Delio â materion ariannol ac yswiriant ar ôl i’ch partner farw

Nid yw addasu i fywyd ar ôl marwolaeth eich partner yn hawdd. Rhwng eich galar a’r holl bethau yn sydyn iawn y canfyddwch yr ydych yn gyfrifol amdanynt, gall y teimlad eich llethu. I’ch helpu i ddelio â’r sefyllfa newydd hon, rydym wedi amlinellu rhai o’r nodweddion ariannol pwysig y bydd angen i chi eu hystyried a’u rheoli.

Cymryd cyfrifoldeb am filiau a chyllideb y cartref

Mae’n debygol y newidiodd eich incwm yn y cartref, neu ostwng hyd yn oed, ar ôl marwolaeth eich partner. Ond mae pethau allwch chi eu gwneud i sicrhau y gallwch gymryd rheolaeth dros y materion ariannol a pharhau i dalu’r biliau ac ymdopi i fyw o fewn cyllideb wahanol.

Trosglwyddo a thalu’r biliau

Os mai’ch partner diweddar oedd yn delio â’r biliau, mae’n bwysig eich bod yn cymryd cyfrifoldeb am y gwaith hwn yn gyflym. Os na wnewch chi hynny, gallech wynebu ffioedd am daliadau hwyr, neu rywun yn casglu dyledion gennych am daliadau a fethwyd.

I roi trefn ar filiau’r cartref:

  • Casglwch yr holl filiau, nodwch pa bryd mae pob un yn ddyledus a beth yw’r swm
  • Gwiriwch eich cyfrif(on) i weld a oes gennych chi ddigon o arian i dalu’r biliau hyn.

Bydd biliau:

  • a delir o’ch cyfrif ar y cyd yn parhau yn ôl yr arfer (os penderfynwch gadw’r cyfrif ar y cyd)
  • a delir o gyfrif unigol eich partner ddim yn cael eu talu o bosib, oherwydd mae’n debygol y rhewir y cyfrif unwaith y bydd y banc yn ymwybodol o farwolaeth deilydd y cyfrif. Bydd angen i chi gysylltu â’r cwmnïau i newid y trefniadau talu er mwyn i’r arian ddod allan o’ch cyfrif chi yn hytrach

Bydd angen i chi hefyd newid unrhyw filiau a oedd yn enw eich partner yn unig a’u rhoi yn eich enw chi. Efallai yr hoffech hefyd newid unrhyw filiau a oedd yn enw’r ddau ohonoch, a’u rhoi yn eich enw chi yn unig yn ddiweddarach.

Dysgwch ragor am y ffordd orau i dalu’ch biliau.

Os credwch eich bod yn mynd i gael trafferth talu’ch biliau’n brydlon, mae cymorth a chyngor ar gael i chi ddelio â hynny.

Trosglwyddo o gyfrif ar y cyd i un unigol

Os oedd gennych chi gyfrif banc ar y cyd gyda’ch partner, gallwch barhau i’w ddefnyddio yn ôl yr arfer. Y cwbl sydd angen i chi ei wneud yw hysbysu’r banc neu’r gymdeithas adeiladu bod eich partner wedi marw, er mwyn iddynt fedru newid manylion y cyfrif.

Ond efallai yr hoffech chi ystyried ei newid cyn hir i gyfrif unigol yn eich enw chi. Dylai hyn ei gwneud hi’n haws i reoli’ch arian a gweld a oes gennych chi ddigon bob mis i dalu’r biliau.

Lluniwch gyllideb

Gyda rhestr o’ch gwariant cartref, mae’r rhan gyntaf o lunio cyllideb yn gyflawn gennych, sy’n cydfynd â’ch sefyllfa ariannol newydd.

Awgrymiadau da i leihau eich dyledion

1. Hawliwch ostyngiadyn agor mewn ffenestr newydd ar eich Treth Gyngor neu’ch Ardrethi (ar gyfer Gogledd Iwerddon) os ydych yn byw ar eich pen eich hun erbyn hyn.
2. Symudwch i dariff neu ddarparwr rhatach i helpu i gwtogi eich biliau ynni.

Y camau nesaf yw:

  • canfod cyfanswm eich incwm rheolaidd - gallai hyn ddod o fudd-daliadau, pensiwn, cyflogau neu hyd yn oed gynilion
  • defnyddiwch ein Cynllunydd cyllideb i gyfrifo’ch incwm yn erbyn eich gwariant.

Os bydd gennych chi ychydig o incwm yn weddill ar ôl talu’r biliau, yna efallai yr hoffech chi ystyried cynilo i greu cronfa argyfwng.

Ond os bydd eich gwariant yn uwch na’ch incwm, mae yna rai pethau allwch chi eu gwneud i gwtogi ar eich gwario:

Deliwch ag unrhyw gardiau credyd, benthyciadau neu ddyledion morgais

Os oedd gan eich partner gardiau credyd neu siop neu fenthyciad personol neu gytundeb hurbwrcasu yn ei enw, efallai y bydd arian ar ôl i’w dalu arnynt o hyd. Mae’n bwysig felly delio â’r rhain cyn gynted â phosibl. Felly hefyd gyda’r morgais.

Dechreuwch drwy restru’r dyledion hyn a faint sy’n ddyledus ar bob un.

Bydd hyn o gymorth i chi flaenoriaethu’r dyledion er mwyn i chi fedru delio â nhw.

Darllenwch Delio â dyledion rhywun sydd wedi marw i gael cymorth ar sut i wneud hyn.

Cymryd cyfrifoldeb am y morgais

Y cam cyntaf yw siarad â’r darparwr morgais i adael iddynt wybod bod eich partner wedi marw. Gallant eich helpu i gyfrifo eich opsiynau gyda’r morgais.

Fel arfer, y morgais yw un o’r dyledion cyntaf i’w dalu allan o’r ystâd. Neu o yswiriant bywyd neu ddiogelu taliadau morgais a brynodd eich partner efallai pan brynwyd y morgais yn wreiddiol.

Ond os nad oes digon o arian i glirio’r ddyled hon, mae gennych un neu ddau o opsiynau.

Un opsiwn yw cymryd morgais yn eich enw chi. Dylech ystyried hynny os credwch y gallwch fforddio’r taliadau ar eich pen eich hun.

Yn anffodus, ni allwch yn syml ‘drosglwyddo’r’ morgais i’ch enw chi, hyd yn oed os oedd gennych chi forgais ar y cyd gyda’ch partner. Byddai’n rhaid i chi fynd drwy broses o adolygiad yn union fel petai’r cais am forgais yn un newydd.

Bydd angen i chi gyflwyno tystiolaeth o’ch sefyllfa ariannol gyfredol i’r darparwr morgais. Byddant yn asesu hyn ynghyd â’ch gallu i ad-dalu’n brydlon. Dysgwch ragor yn Sut i wneud cais am forgais.

Os na chewch eich cymeradwyo ar gyfer morgais ac os na allwch ei ad-dalu’n ôl yn llawn, efallai y bydd yn rhaid i chi wynebu’r opsiwn o werthu’ch cartref i glirio’r ddyled hon. Efallai yr hoffech chi ddarllen rhagor am werthu cartref.

Mae ychydig o help ar gael gan y llywodraeth os gwelwch eich bod yn cael trafferth ad-dalu’ch morgais. Darllenwch ragor yn Cymorth gan y llywodraeth os na allwch chi dalu’ch morgais.

Cymryd cyfrifoldeb am yr yswiriant

Os yw unrhyw un o’r polisïau yswiriant cartref yn enw’ch partner, mae’n bwysig iawn gwirio’r polisïau hyn. Dylech roi sylw arbennig i:

Bydd y rhan fwyaf o bolisïau’n dod i ben pan fydd prif ddeiliad y polisi’n marw. Os yw hyn yn berthnasol i chi mae’n golygu na fyddwch wedi’ch diogelu petai rhywbeth yn digwydd.

Yswiriant car

Os ydych yn yrrwr a enwir ar y polisi yswiriant car, bydd angen i chi wirio gyda’r yswirwyr a ydych wedi’ch diogelu o hyd.

Os nad ydych, bydd angen i chi gael polisi newydd yn ei le. Bydd y rhan fwyaf o bolisïau’n dod i ben pan fydd prif ddeiliad y polisi’n marw, sy’n golygu na fyddwch wedi eich yswirio.

Nid oes raid i chi ddefnyddio’r un cwmni. Chwiliwch am y fargen orau.

Cofiwch, rhaid cael yswiriant car os ydych yn dymuno parhau i yrru car. Rydych mewn perygl o wynebu dirwy sylweddol, neu waeth na hynny, os gyrrwch heb yswiriant.

Beth i fod yn ymwybodol ohono pan fyddwch yn chwilio am yswiriant car.

Yswiriant cartref

Bydd angen i chi adael i’ch darparwr yswiriant cartref wybod bod eich amgylchiadau wedi newid.

Yn dibynnu ar sut y rhannwyd ystâd eich partner, efallai y byddwch wedi etifeddu mwy neu etifeddu llai hyd yn oed ar ôl ei farwolaeth. Bydd hyn yn effeithio ar faint o ddiogelwch y byddwch ei angen ynghyd â faint dalwch chi am eich yswiriant cartref.

Gallech gymryd y cyfle hwn hefyd i chwilio am y fargen orau o ran yswiriant cartref newydd sy’n gweddu’n well â’ch amgylchiadau newydd.

Yswiriant oes a diogelwch

Os oes gennych chi yswiriant bywyd ar y cyd neu eich yswiriant eich hun, bydd angen i chi gysylltu â’r darparwr i ddiweddaru eich polisi. Efallai y bydd angen i chi newid buddiolwyr y polisi, neu hyd yn oed newid y swm a ddiogelir ganddo.

Os nad oes gennych chi yswiriant bywyd, dyma amser da i ddechrau chwilio am un. Mae’n bwysig cael ychydig o yswiriant bywyd i ddiogelu unrhyw un sy’n ddibynnol arnoch chi, petai unrhyw beth yn digwydd.

Efallai yr hoffech hefyd ystyried cael rhagor o yswiriant diogelwch, fel diogelu incwm neu ddiogelwch salwch.

Dysgwch ragor am yswiriant oes a diogelwch.

Cynllunio’ch materion ariannol ar gyfer y dyfodol

Wedi i chi ddod i’r arfer o reoli materion ariannol y cartref, dylech ddechrau ystyried gwneud cynlluniau ariannol i’r dyfodol.

Gall gymryd peth amser cyn i chi deimlo’n barod i wynebu’r dyfodol heb eich partner, felly nid oes angen brysio wrth gynllunio’ch dyfodol ariannol.

Pan fyddwch yn barod, gallwch ddysgu rhagor yn Beth ddylwn i ei wneud gyda fy etifeddiant?

Darllenwch drawsgri fiad y fideo

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?