Eich dewisiadau o ran cyngor cyfreithiol neu ariannol ar ysgariad neu ddiddymiad

Bydd hyd a lled y cyngor cyfreithiol neu ariannol a gymerwch yn ddibynnol ar gymhlethdod eich ysgariad neu ddyddymiad, faint o arian fydd angen i chi ei dalu am gyngor a pha mor gyfeillgar yw eich gwahaniad. Mae nifer o gyplau’n defnyddio un neu ragor o bobl broffesiynol yn ystod eu hysgariad neu ddiddymiad.

A oes angen cyfreithiwr i gael ysgariad neu i ddiddymu eich partneriaeth sifil?

Er mwyn rhoi diwedd ar eich priodas neu bartneriaeth sifil yn gyfreithiol, bydd angen i chi fynd drwy’r broses ysgaru neu ddiddymu ffurfiol. Ond gallwch wneud hyn eich hun heb gymorth cyfreithiol neu ychydig iawn yn unig.

A ddylech chi gymryd cymorth a chyngor proffesiynol?

Nid oes angen i chi ddefnyddio cyfreithiwr neu rywun proffesiynol pan fyddwch yn rhoi trefn ar eich materion ariannol – yn syml gallwch benderfynu rhyngoch beth hoffech chi ei wneud.

Ond mae nifer o gyplau’n ceisio cyngor cyfreithiol gan bobl broffesiynol, hyd yn oed un cyfarfod yn unig gyda chyfreithiwr neu gyfarfod cychwynnol gyda chyfryngwr.

Gall cynghorwyr proffesiynol amrywiol eich helpu chi. Efallai y gwelwch fod un dull yn fwy addas ar gyfer eich anghenion – a’ch cyllideb – na dulliau eraill.

Defnyddio cyfryngwr

Gall cyfryngwr eich helpu chi a’ch cyn bartner (gŵr, gwraig neu bartner sifil) ddod i gytundeb eich hun ynghylch plant a materion ariannol. Nid ydynt yn ochri â neb nac yn rhoi cyngor; yn hytrach, maent yn rhoi cymorth i gyplau geisio dod i gytundeb. Mae nifer cynyddol o gyfreithwyr teulu yn gyfryngwyr hyfforddedig hefyd.

Mae cyfryngu’n gweithio’n well pan mae cyplau yn ymddiried yn ei gilydd ac yn bod yn agored a gonest. Os na allwch chi a’ch partner siarad ynglŷn â phwy ddylai ofalu am y plant neu sut y byddwch yn rhannu’ch arian, efallai na fydd cyfryngu’n addas ar eich cyfer chi. Nid yw cyfryngu’n briodol ychwaith pan fu trais yn y cartref neu os yw un partner yn rheoli neu’n fygythiol. Bydd cyfryngwr yn medru dweud wrthych a yw’ch sefyllfa’n addas ar gyfer cyfryngu.

Os ydych yn ysgaru yng Nghymru neu Loegr, erbyn hyn mae’n rhaid i chi fynychu un sesiwn i asesu a yw cyfryngu yn addas ar eich cyfer chi, cyn y gallwch wneud cais i’r llys i ddatrys eich materion ariannol neu faterion plant. Yr enw ar hwn yw Cyfarfod Gwybodaeth ac Asesu Cyfryngol. Efallai y byddwch yn gallu cael cymorth cyfreithiol o hyd i helpu i dalu costau cyfryngol, ond mae’n destun prawf modd.

Manteision ac anfanteision cyfryngu

  • Gall cyfryngu fod yn gynt ac yn fwy cost effeithiol nag ysgariad neu ddiddymiad a arweinir gan gyfreithiwr, a gall cyplau deimlo fod ganddynt well rheolaeth o’r cytundeb.
  • Mae cyfryngu’n hyblyg a gallwch ei ddefnyddio i gytuno ar rai elfennau o’ch ysgariad neu ddiddymiad ond nid eraill.
  • Mae sesiynau cyfryngu yn gyfrinachol. Golyga hyn, os na allwch gytuno ac ewch i’r llys, ni fydd yr hyn a ddywedwyd yn y sesiynau yn medru cael ei ddefnyddio gan eich cyfreithiwr.
  • Ni all cyfryngwyr roi cyngor cyfreithiol. Golyga hynny y dylech weld cyfreithiwr cyn i chi gychwyn cyfryngu er mwyn i chi fod yn ymwybodol o’ch hawliau. Rhaid i chi hefyd gael cyfreithiwr i lunio cytundeb cyfreithiol yn ffurfioli unrhyw beth y cytunoch arno.

Gallwch ddod o hyd i gyfryngwr:

Defnyddio cyfreithiwr

Gall cyfreithiwr roi cyngor i chi ar eich hawliau a’ch cyfrifoldebau. Gallwch eu defnyddio:

  • i’ch helpu gyda ffurflenni a gwaith papur yr ysgariad neu’r diddymiad
  • i roi cyngor cyfreithiol annibynnol i chi, un ai os byddwch yn negodi setliad drwy gyfryngu neu ar ddechrau eich proses os ydych yn trefnu’r ysgariad neu’r diddymiad eich hun
  • i drafod ar eich rhan yn uniongyrchol gyda chyfreithiwr eich partner, a thrwy’r llysoedd os bydd angen; a/neu
  • i weithredu cytundeb rydych wedi’i wneud yn annibynnol gyda’ch cyn bartner

Manteision ac anfanteision defnyddio cyfreithiwr

  • Gall cyfreithiwr roi gwybodaeth i chi am eich hawliau ariannol, sef rhai na fyddech yn ymwybodol ohonynt fel arall. Os yw eich cyn bartner yn gwrthod negodi â chi, gall defnyddio cyfreithiwr fod yn fwy effeithiol na cheisio negodi’n uniongyrchol. Mae’r rhan fwyaf o gyfreithwyr yn cynnig gwasanaeth am ffi sefydlog neu ar gyfraddau sydd wedi’u capio, a all fod yn gost effeithiol.
  • Gall cyfreithiwr fod yn ddrud iawn, er bydd costau’n amrywio gan ddibynnu ar y cwmni cyfreithiol a’u lleoliad a chymhlethdod eich ysgariad neu ddiddymiad.

Gallwch ddod o hyd i gyfreithiwr:

Defnyddio cyfreithiwr teulu cydweithredol

Mae Cyfreithwyr teulu cydweithredol yn gyfreithwyr sydd wedi derbyn hyfforddiant arbennig a all roi cymorth i chi ddod i gytundeb drwy gyfres o gyfarfodydd gyda’ch cyn bartner. Mae gennych chi a’ch partner eich cyfreithiwr teulu cydweithredol eich hun.

  • Rydych i gyd yn llofnodi cytundeb i beidio â mynd i’r llys.
  • Cytunwch i weithio gyda’ch gilydd i ddatrys y materion rhyngoch chi.
  • Cynhelir cyfarfodydd wyneb yn wyneb rhwng y pedwar ohonoch.

Manteision ac anfanteision cyfraith teulu cydweithredol

  • Mae cyplau yn aml yn teimlo’n fwy cadarnhaol am gytundeb a wnaed drwy gyfraith teulu cydweithredol yn hytrach nag ysgariad neu ddiddymiad traddodiadol a arweinir gan gyfreithiwr, oherwydd buont ynghlwm yn uniongyrchol â’r trafodaethau. Gall cyfreithwyr teulu cydweithredol weithio gyda chyfrifyddion neu arbenigwyr pensiwn, os bydd eu hangen.
  • Gall fod yn ddrutach nag ysgariad neu ddiddymiad traddodiadol a arweinir gan gyfreithiwr (gan ddibynnu i ba raddau y gall gwpl gytuno ar bethau rhyngddynt). Os na all cyplau ddod i gytundeb drwy gyfraith teulu cydweithredol gan fynd â’u anghydfod i’r llys, byddai’n rhaid penodi cyfreithwyr newydd, a fyddai’n ychwanegu at y costau.
  • Mae’n gweithio orau os gallwch chi a’ch cyn bartner fyw’n agos at eich gilydd neu fedru cyfarfod o amgylch y bwrdd yn rhwydd. Gall fod yn anodd dod o hyd i gyfreithiwr teulu cydweithredol os ydych yn byw mewn ardal wledig.

Gallwch ddod o hyd i gyfreithiwr teulu cydweithredol:

Defnyddio cyfrifydd

Gall cyfrifydd roi cymorth i roi gwerth i’ch asedau, megis busnes. Mae rhai cyfrifyddion yn arbenigo mewn asesu a yw un partner yn cuddio ei asedau (eiddo, busnes neu fuddsoddiadau yn nodweddiadol) neu yn ceisio dibrisio gwerth busnes mae’n berchen arno. Maent yn cael eu galw’n ‘gyfrifyddion fforensig’.

Manteision ac anfanteision defnyddio cyfrifydd

  • Os dewiswch y cyfrifydd cywir bydd yn arbenigwr mewn rhoi gwerth ar fusnes, rhywbeth nad oes gan gyfreithiwr brofiad ohono.
  • Mae’r costau’n uchel, yn enwedig ar gyfer cyfrifydd fforensig. Hyd yn oed os gallant ddangos bod asedau wedi eu cuddio, gall gorfodi’ch partner i ryddhau’r asedau hynny gostio mwy na gwerth yr asedau.

Gallwch ddod o hyd i gyfrifydd siartredig:

Defnyddio actiwari

Mae actiwari’n arbenigwr a all ddarparu gwir werth cyflog terfynol neu bensiwn arall ar sail gyflog. Gall cyfrifo gwir werth un o’r pensiynau hyn fod yn gymhleth ac nid yw’n rhywbeth y gallai cyfreithiwr cyfraith teulu ei wneud.

  • Defnyddiol ar gyfer rhoi gwerth ar bensiynau a all fod yn gymhleth i’w hasesu.
  • Gall y costau fod yn ddrud.

Gallwch ddod o hyd i actiwari ar wefan Sefydliad a Chyfadran yr Actiwariaid.

Defnyddio cynghorydd ariannol

Gall cynghorydd ariannol roi cyngor ar faterion fel sut i rannu asedau yn y modd mwyaf cost effeithiol o safbwynt treth a sut i fuddsoddi’r enillion yn sgil setliad ysgariad neu ddiddymiad.

  • Gall cyngor arbenigol fod yn werthfawr mewn achosion o ysgariad neu ddiddymiad sy’n gymhleth o safbwynt arian.
  • Bydd defnyddio cynghorydd ariannol yn ychwanegu at gyfanswm cost ysgariad neu ddiddymiad.

Gallwch ddod o hyd i gynghorydd ariannol annibynnol ar y wefan Ddiduedd neu ar gyfer cynghorwyr ariannol yng Nghymru neu Loegr sydd wedi’u hachredu fel arbenigwyr mewn ysgariad neu ddiddymiad, ar wefan Resolutionopens in new window.

Ceisiwch help gan y Gwasanaeth Cynghori ar Bensiynau

Os ydych yn ystyried cael ysgariad ac yn ansicr sut fyddai hyn yn effeithio ar eich pensiwn, mae gan y Gwasanaeth Cynghori ar Bensiynau (TPAS) wasanaeth am ddim erbyn hyn i chi fedru adolygu’ch opsiynau dros y ffôn.

I ddysgu rhagor ac i drefnu’ch apwyntiad i siarad â rhywun, ewch i wefan TPAS.

Eich cam nesaf

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?