Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

Mae Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) yn darparu cymorth ariannol os oes gennych anabledd neu gyflwr iechyd sy’n eich stopio rhag gweithio neu sy’n cyfyngu ar faint gallwch weithio ac nid ydych yn gymwys am Dâl Salwch Statudol. Os ydych yn sâl, yn hunanynysu neu gysgodi oherwydd coronafeirws(Covid-19) – neu’n gofalu am blentyn sydd wedi ei effeithio – gallwch wneud cais hefyd.

Dau fath o Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

  • Mae dau fath o Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA):

ESA dull newydd

  • ESA yn seiliedig ar incwm (sydd bellach wedi ei ddisodli gan Gredyd Cynhwysol i’r rhan fwyaf o bobl)

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd

Efallai gallwch wneud cais am ESA dull newydd os na allwch weithio neu allwch weithio dim ond oriau cyfyngedig oherwydd:

  • salwch neu anabledd
  • bod eich Tâl Salwch Statudol (SSP) wedi dod i ben, neu
  • eich bod yn hunangyflogedig ac nad ydych yn gymwys am SSP

Os ydych yn sâl neu’n hunanynysu neu gysgodi oherwydd coronafeirws (Covid-19) ac ni allwch wneud cais am SSP gallwch wneud cais hefyd. Gallwch hefyd wneud cais os ydych yn gofalu am blentyn sy’n dod o dan y grwpiau hyn.

Cymhwyster

I fod yn gymwys, mae rhaid eich bod wedi talu neu wedi eich credydu â chyfraniadau Yswiriant Gwladol am y 2 i 3 blynedd diwethaf.

Mae hynny’n golygu ar gyfer blwyddyn dreth 2020/21 roedd rhaid i chi fod wedi ennill o leiaf £120 yr wythnos am y ddwy flynedd treth llawn diwethaf

Ni allwch wneud cais amdano os ydych yn cael Premiwm Anabledd Difrifol yn barod – efallai gallwch wneud cais am ESA yn seiliedig ar incwm.

Gwiriwch eich cofnod Yswiriant Gwladol ar GOV.UK.

Faint o ESA dull newydd a gewch?

Os ydych yn gymwys am ESA dull newydd fe’ch roddir i mewn i un o ddau grŵp ar ôl asesiad cychwynnol o’r enw Asesiad Gallu i Weithio.

  • Y ‘grŵp gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith’ os ydych yn disgwyl dychwelyd i’r gwaith - yn yr achos hwn byddwch fel arfer yn derbyn £74.35 yr wythnos, neu £58.90 os ydych o dan 25 oed. Fe’i telir am hyd at flwyddyn.
  • Y ‘grŵp cymorth’ os yw eich salwch neu anabledd yn golygu na allwch ddychwelyd i’r gwaith - yn yr achos hwn fe gewch £113.55 yr wythnos. Nid oes terfyn amser.

Mae’r symiau uchod ar gyfer blwyddyn dreth 2019/20 ac maent yn drethadwy.

Sut mae ESA yn effeithio ar eich taliad Credyd Cynhwysol

Os yw incwm eich cartref yn ddigon isel a bod angen cymorth ychwanegol arnoch gyda chostau tai neu fagu plant, efallai y gallwch wmeud cais am Gredyd Cynhwysol ochr yn ochr ag ESA dull newydd.

Os ydych yn gymwys i gael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth, bydd unrhyw swm o Gredyd Cynhwysol a gewch yn gostwng yr un faint.

Mantais gwneud cais am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth dull newydd ochr yn ochr â Chredyd Cynhwysol os ydych yn gymwys am y ddau yw y byddwch yn cael credydau Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 wrth dderbyn ESA dull newydd.

Mae hyn yn berthnasol p’un a ydych yn gyflogedig neu’n hunangyflogedig. Bydd y credydau hyn yn cyfrif tuag at eich hawl i Bensiwn y Wladwriaeth yn y dyfodol - a’ch hawl i rai budd-daliadau eraill sy’n seiliedig ar gyfraniadau, megis tâl diswyddo statudol, tâl mamolaeth neu dadolaeth.

Darganfyddwch fwy am ESA dull newydd a sut i wneud cais ar GOV.UK.

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm (ESA)

Mae hwn yn fudd-dal sy’n cael ei ddisodli gan Gredyd Cynhwysol. Ni all y mwyafrif o bobl wneud cais newydd amdano mwyach.

Dim ond os yw o leiaf un o’r canlynol yn berthnasol y gallwch wneud cais newydd am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm:

  • Rydych yn cael neu’n gymwys i gael Premiwm Anabledd Difrifol
  • Rydych chi (neu’ch partner) eisoes yn cael ESA yn seiliedig ar gyfraniadau

ac mae pob un o’r canlynol yn berthnasol:

  • mae eich cynilion a’ch cyfalaf yn is na £16,000
  • mae gennych allu cyfyngedig i weithio
  • mae unrhyw waith a wnewch yn ‘waith a ganiateir’ ac mae’r incwm yn is na’r trothwy gofynnol ar gyfer hyn

Ar gyfer pob hawlydd arall, mae Credyd Cynhwysol wedi disodli ESA yn seiliedig ar incwm.

Bydd faint o ESA yn seiliedig ar incwm a gewch yn dibynnu ar eich amgylchiadau personol.

Gwiriwch a ydych yn gymwys i gael ESA yn seiliedig ar incwm trwy ddefnyddio’r Cyfrifiannell Budd-daliadau ar y wefan Turn2Us.
Darllenwch am drothwy gwaith a ganiateir ac incwm ar y wefan Turn2Usopens in new window.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?