Dewis cynghorydd ariannol

Efallai y bydd dewis cynghorydd ariannol yn frawychus i chi, ond mae’n werth dal ati. Gallai cynghorydd da arbed arian a chryn dipyn o ofid i chi.

Yr allwedd i ddod o hyd i’r cynghorydd ariannol priodol yw ystyried pa fath o gyngor ydych chi ei angen.

A ydych chi’n chwilio am gyngor ar sut i ddefnyddio’ch cronfa bensiwn, gofal hirdymor neu ryddhau ecwiti? Gall ein Cyfeirlyfr ar gynghorwyr ymddeoliad roi cymorth i chi ddod o hyd i’r cynghorydd ariannol cywir ar eich cyfer chi.

Er enghraifft, a ydych chi’n chwilio am gymorth i fuddsoddi yn eich pensiwn neu ISA stociau a chyfranddaliadau? Ydych chi’n nesáu at ymddeol? Ydych chi’n chwilio am forgais neu efallai yswiriant bywyd? A oes angen yswiriant cartref, car neu deithio arbenigol arnoch chi?

Mae yna sawl rheswm pam fod pobl angen cyngor gan gynghorydd ariannol, ond mae yna sawl gwahanol fath o gynghorydd hefyd, felly mae’n talu i wybod at bwy i droi a phryd.

Sut i ddod o hyd i gynghorydd ariannol

Mae argymhelliad personol gan ffrindiau neu deulu yn un ffordd o ddod o hyd i gynghorydd ariannol ond nid yw’n ffordd hawdd i weld a yw cynghorydd wedi gwneud gwaith da tan rai blynyddoedd wedi iddynt gael y cyngor. Nid yw bod yn ‘glên’ yn golygu ei fod yn gynghorydd da.

Mae rhai undebau neu grwpiau affinedd neu gynlluniau pensiwn gweithle wedi dewis cynghorwyr i argymell i’w haelodau os ydych yn aelod o un o’r grwpiau hyn, gwiriwch gyda nhw gyntaf.

Am gyngor ar faterion bywyd hwyrach (help gyda’ch pot pensiwn, cynllunio ymddeoliad, cynllunio gofal hirdymor, rhyddhau ecwiti ac ati)

Cyfeirlyfr cynghorydd ymddeoliad

Society of Later Life advisers (SOLLA)

Ar gyfer morgeisi, yswiriant diogelu, pensiynau, buddsoddiadau a chyngor ariannol cyffredinol

Cyfeirlyfrau a gynigir gan Gyrff Proffesiynol Ariannol:

Cyfeirlyfrau Eraill:

I ddod o hyd i frocer yswiriant

Gwasanaeth canfod brocer Cymdeithas Broceriaid Yswiriant Prydain (BIBA)

biba.org.uk/ConsumerHome.aspxyn agor mewn ffenestr newydd

0800 950 1790

Mathau o gynghorwyr

Mae sawl lliw a llun i gynghorwyr ariannol, ac nid ydynt bob amser yn cael eu galw yn ‘gynghorwyr ariannol’.

Weithiau fe’i henwir yn ôl eu harbenigedd megis ‘cynghorydd morgeisi’; ‘cynghorydd buddsoddiadau’; ‘cynghorydd pensiwn’ neu ‘gynllunydd ariannol’. Weithiau fe’u gelwir yn ‘froceriaid’ – yn aml wrth ddelio â chynnyrch fel yswiriant cartref a char, morgeisi neu fuddsoddiadau fel cyfranddaliadau.

Beth bynnag y’u gelwir (neu maent yn galw eu hunain), yr hyn sy’ gyffredin i’r holl gynghorwyr yn y Deyrnas Unedig yw eu bod wedi eu rheoleiddio gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA). Mae hyn yn golygu bod yna reolau y mae’n rhaid iddynt eu dilyn wrth ddelio â chi.

Cynghorwyr sy’n delio â: Buddsoddiadau; pensiynau; cynnyrch incwm ymddeol (megis blwydd-daliadau) ac cynllunio ariannol cyffredinol

Ers Ionawr 2013, rhaid i gynghorwyr sy’n argymell y mathau hyn o gynnyrch godi ffi am y cyngor a roddant a chael lefelau uwch o gymwysterau. Cyn hyn, roedd nifer yn derbyn comisiwn a gasglwyd o daliadau ar y cynnyrch a werthwyd ganddynt.

Gallwch ddysgu mwy am ffioedd a chomisiwn yn ein canllaw Talu am gyngor ariannol.

Mewn gwirionedd, gall cynghorwyr sy’n cynnig cyngor ar y cynnyrch a restrir uchod hefyd ddarparu cyngor ar yswiriant diogelwch (megis yswiriant bywyd) ac weithiau morgeisi. Mae nifer yn cynnig cynllunio ariannol holistaidd, ble byddant yn eich cynghori ar bob agwedd o’ch anghenion ariannol.

Mae cynghorwyr yn y categori hwn wedi eu dosbarthu fel naill ai Annibynnol neu gyfyngedig.

Gall cynghorwyr ariannol annibynnol argymell pob math o gynnyrch buddsoddiad manwerthu gan gwmnïau ar draws y farchnad. Gall cynghorwyr cyfyngedig gael eu cyfyngu o ran y math o gynnyrch y gallant eu cynnig, neu ar y nifer o ddarparwyr y gallant ddewis o’u plith.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn deall y math o wasanaeth maent yn gynnig cyn i chi benderfynu a ddylech gael cyngor ganddynt. Dylech ddewis cynghorydd sy’n gallu delio ag ystod eang o ddarparwyr cynnyrch ar gyfer y cynnyrch maent yn ei argymell – ac nid dim ond un neu ddau. Felly gallwch fod yn sicr eich bod yn cael y dewis ehangaf posib. Gweler Cwestiynau allweddol i holi’ch cynghorydd ariannol.

Cynghorwyr sy’n delio â: Morgeisi a rhyddhau ecwiti

Rhaid bod gan gynghorwyr morgeisi gymwysterau penodol ar gyfer morgeisi. Rhaid bod gan gynghorwyr sy’n argymell cynnyrch rhyddhau ecwiti hefyd gymhwyster arbenigol mewn rhyddhau ecwiti.

Mae’r cynghorwyr hyn yn dal i allu cael eu talu trwy gomisiwn ar unrhyw forgais neu gynnyrch rhyddhau ecwiti a werthir ganddynt. Mae rhai cynghorwyr morgeisi hefyd yn codi ffi am eu gwasanaethau. Gall nifer o gynghorwyr morgeisi hefyd gynghori ar yswiriant diogelu megis yswiriant bywyd.

Gall cynghorwyr morgeisi gynnig gwasanaeth marchnad gyfan, er na fydd hyn o reidrwydd yn golygu y gallant argymell unrhyw forgais gan bob darparwr benthyciadau gan fod rhai darparwyr yn cynnig morgeisi yn uniongyrchol i’r cyhoedd yn unig. Mae rhai cynghorwyr morgais wedi eu clymu i un darparwr yn unig, neu yn gallu dewis o nifer fechan yn unig. Felly bydd cynghorydd sy’n cynnig gwasanaeth marchnad gyfan i chi yn gallu rhoi’r dewis ehangaf i chi.

Cynghorwyr sy’n delio â: Chynnyrch yswiriant cyffredinol (megis yswiriant cartref, car a theithio)

Yn aml mae’r cynghorwyr hyn hefyd yn cael eu galw yn froceriaid yswiriant. Fel cynghorwyr morgeisi maent yn cael eu talu trwy gomisiwn ar unrhyw gynnyrch yswiriant a werthant ond nid ydynt fel arfer yn codi ffi atodol.

Bydd broceriaid yswiriant hefyd yn eich helpu i ddelio ag unrhyw hawliadau a wnewch ac yn chwilio bob blwyddyn i chi i sicrhau eich bod yn cael y fargen orau posibl.

Os yw’ch amgylchiadau yn anghyffredin – er enghraifft, os ydych chi’n byw mewn ardal sy’n dueddol o ddioddef llifogydd neu os oes gennych chi broblemau iechyd a’ch bod angen yswiriant teithio – gall brocer yswiriant ychwanegu gwerth gwirioneddol i chi. Maent yn adnabod yr yswirwyr sy’n delio â’ch math chi o angen yswiriant a byddant yn gallu canfod y fargen orau i chi.

Fodd bynnag, bydd gan rai broceriaid yswiriant ystod ehangach o ddarparwyr maent yn delio â nhw nag eraill felly dylech wirio’r lefel o wasanaeth maent yn gynnig a faint o ddarparwyr maent yn gweithio gyda nhw. Fel gyda mathau eraill o gyngor ariannol, bydd broceriaid sy’n delio ag ystod eang o ddarparwyr yswiriant yn rhoi’r dewis gorau i chi.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?