Delio â Dyfarniadau Llys Sirol (CCJs)

Math o orchymyn llys yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon yw Dyfarniad Llys Sirol (CCJ) y gellir ei gofrestru yn eich erbyn os na fyddwch yn ad-dalu arian sydd gennych yn ddyledus. Dywed y dudalen hon ragor wrthych am beth i’w wneud os cewch ffurflen hawlio Llys Sirol.

Yn yr Alban gelwir y broses yn orfodi dyled drwy ddiwydrwydd.

Ceisiwch gyngor dyledion rhad ac am ddim

Os cewch ffurflen Hawliad Llys Sirol, siaradwch gyda gwasanaeth sy’n rhoi cyngor am ddim ynghylch dyled ar unwaith.

Y broses CCJ: yr Hawliad cychwynnol

Os methoch â dod i gytundeb gyda’r bobl y mae arnoch arian iddynt (eich credydwyr), gallech gael Hawliad Llys Sirol gan y Llys.

Ni fydd yr Hawliad yn ymddangos yn annisgwyl. Cyn hynny, rhaid i’r credydwr anfon llythyr o rybudd atoch, yn dweud wrthych y bydd yn dechrau cymryd camau cyfreithiol, oni bai eich bod yn ad-dalu’r hyn sy’n ddyledus gennych.

Bydd y rhybudd naill ai’n hysbysiad rhagosodedig neu’n lythyr cyn gweithredu, yn ddibynnol ar y math o ddyled.

Ar gyfer cytundebau credyd sy’n cael eu rheoleiddio o dan y Ddeddf Credyd Defnyddwyr, rhaid i chi dderbyn hysbysiad ynghylch diffyg taliadau, o leiaf 14 diwrnod cyn i unrhyw gamau gael eu cymryd.

Dylai’r llythyr neu’r hysbysiad ddweud wrthych sut y gallwch gywiro’r diffyg taliadau a pha gamau y gellid eu cymryd os na fyddwch yn gwneud hynny.

Mae’n rhaid iddo hefyd gynnwys copi o daflen wybodaeth ddiofyn yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol.

Dysgwch am y Taflenni Gwybodaeth ar wefan yr FCA

Sut i ymateb i’r Hawliad

Os cewch un o’r llythyrau neu hysbysiadau hyn ceisiwch gyngor ar unwaith er mwyn i chi ddelio â’r hawliad yn gywir ac er mwyn i’r llys fedru ystyried eich amgylchiadau wrth bendefynu sut y dylech ad-dalu’r ddyled.

Os anwybyddwch y llythyr neu’r hysbysiad, bydd y llys yn parhau i gyflwyno dyfarniad ond ni fydd yn medru ystyried eich amgylchiadau.

Gallai’r llys, er enghraifft, eich gorchymyn i ad-dalu’r ddyled fel un swm pan fyddai’n amhosib i chi fedru gwneud hynny.

Mae llawer o elusennau a gwasanaethau sy’n rhoi cyngor am ddim ynghylch dyled a all roi cymorth i chi drafod gyda’ch credydwyr.

Dyddiad cau ar gyfer ymateb i Ffurflen Hawlio

Pan fyddwch yn cael Ffurflen Hawlio, mae gennych 14 diwrnod yn unig i ymateb iddi.

Bydd angen i chi gwblhau ffurflen ymateb sy’n cynnwys ffurflen ‘Incwm a Gwariant’ – sy’n manylu ar eich holl incwm a’ch gwariant. Bydd hyn yn dangos i’r Llys faint o arian sydd gennych i glirio’r ddyled.

Mae eich opsiynau’n cynnwys:

  • Cyfaddef yr hawliad os cytunwch bod yr arian yn ddyledus gennych i’r credydwyr sy’n hawlio. Bydd angen i chi gwblhau ffurflen hefyd sy’n rhoi manylion i’r Llys am eich amgylchiadau ariannol a bydd gofyn i chi wneud cynnig o daliad
  • Cyflwyno amddiffyniad os anghytunwch â’r swm sy’n ddyledus gennych. Ceisiwch gymorth gan gynghorydd dyledion am ddim
  • Cyflwyno cydnabyddiaeth o wasanaeth os bwriadwch amddiffyn yn erbyn yr hawliad ond eich bod angen rhagor o amser na 14 diwrnod i baratoi’ch amddiffyniad.
Dysgwch ragor am gyflwyno’r ffurflenni ar wefan StepChange yn rhad ac am ddim

Cael y dyfarniad

Gall y llys gyflwyno:

  • dyfarniad mewn rhandaliadau, lle talwch y ddyled dros gyfnod o amser, neu
  • dyfarniad ar unwaith, pan fydd y swm cyfan yn ddyledus ar unwaith

Os ydych wedi cyfaddef i’r hawliad ac wedi cynnig talu bob mis, mae’n debygol y cewch ddyfarniad i dalu mewn rhandaliadau.

Gosodir y gyfradd ad-dalu fisol gan y llys drwy ddefnyddio’r wybodaeth a roesoch ar eich ffurflen gyfaddefiad.

Os na fyddwch yn ymateb i’r hawliad ac os na all y Llys ystyried eich amgylchiadau, gall barhau i ddyfarnu yn eich erbyn.

Gelwir hyn yn ddyfarniad rhagosodedig a gall fod yn ddyfarniad i dalu drwy randaliadau neu ddyfarniad ar unwaith.

Yn y naill achos, gallwch ofyn i’r Llys edrych ar hyn eto os yw’r ad-daliadau’n fwy na’r hyn sy’n rhesymol i chi allu ei fforddio. Gelwir hyn yn ailbenderfyniad.

Mae rheolau gwahanol i broses CCJ yn dibynnu p’un a ydych wedi bodloni terfynau amser penodol.

Dysgwch ragor am y broses CCJ ar wefan StepChange yn rhad ac am ddim

Os nad ydych chi’n cadw at delerau CCJ

Os byddwch yn derbyn CCJ ac nad ydych yn cadw at y telerau a nodir ynddo, gall y credydwr ofyn i’r llys orfodi’r ddyled.

Mae sawl ffordd y gall wneud hynny:

  • Camau gan feili
  • Atafaelu enillion
  • Gorchymyn tâl

Camau gan feili

Mae’r credydwr yn cyflwyno cais i’r llys sirol am feili i gasglu’r ddyled. Os bydd y llys yn caniatáu hynny, bydd yn cyhoeddi Gwarant Weithredu.

Mae hyn yn rhoi awdurdod i feili ymweld â’ch cartref neu’ch busnes i gasglu’r arian sydd gennych yn ddyledus, neu i feddiannu nwyddau a allai gael eu gwerthu i ad-dalu’r ddyled.

Gallwch ofyn i’r llys atal y Warant hon a gadael i chi dalu’n ôl yr hyn sydd gennych yn ddyledus ar gyfradd fforddiadwy. Ceisiwch gymorth gan gynghorydd dyledion am ddim i wneud hyn.

Atafaelu enillion

Mae Gorchymyn Atafaelu Enillion yn gofyn i’r arian sy’n ddyledus gael ei dynnu allan o’ch cyflog gan eich cyflogwr. Os bydd hyn yn creu anhawster i chi, ceisiwch gymorth gan gynghorydd dyledion.

Gorchymyn tâl

Os ydych chi’n berchen ar eiddo (naill ai gyda morgais neu’n llwyr), gall y credydwr ofyn bod Gorchymyn Arwystlo yn cael ei sicrhau arno. Os bydd hyn yn creu anhawster i chi, ceisiwch gymorth gan gynghorydd dyledion.

Sut mae CCJ yn effeithio ar eich cofnod credyd

Oni bai eich bod yn talu dyfarniad CCJ yn llawn cyn pen 30 diwrnod o dderbyn y dyfarniad, bydd yn aros ar eich cofnod credyd ar y Gofrestr Dyfarniadau, Gorchmynion a Dirwyon am chwe blynedd.

Gall y cofnod hwn gael effaith ddifrifol ar eich gallu i gael morgais, cerdyn credyd neu hyd yn oed gyfrif banc yn y dyfodol.

Sut i osgoi cael CCJ

Os ydych yn cael anhawster ad-dalu, siaradwch â chynghorydd dyledion am ddim. Gall roi cymorth i chi wneud cynnig i’ch credydwyr ac egluro’r opsiynau sydd ar gael i chi.

Fel arfer, dylech allu dod i ryw drefniant a fydd yn galluogi i chi fynd ymlaen trwy wneud taliadau y gallwch eu fforddio ac osgoi camau llys.

Talwch eich ad-daliadau’n brydlon, a chlirio’ch dyledion cyn gynted â phosibl. Mae hyn yn dangos i’ch darparwyr benthyciadau eich bod yn fenthyciwr call.

Os ydych chi’n defnyddio cynilion i dalu dyledion yn ôl, gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw digon o arian mewn cyfrif cynilo y gallwch gael mynediad ato’n hawdd ar gyfer argyfyngau.

Os oes angen rhagor o gymorth arnoch, ceisiwch gyngor ariannol proffesiynol

Yn yr Alban gorfodi dyled trwy ddiwydrwydd

Mae’r broses yn wahanol yn Yr Alban, ac fe’i gelwir yn ‘gorfodi dyled trwy ddiwydrwydd’.