fel ISA Stociau a chyfrannau neu gynllun buddsoddi arall. Bydd cynghorwr yn eich helpu i ddewis y cynllun mwyaf cymwys a chyfrifo beth sydd arnoch angen ei gynilo er mwyn cwrdd â’r nod ariannol sydd ei angen arnoch. Fodd bynnag, efallai y bydd yn rhaid i chi wneud taliadau ychwanegol mawr iawn, allai fod yn anfforddiadwy.
  • Ymestynnwch gyfnod eich morgais – gyda’r gobaith y bydd yn caniatáu i chi ddod o hyd i ffyrdd atodol o dalu eich dyled. Dewis gobaith olaf yw hwn mewn gwirionedd – ac efallai nad yw’n bosibl os ydych chi’n meddwl ymddeol yn fuan – yn yr achos hwn mae’n well siarad â chynghorwr ariannol.

Mae gan bob un o’r dulliau uchod fanteision ac anfanteision. Bydd rhai yn gwarantu y bydd eich morgais yn cael ei ad-dalu ond gallai fod yn ddrud iawn. Mae rhai eraill yn fwy fforddiadwy ond fe allai bod diffyg gennych o hyd. Y peth mwyaf pwysig yw siarad â’ch benthyciwr neu gynghorwr i gynllunio eich camau nesaf.

Darllenwch am NISAs Stociau a chyfranddaliadau newydd

Methu fforddio gwneud taliadau ychwanegol?

Os nad yw’r dewisiadau hyn yn fforddiadwy, bydd arnoch angen cysylltu â’ch benthyciwr cyn gynted ag y bo modd i drafod eich sefyllfa. Byddant yn gallu gweithio gyda chi a cheisio cael ateb y byddwch yn gallu ymdopi ag ef.

Ateb mwy eithafol fyddai gwerthu eich eiddo a phrynu un llai er mwyn rhyddhau arian i dalu’r diffyg. Dyma’r pen eithaf i lawer o bobl a does dim sicrwydd y byddwch chi’n gwerthu eich cartref am y pris rydych chi’n ei ddisgwyl na dod o hyd i eiddo rhatach yr buasech yn dymuno byw ynddo.

Yn olaf, os ydych yn 55 neu dros hynny, gallech ystyried cynllun rhyddhau ecwiti, fel morgais bywyd neu gynllun ôl-feddiannu cartref. Mae’r rhain yn gynnyrch cymhleth sy’n eich galluogi i ryddhau ecwiti sy ynghlwm wrth eich cartref a pharhau i fyw ynddo. Fodd bynnag, byddant yn effeithio ar y swm y byddwch yn ei adael yn unrhyw etifeddiaeth, felly mae’n hanfodol eich bod yn cymryd cyngor ariannol a chyfreithiol annibynnol cyn gwneud unrhyw benderfyniad.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?