Dewis eich ysgutor

Yr Ysgutor yw’r person sydd yn ymdrin â’ch eiddo pan fyddwch chi’n marw ac yn dilyn y cyfarwyddiadau yn eich ewyllys. Gallwch ddewis unrhyw un i wneud y dasg hon (a gall fod yn fwy nag un unigolyn) – ond mae’n ddewis pwysig ac angen bod yn gywir.

Yr hyn mae ysgutor yn ei wneud

Pan fyddwch chi’n marw, bydd yr ysgutor yn cymryd cyfrifoldeb dros gwblhau’r cyfarwyddiadau a roddwyd gennych yn eich ewyllys. Gall fod yn dasg gymhleth hyd yn oed os yw eich cyfarwyddiadau yn eithaf syml – nid yw’n beth anghyffredin i’r broses gymryd rhai misoedd.

Gall gwaith yr ysgutor fod yn un anodd. Er enghraifft fe allent orfod:

  • dewis pa bryd i werthu eich eiddo er mwyn i’r bobl sy’n etifeddu buddion gael y fargen orau bosib
  • sicrhau bod y cyfanswm cywir o Dreth Etifeddiaeth neu Dreth ar Enillion Cyfalaf neu Dreth Incwm yn cael ei dalu

Pwy all fod yn ysgutor?

Gallwch unrhyw un sydd yn 18 oed neu hŷn fod yn ysgutor eich ewyllys. Nid oes rheol sydd yn atal pobl a enwir yn eich ewyllys fel buddiolwyr rhag bod yn ysgutor. Yn wir mae hyn yn gyffredin iawn.

Mae llawer o bobl yn dewis eu priod neu bartner sifil, neu eu plant i fod yn ysgutor. Fodd bynnag, nid yw hyn yn golygu bod yn rhaid iddynt dynnu eu henwau o’r ewyllys.

Gall hyd at bedwar ysgutor weithredu ar unrhyw adeg, ond rhaid iddynt oll weithio ar y cyd felly efallai nad yw’n ymarferol penodi cymaint â hynny o bobl.

Mae’n syniad da, serch hynny, dewis dau ysgutor rhag ofn i un ohonynt farw o’ch blaen chi. Er enghraifft, fe allech ddewis un aelod o’r teulu ac un person proffesiynol, megis cyfreithiwr neu gyfrifydd.

Mae ysgutorion proffesiynol yn dueddol o godi ffi, ond gall fod o fudd cael rhywun ynghlwm sydd â gwybodaeth arbenigol. Gallwch benodi ysgutorion wrth gefn rhag ofn i’ch dewis cyntaf farw o’ch blaen chi.

Beth sy’n gwneud ysgutor da?

Cymerwch ofal!

Os gadewch rywbeth i berson yn eich ewyllys, gallant barhau i fod yn ysgutor i chi – ond ni allant fod yn un o dystion swyddogol eich ewyllys.

Yn fwy na dim, rhaid i chi ddewis rhywun y gallwch ymddiried ynddynt. Eu cyfrifoldeb nhw fydd dilyn y cyfarwyddiadau yn eich ewyllys ac i ddatrys unrhyw anghydweld mewn ffordd deg.

Bydd o gymorth os yw eich ysgutor yn rhagori mewn gwaith papur a rheoli materion cyfreithiol. Ac os dewiswch chi fwy nag un ysgutor, fe allent benderfynu rhannu’r gwaith.

Er enghraifft, os penodwch chi un o’ch plant a chyfreithiwr fel ysgutorion, fe allent benderfynu mai eich plentyn fyddai’r person gorau i ymdrin yn deimladwy gydag aelodau o’r teulu, tra bod y cyfreithiwr yn gweinyddu’r ochr dreth a chyfreithiol.

Aelodau o’r teulu fel ysgutorion

Os oes aelod o’ch teulu yn eich tyb chi all wneud y gwaith yn effeithiol, gall fod yn syniad da eu cael fel ysgutor. Er enghraifft, peth cyffredin yw enwi un o’ch plant, nai neu nith neu un o’ch wyrion sydd bellach yn oedolyn.

Sicrhewch eich bod yn gofyn am eu sêl bendith i wneud y gwaith cyn i chi ysgrifennu eich ewyllys, – os ydynt yn gwrthod, bydd angen arnoch chi newid eich ewyllys.

Meddyliwch yn ofalus cyn dewis eich priod neu bartner fel eich unig ysgutor. Byddant yn ymdrin â’ch marwolaeth, ac wrth enwi rhywun arall heblaw eich priod neu bartner i fod yn ysgutor, gallwch o leiaf dynnu baich y gwaith papur oddi arnynt.

Cyfreithwyr, banciau a chyfrifwyr fel ysgutorion

Mae dewis cyfreithiwr fel un o’ch ysgutorion yn gwneud llawer iawn o synnwyr, yn enwedig os bydd ymdrin â’ch materion yn debygol o fod yn gymhleth – mae ganddynt brofiad o’r maes ac yn deall sut i ddatrys materion cyfreithiol, treth ac eiddo.

Os yw ochr ariannol eich ewyllys yn neilltuol gymhleth, gall fod yn syniad da i ddewis banc neu gyfrifydd fel un o’ch ysgutorion.

Wrth gwrs, bydd yr arbenigwyr proffesiynol hyn yn codi ffi am eu gwaith. Mae hyn yn digwydd mewn un o ddwy ffordd:

  • gan yrru bil am eu hamser pan fydd popeth wedi ei orffen
  • gymryd cyfran o werth cyfanswm eich ystad – bydd hyn wedi ei ysgrifennu i mewn i’ch ewyllys

Gwnewch yn siŵr eich bod yn deall sut y bydd eich cyfreithiwr, banc neu gyfrifydd yn codi ffi arnoch am fod yn ysgutor a beth fydd pris y naill opsiwn cyn i chi ymrwymo.

Os nad oes gennych chi unrhyw un i fod yn ysgutor

Fel dewis olaf, mae yna swyddog o’r llywodraeth a elwir yn Ymddiriedolwr Cyhoeddus all fod yn ysgutor i chi os nad oes neb arall.

Y sefyllfa fwyaf gyffredin ar gyfer yr angen am Ymddiredolwr Cyhoeddus yw os yw eich ewyllys yn gadael popeth i un person ac ni all y person hwnnw weithredu fel ysgutor ei hun – er enghraifft, plentyn neu oedolyn sydd ag anabledd sydd yn eu hatal rhag rheoli materion ariannol.

Ewch i chwilio am fwy o wybodaeth am wefan GOV.UKyn agor mewn ffenestr newydd.

Pan fyddwch wedi dewis eich ysgutor

Gwnewch yn siŵr eich bod yn cadarnhau enw a chyfeiriad llawn eich ysgutor yn eich ewyllys – neu ni fyddant yn medru gwneud y gwaith, os nad yw’n bosib dod o hyd iddynt.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?