Delio â Dyfarniadau Llys Sirol (CCJs)

Math o orchymyn llys yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon yw Dyfarniad Llys Sirol (CCJ) y gellir ei gofrestru yn eich erbyn os na fyddwch yn ad-dalu arian sydd gennych yn ddyledus. Dywed y dudalen hon ragor wrthych am beth i’w wneud os cewch ffurflen hawlio Llys Sirol. Weithiau fe gyfeirir at CCJ fel Gwŷs Llys Sirol ac yn yr Alban gelwir y broses yn gorfodi dyled trwy ddiwydrwydd.

Beth i’w wneud pan fyddwch yn derbyn llythyr ffurflen hawlio CCJ

Ceisiwch gyngor dyledion rhad ac am ddim

Os nad ydych chi wedi llwyddo i ddod i gytundeb gyda’r bobl y mae arnoch chi arian iddynt (eich credydwyr), efallai y byddwch yn derbyn hawliad Llys Sirol gan y llys.

Os cewch ffurflen hawliad Llys Sirol, siaradwch gyda gwasanaeth sy’n rhoi cyngor am ddim ynghylch dyled ar unwaith.

Ni fydd hawliad yn ymddangos yn annisgwyl. Cyn y cyfnod hwn, rhaid i’r credydwr anfon llythyr rhybudd atoch neu hysbysiad diffygdalu, yn rhoi gwybod i chi bod angen i chi ddechrau ad-dalu’r hyn sy’n ddyledus neu fel arall byddant yn cychwyn achos cyfreithiol.

Ar gyfer cytundebau credyd sy’n cael eu rheoleiddio o dan y Ddeddf Credyd Defnyddwyr, rhaid i chi dderbyn hysbysiad ynghylch diffyg taliadau, o leiaf 14 diwrnod cyn i unrhyw gamau gael eu cymryd.

Byddwch yn gwybod bod gennych Ddyfarniad Llys Sirol yn eich erbyn pan dderbyniwch y llythyr neu hysbysiad hwn.

Dylai’r llythyr neu hysbysiad ddweud wrthych sut y gallwch ymateb a pha gamau y gellir eu cymryd os na fyddwch yn gwneud hynny.

Mae’n rhaid iddo hefyd gynnwys copi o daflen wybodaeth diffygdalu’r Awdurdod Ymddygiad Ariannol.

Dysgwch am y Taflenni Gwybodaeth ar wefan yr FCA

Sut i ymateb i’r hawliad

Os byddwch yn cael un o’r llythyrau neu hysbysiadau hyn, mynnwch gyngor ar unwaith. Bydd hyn yn gadael i chi ddelio gyda’r hawliad yn gywir er mwyn i’r llys allu ystyried eich amgylchiadau pan fyddant yn penderfynu sut ddylech chi ad-dalu’r ddyled.

Os byddwch yn anwybyddu’r llythyr neu hysbysiad, bydd y llys yn dal i gyhoeddi’r dyfarniad ond ni fydd yn gallu rhoi ystyriaeth i’ch amgylchiadau.

Gallai’r llys, er enghraifft, eich gorchymyn i ad-dalu’r ddyled fel un swm pan fyddai’n amhosib i chi fedru gwneud hynny.

Mae llawer o elusennau a gwasanaethau sy’n rhoi cyngor am ddim ynghylch dyled a all roi cymorth i chi drafod gyda’ch credydwyr.

Dyddiad cau ar gyfer ymateb i ffurflen hawlio

Pan fyddwch yn derbyn ffurflen hawlio, mae gennych 14 diwrnod yn unig i ymateb. Mae’n bwysig nad ydych yn ei hanwybyddu.

Bydd angen i chi lenwi’r ffurflen ymateb sy’n cynnwys ffurflen Incwm a Gwariant – yn nodi manylion eich holl incwm a’ch alldaliadau.

Bydd hyn yn dangos i’r llys faint o arian sydd gennych i glirio’r ddyled.

Mae eich opsiynau’n cynnwys:

  • Cyflwyno amddiffyniad os anghytunwch â’r swm sy’n ddyledus gennych. Cael cyngor ar sut i wneud hyn gan gynghorydd dyledion am ddim.
  • Cyfaddef yr hawliad os cytunwch fod yr arian yn ddyledus gennych i’r credydwyr sy’n hawlio. Bydd angen i chi gwblhau ffurflen hefyd sy’n rhoi manylion i’r llys am eich amgylchiadau ariannol a bydd gofyn i chi wneud cynnig o daliad.
  • Cyflwyno cydnabyddiaeth o wasanaeth os bwriadwch amddiffyn yn erbyn yr hawliad ond eich bod angen mwy na 14 diwrnod i baratoi’ch amddiffyniad.
Dysgwch ragor am gyflwyno’r ffurflenni ar wefan StepChange yn rhad ac am ddim

Derbyn y dyfarniad

Gall y llys gyflwyno:

  • Dyfarniad mewn rhandaliadau, lle talwch y ddyled dros gyfnod o amser, neu
  • Ddyfarniad ar unwaith, pan fydd y swm cyfan yn ddyledus ar unwaith.

Os ydych chi wedi cyfaddef i’r hawliad ac wedi gwneud cynnig o daliad misol, mae’n debygol y byddwch yn derbyn dyfarniad mewn rhandaliadau.

Gosodir y gyfradd ad-dalu fisol gan y llys drwy ddefnyddio’r wybodaeth a roesoch ar eich ffurflen gyfaddefiad.

Os nad ydych yn ymateb i’r hawliad ac nad yw’r llys yn gallu ystyried eich amgylchiadau, byddant yn dal i gyflwyno dyfarniad yn eich erbyn.

Gelwir hyn yn ddyfarniad diffygdalu a gall fod yn ddyfarniad mewn rhandaliadau neu’n ddyfarniad ar unwaith.

Yn y naill achos, gallwch ofyn i’r llys edrych ar hyn eto os yw’r ad-daliadau’n fwy na’r hyn sy’n rhesymol i chi allu ei fforddio. Gelwir hyn yn ailbenderfyniad.

Mae gan broses CCJ reolau gwahanol yn dibynnu p’un a ydych wedi bodloni graddfeydd amser penodol.

Dysgwch ragor am y broses CCJ ar wefan StepChange yn rhad ac am ddim

Os nad ydych chi’n cadw at delerau CCJ

Os byddwch yn derbyn CCJ ac nad ydych yn cadw at y telerau a nodir ynddo, gall y credydwr ofyn i’r llys orfodi’r ddyled.

Mae sawl ffordd y gall wneud hynny:

  • Camau gan feili.
  • Gorchymyn tâl.
  • Gorchymyn Atafaelu Enillion.

Camau gan feili

Gall credydwr wneud cais i’r llys sirol i feili gasglu’r ddyled. Os bydd y llys yn caniatáu hynny, bydd yn cyhoeddi Gwarant Weithredu.

Mae hyn yn rhoi awdurdod i feili ymweld â’ch cartref neu’ch busnes i gasglu’r arian sydd gennych yn ddyledus, neu i feddiannu nwyddau a allai gael eu gwerthu i ad-dalu’r ddyled.

Gallwch ofyn i’r llys atal y warant a gadael i chi dalu’n ôl yr hyn sydd gennych yn ddyledus ar gyfradd fforddiadwy. Cewch help gan gynghorydd dyledion am ddim i wneud hyn.

Gorchymyn Atafaelu Enillion

Mae Gorchymyn Atafaelu Enillion yn gofyn i’r arian sy’n ddyledus gael ei dynnu allan o’ch cyflog gan eich cyflogwr.

Os bydd hyn yn creu anhawster i chi, ceisiwch gymorth gan gynghorydd dyledion.

Gorchymyn Tâl

Os ydych chi’n berchen ar eiddo (naill ai gyda morgais neu’n llwyr), gall y credydwr ofyn bod Gorchymyn Arwystlo yn cael ei sicrhau yn ei erbyn. Mae hyn yn golygu ei bod yn bwysig iawn eich bod yn talu eich dyled yn ôl, fel arall gallai olygu y byddwch yn colli’r eiddo mae’r Gorchymyn Tâl wedi ei sicrhau yn ei erbyn, a allai fod eich cartref.

Os byddwch yn derbyn Gorchymyn Tâl, ceisiwch gymorth gan gynghorydd dyledion.

Sut mae dyfarniad llys sirol yn effeithio ar eich cofnod credyd

Oni bai eich bod yn talu dyfarniad llys sirol yn llawn o fewn 30 diwrnod o dderbyn y dyfarniad, bydd yn cael ei gofnodi ar eich cofnod credyd ar y Gofrestr Dyfarniadau, Gorchmynion a Dirwyon. Bydd yn aros yno am chwe blynedd.

Gall y cofnod hwn gael effaith ddifrifol ar eich gallu i gael morgais, cerdyn credyd neu hyd yn oed gyfrif banc yn y dyfodol. Mae hyn yn rheswm arall pam ei bod yn bwysig i chi beidio anwybyddu Dyfarniad Llys Sirol.

Sut i osgoi cael CCJ

Os ydych yn cael anhawster ad-dalu, siaradwch â chynghorydd dyledion am ddim.

Gall roi cymorth i chi wneud cynnig i’ch credydwyr ac egluro’r opsiynau sydd ar gael i chi.

Fel arfer, dylech allu dod i drefniant sy’n eich galluogi i fynd ymlaen trwy wneud taliadau y gallwch eu fforddio ac osgoi camau llys.

Talwch eich ad-daliadau’n brydlon, a chlirio’ch dyledion cyn gynted â phosibl. Mae hyn yn dangos i ddarparwyr benthyciadau eich bod yn fenthyciwr call.

Os ydych chi’n defnyddio cynilion i dalu dyledion yn ôl, gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw digon o arian mewn cyfrif cynilo y gallwch gael mynediad ato’n hawdd ar gyfer argyfyngau.

Os oes angen rhagor o gymorth arnoch, ceisiwch gyngor ariannol proffesiynol

Yn Yr Alban - gorfodi dyled trwy ddiwydrwydd

Mae’r broses yn wahanol yn Yr Alban, ac fe’i gelwir yn ‘gorfodi dyled trwy ddiwydrwydd’.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?