Eich hawliau pan fyddwch chi'n dychwelyd i'r gwaith ar ôl cael babi

Pan fyddwch yn dychwelyd i’r gwaith wedi absenoldeb mamolaeth, mae’n bwysig gwybod beth yw’ch hawliau. Dyma beth ddylech ei wybod am eich swydd, tâl, gwyliau a gweithio hyblyg cyn i chi fynd yn ôl i’r gwaith.

Pryd i ddweud wrth eich cyflogwr

Mae’n rhaid ichi roi wyth wythnos o rybudd i’ch cyflogwr os ydych yn dymuno dychwelyd i’r gwaith yn gynharach neu’n hwyrach na’r dyddiad rydych wedi cytuno arno.

Yr un swydd, yr un telerau ac amodau

Mae’n hawdd tybio y bydd popeth yn ôl fel yr oedd pan fyddwch chi’n dychwelyd.

Ond mae chwe mis neu flwyddyn yn amser hir, ac mae’n bosibl bod newidiadau mawr wedi digwydd yn y gwaith – heb sôn am y newidiadau anferth yn eich bywyd eich hun. Felly, mae’n bwysig gwybod beth yw’ch sefyllfa.

Yn gyffredinol, mae gennych hawl i ddychwelyd i’r un swydd ar yr un telerau ac amodau.

Fodd bynnag, weithiau ni fydd yn ymarferol i gael yn union yr un swydd (er enghraifft, os oedd eich rôl yn cynnwys gweithio shifftiau nos ac nad ydych yn gallu eu gwneud mwyach). Os yw hyn yn wir, mae hawl gennych gael cynnig swydd debyg ar delerau ac amodau sydd o leiaf gystal â’ch rôl flaenorol.

Os yw’ch rôl chi wedi cael ei dileu, dylech gael cynnig swydd arall addas. Os nad oes un, efallai y bydd gennych hawl i dâl dileu swydd.

Cyflog ac amodau

Mae gennych hawl i gael unrhyw godiadau cyflog neu welliannau o ran telerau ac amodau eich swydd a ddigwyddodd yn ystod eich cyfnod o absenoldeb.

Gwyliau

Mae’ch hawl i wyliau’n cynyddu tra rydych ar absenoldeb mamolaeth yn yr un modd ag y byddai pe byddech wedi bod yn y gwaith.

Felly os nad ydych wedi ychwanegu’r cyfan at eich absenoldeb, yn aml mae gennych hawl i gymryd yr hyn sydd ar ôl. Ond holwch eich cyflogwr.

Gweithio hyblyg

Efallai yr hoffech ystyried gofyn am drefniant gweithio hyblyg i wella’ch cydbwysedd rhwng bywyd a gwaith.

Bydd hyn yn cynnwys:

  • gwaith rhan amser
  • oriau cyfnodol
  • gweithio o gartref
  • rhannu swydd

I wneud cais am weithio hyblyg, mae angen i chi fod wedi gweithio i’ch cyflogwr am o leiaf 26 wythnos (yn cynnwys absenoldeb mamolaeth). Ond cofiwch, dim ond yr hawl i ofyn am weithio hyblyg sydd gennych chi – nid yr hawl i’w gael.

Os yw’ch cyflogwr yn cytuno, cofiwch y bydd fel arfer yn cymryd tua 14 wythnos o’ch cais am weithio hyblyg i weithredu’r trefniant newydd.

Dysgwch fwy am weithio hyblyg ar GOV.UK

Absenoldeb rhiant

Wyddoch chi?

Dydy absenoldeb rhiant ddim yr un peth â’ch hawl i gael amser i ffwrdd yn ddi-dâl i ddelio ag argyfwng, fel eich plentyn yn mynd yn sâl. Yn y sefyllfa honno, gallwch gael amser i ffwrdd yn ddi-dâl ni waeth ers faint rydych chi’n gweithio i’ch cyflogwr.

Os ydych chi wedi cyflawni blwyddyn o wasanaeth gyda’ch cyflogwr, mae gennych hawl i gael hyd at 18 wythnos o absenoldeb di-dâl ar gyfer pob plentyn a phlentyn a fabwysiadwyd, hyd at ben-blwydd eich plentyn yn 18 oed yn y rhan fwyaf o achosion.

Efallai y byddwch yn cymryd absenoldeb rhiant:

  • i dreulio mwy o amser gyda’ch plentyn
  • i edrych ar ysgolion newydd
  • i setlo plant i mewn i drefniadau gofal plant newydd
  • i dreulio mwy o amser yn ymweld â theulu

Does dim rhaid cymryd absenoldeb rhiant y cyfnod o absenoldeb i gyd gyda’i gilydd, ond mae’n rhaid ei gymryd fesul wythnos o hyd (oni bai fod gan eich plentyn anabledd).

Y mwyaf y gall pob rhiant gymryd pob blwyddyn yw pedair wythnos ar gyfer pob plentyn, oni bai bod eich cyflogwr wedi cytuno fel arall.

Cadw mewn cysylltiad

Mae gan eich cyflogwr hawl i gysylltu â chi’n rhesymol yn ystod eich absenoldeb mamolaeth, efallai er mwyn sôn wrthych am newidiadau yn y gweithle, cyfleoedd i gael dyrchafiad neu swyddi gwag.

Hefyd gallwch weithio hyd at ddeng niwrnod yn ystod eich absenoldeb mamolaeth heb golli tâl na budd-daliadau mamolaeth, na dod â’ch cyfnod absenoldeb i ben. Mae’r rhain yn cael eu galw’n ddiwrnodau ‘cadw cysylltiad’, ac mae’n rhaid i chi a’ch cyflogwr gytuno ichi weithio’r diwrnodau hynny.

Os ydych yn meddwl nad yw’ch cyflogwr yn rhoi chwarae teg

Os nad ydych yn credu bod eich cyflogwr yn eich trin yn gywir neu’n cydnabod eich hawliau pan fyddwch yn dychwelyd i’r gwaith, mae yna ambell beth y gallwch wneud.

  1. Dysgwch os yw’r hyn sy’n digwydd yn wahaniaethu. Gallwch ffonio Acas am help gyda hyn ar 0300 123 1100.
  2. Siaradwch â’ch cyflogwr neu adran adnoddau dynol. Efallai y byddwch yn gallu datrys y mater yn anffurfiol. Os nad ydych yn siŵr ble i gychwyn, gall Acas helpu, neu geisio siarad gyda’ch undeb llafur neu gynrychiolwr cyflogeion os oes gennych chi un.
  3. Os na allwch chi ddatrys y mater yn anffurfiol, gallwch wneud cwyn ysgrifenedig.

Am help a chyngor pellach, cysylltwch â: