Cyngor morgais: ble i fynd i gael y fargen orau ar forgais

Dewis morgais yw un o’r penderfyniadau ariannol mwyaf rydych chi’n debygol o’i wneud. Mae miloedd o forgeisi ar gael, felly sut mae mynd ati i ddewis yr un iawn ar eich cyfer chi?

Eich opsiynau wrth ddewis morgais

Mae’r farchnad forgais yn eithriadol o gystadleuol a gall fod yn anodd deall beth yn union sydd ar gael.

O’r amryw o wahanol ddarparwyr i ystod eang o gynnyrch a chyfraddau sydd ar gael, bydd yr adran hon yn rhoi gwybod i chi am y pedwar llwybr i gael morgais, a phwysigrwydd ystyried eich opsiynau’n ofalus cyn penderfynu.

Dewiswch rai opsiynau – siaradwch ag amryw o wasanaethau cyngor morgeisi annibynnol yn ogystal â’ch banc neu gymdeithas adeiladu.

Cael cyngor

Rhaid i ddarparwyr a broceriaid morgeisi gynnig cyngor drwy argymell y morgais mwyaf addas ar eich cyfer chi.

Byddant yn asesu pa lefel o daliadau morgais y gallwch eu fforddio ar ôl ystyried eich incwm yn ogystal â’ch ad-daliadau dyledion ag amryw o dreuliau personol.

Er ei bod hi’n ofynnol i ddarparwyr benthyciadau a broceriaid gynnig cyngor i chi ym mhob achos fwy neu lai, efallai y bydd gennych yr hawl i wrthod y cyngor hwnnw a dewis eich morgais eich hun yn seiliedig ar eich ymchwil eich hun. Os dewiswch eich morgais eich hun heb gyngor, cyfeirir ato fel cais “gweithredu yn unig”.

Morgeisi – canllaw i ddechreuwyr

Cyfrifiannell fforddiadwyedd morgais

A oes arnoch angen cynghorydd ariannol?

Y perygl o beidio ceisio cyngor

Rhowch drefn ar eich gwaith papur

Casglwch eich gwybodaeth ariannol at ei gilydd cyn i chi siarad â darparwyr benthyciadau a broceriaid. Defnyddiwch ein Rhestr wirio gwaith papur morgais (PDF 2.34 MB).

Golyga cael cyngor yn hytrach na morgais ar sail gweithredu yn unig, y bydd gennych fwy o hawliau i gyflwyno cwyn os bydd y morgais, am ryw reswm, yn anaddas i chi ymhen amser. Er enghraifft, gallech chi gyflwyno cwyn ar sail cam-werthu ariannol os canfyddir bod y cyngor hwnnw yn anaddas ar eich cyfer chi. Heb y cyngor, bydd yn ofynnol i chi gymryd cyfrifoldeb llwyr am eich penderfyniad ynghylch y morgais.

Os na chymerwch chi gyngor, gallech:

  • Gael y morgais anghywir ar gyfer eich amgylchiadau chi, a fyddai’n gamgymeriad drud yn yr hirdymor.
  • Cael eich gwrthod gan eich darparwr benthyciadau dewisol gan nad oeddech chi wedi deall y cyfyngiadau yn iawn neu ar gyfer pa amgylchiadau y dyluniwyd eich morgais ar eu cyfer.

Siaradwch â’ch banc neu gymdeithas adeiladu

Dyma fan cychwyn da, gan ei fod yn eich adnabod chi a’ch sefyllfa ariannol. Bydd yn rhoi gwybodaeth i chi am ei forgeisi, felly ceisiwch gymharu’r rhain â’r cynigion eraill sydd ar gael gan eraill cyn penderfynu’n derfynol. Mae’r cyngor yno am ddim fel arfer.

Siaradwch â chynghorydd morgeisi

Mae cynghorydd morgeisi, a elwir hefyd yn frocer morgais annibynnol, yn arbenigwr sydd â llawer iawn o wybodaeth am y farchnad. Mae cynghorwyr yn medru edrych ar ystod o gynnyrch morgais sy’n addas ar eich cyfer chi. Mae rhai yn chwilio am fargeinion gan nifer cyfyngedig o ddarparwyr, tra mae eraill ynghlwm â darparwr penodol, ac mae eriall a fydd yn gwirio’r farchnad gyfan am ystod eang o gynnyrch.

Nid yw cynghorwyr y ‘farchnad gyfan’ yn llwyddo i gwmpasu popeth hyd yn oed. Ni allant eich cynghori ar forgeisi sydd ar gael yn unig os ewch at y darparwr yn uniongyrchol.

Efallai y bydd broceriaid morgais yn codi ffi arnoch am eu gwasanaeth yn ddibynnol ar y cynnyrch a ddewiswch neu werth y morgais. Bydd eraill am ddim i chi ond cânt gomisiwn gan y darparwr. Dylent ddweud wrthych faint y byddwch yn ei dalu am eu gwasanaethau. Dylech hefyd gael gwybod os yw’r cynghorwr yn cael taliad comisiwn. Unwaith y bydd brocer wedi argymell cynnyrch rhaid iddo roi dogfen o’r enw dogfen(nau) egluro morgais i chi. Gelwir y ddogfen gan amlaf yn Esboniad Ffeithiau Allweddol (KFI).

Erbyn 2019, bydd y Daflen Gwybodaeth Safonol Ewropeaidd (ESIS) yn disodli’r KFI presennol. Mae’r ddogfen ESIS yn debyg i’r KFI ond bydd rhagor o fanylder am y morgais a’r telerau a gynigir i chi ganddynt.

Gallai rhai cynghorwyr morgais a darparwyr benthyciadau roi ESIS i chi pan fyddant yn argymell morgais neu’n cyflwyno cynnig morgais. Tra gall eraill barhau i roi fersiwn fwy manwl i chi o’r ddogfen KFI gyfredol, neu gynnig atchwanegiadau o unrhyw wybodaeth ychwanegol yn ôl yr angen tan hynny.

Rhaid i bob brocer morgeisi gynnig cyngor i chi wrth argymell y morgais mwyaf addas ar eich cyfer chi. Golyga hyn eich bod wedi’ch diogelu a gallwch gwyno wrth yr Ombwdsmon Ariannol os aiff pethau o chwith.

Darllenwch ein canllaw Pwy ydi Pwy (PDF 3MB) am restr o gwestiynau i’w gofyn i’ch cynghorwr.

Gwiriwch bod eich brocer ar gofrestr yr FCA

Cwestiynau i’w gofyn i’ch brocer

A ydych chi’n gweithio ar sail y farchnad gyfan? Nid yw ‘ystod eang’ o forgeisi’n golygu’r ‘farchnad gyfan’. Gwnewch yn siŵr fod y cynghorydd yn rhoi’r wybodaeth gywir i chi am y gwasanaeth a gynigir ganddo.

A ydych chi’n codi ffi? Mae rhai cynghorwyr yn cynnig eu gwasanaeth i chi am ddim gan dderbyn comisiwn yn hytrach gan y darparwr morgais. Bydd cynghorwyr sy’n codi ffi yn cael comisiwn hefyd ac efallai’n rhannu’r arian hwn gyda chi drwy roi arian yn ôl i chi. Gofynnwch i’r cynghorwr a yw’n cael comisiwn hefyd.

A ydych chi wedi’ch rheoleiddio? Dim ond at gynghorydd morgais cymwys sydd wedi’i reoleiddio gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA) y dylech fynd. Gallwch wirio a yw eich brocer ar gofrestr yr FCA.

Rhesymau eraill dros ddefnyddio cynghorydd

  • Bydd yn rhoi cymorth i chi ystyried holl gostau a nodweddion y morgais, y tu hwnt i’r gyfradd llog
  • Efallai y bydd yn gallu cael mynediad at gynigion arbennig gan ddarparwyr, nad ydynt ar gael fel arfer.
  • Bydd yn gwirio’ch materion ariannol i wneud yn siŵr eich bod yn medru fforddio morgais
  • Dylai argymell morgais sy’n addas ar eich cyfer chi yn unig gan ddweud wrthych pa rai yr ydych yn debygol o’u cael
  • Yn aml bydd yn cwblhau’r gwaith papur i chi, er mwyn i’ch cais gael ei brosesu yn gyflymach

Byddwch yn medru defnyddio unrhyw un o’r gwefannau isod i chwilio am gynghorydd morgais:

Edrychwch ar wefannau cymharu

Mae wefannau cymharu yn lle da i gychwyn ar gyfer unrhyw un sy’n ceisio dod o hyd i morgais addas.

Argymhellwn y gwefannau canlynol er mwyn cymharu morgeisi:

Cofiwch:

  • Ni fydd pob un gwefan gymharu yn rhoi’r un canlyniadau i chi, felly cofiwch ddefnyddio mwy nag un gwefan cyn gwneud penderfyniad.
  • Felly mae’n bwysig gwneud tipyn o waith ymchwil i mewn i’r math o gynnyrch neu nodweddion a ddymunwch cyn prynu neu newid darparwr.
  • Dysgwch ragor yn ein canllaw ar wefannau cymharu.

Mae’n bwysig peidio â chwilio am y gyfradd llog isaf yn unig wrth ddewis morgais. Mae ffactorau eraill sydd hefyd yn cyfrannu at y cyfanswm y byddwch yn ei ad-dalu dros amser.

Cadwch lygad am:

  • Mae APRC (Cyfradd Codi Tâl Ganrannol Flynyddol) yn ystyried ffioeddcychwynnol yn ogystal â’r gyfradd llog ac yn ei gyflwyno fel canran.

  • Maint y blaendal. Po uchaf yw’r blaendal, yr isaf fydd y gyfradd llog y byddwch yn debygol o’i chael.
  • Hyd morgais cyfradd sefydlog neu amrywiol. A ydych chi’n dymuno cael eich cloi i mewn am gyfnod hir neu’n dymuno mwy o hyblygrwydd? Byddwch yn wynebu ffioedd os symudwch allan o drefniant cyn iddo ddod i ben.
  • Y gyfradd safonol, y seilir eich morgais arni unwaith y bydd eich cytundeb cyfradd sefydlog wedi dod i ben.
  • Hyblygrwydd. A gewch chi ad-dalu rhagor ar eich morgais heb orfod talu ffi ac a gewch chi gymryd seibiant o’r taliadau?
  • Pa mor aml y codir llog? A yw’r taliadau llog yn rhai dyddiol, misol neu flynyddol? Mae llog dyddiol yn rhatach

Cyfrifiannell morgais

Eich cam nesaf

Canllaw i ffioedd a chostau morgeisi