Pa fudd-daliadau y gallaf eu hawlio os ydw i’n ysgaru neu’n gwahanu?

Os ydych yn ysgaru neu’n gwahanu oddi wrth eich partner a bod eich incwm wedi gostwng, mae rhai budd-daliadau y gallwch wneud cais amdanynt fel person sengl. Mae hefyd budd-daliadau y gallwch wneud cais amdanynt os ydych nawr yn rhiant unigol a bod eich plant yn byw gyda chi drwy’r amser neu ran fwyaf o’r amser. Mae’r dudalen hon yn dweud wrthych beth y gallai fod yn bosibl i chi eu cael.

Credyd Cynhwysol os ydych yn ysgaru neu’n gwahanu

Os ydych yn chwilio am waith neu ar incwm isel, efallai y gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Gall Credyd Cynhwysol eich helpu gyda chostau tai, plant a gofal plant.

Darganfyddwch fwy am Gredyd Cynhwysol yma.

Sut mae Credyd Cynhwysol yn disodli budd-daliadau presennol

Mae nifer o’r budd-daliadau y byddech wedi gallu gwneud cais amdanynt os ydych yn ysgaru neu’n gwahanu yn cael eu disodli gan Gredyd Cynhwysol. Y budd-daliadau ‘legacy’ hyn yw:

  • Cymhorthdal Incwm
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm
  • Credyd Treth Plant
  • Credyd Treth Gwaith
  • Budd-dal Tai.

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn methu gwneud ceisiadau newydd am fudd-daliadau ‘legacy’ bellach a gofynnir iddynt wneud cais am Gredyd Cynhwysol yn lle.

Os ydych eisoes yn cael y budd-daliadau hyn a bod eich partner neu briod yn gadael y cartref teuluol bydd angen i chi ddweud wrth yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) neu CThEM am eich newid mewn amgylchiadau.

Efallai y bydd rhaid i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol bellach a byddwch yn cael eich asesu naill ai fel person sengl neu riant unigol.

Sut mae Credyd Cynhwysol yn effeithio arnoch os ydych yn rhiant unigol

Os ydych yn gymwys i wneud cais am Gredyd Cynhwysol byddwch fel arfer yn cael eich rhoi mewn un o bedwar grŵp yn dibynu ar oed eich plant:

Oed y plentyn Gofyniad gwaith
O dan un Gofyniad dim byd yn gysylltiedig â gwaith
Plentyn ieuengaf yn un oed Cyfweliad wedi’i ganolbwyntio ar waith yn unig
Plentyn ieuengaf yn ddwy oed Gofyniad paratoi am waith
Plentyn ieuengaf yn dair oed neu drosodd Gofyniad yn gysylltiedig â holl waith

Tra mae eich plentyn ieuengaf yn ddwy oed neu lai byddwch ond angen meddwl am beth allech chi ei wneud i ddychwelyd i waith. Efallai bydd yn rhaid i chi fynychu cyfweliadau i drafod beth allech chi ei wneud ac edrych at wella eich sgiliau, fel hyfforddiant ychwanegol neu gael ei CV yn addas i wneud cais am swyddi.

Pan fydd eich plentyn ieuengaf yn cyrraedd tair oed, bydd disgwyl i chi chwilio am waith os nad ydych yn gweithio’n barod. Dylech siarad â’ch anogwr gwaith am ba waith sy’n realistig i chi ar sail eich cyfrifoldebau gofalu a phethau eraill, megis yr amser rydych ei angen i chi adael neu gasglu o’r ysgol neu ofal plant.

Oed y plentyn Oriau gwaith neu chwilio am waith
Tair oed hyd nes dechrau’r ysgol yn llawn amser 16 awr yr wythnos
Ar ôl iddynt ddechrau’r ysgol yn llawn amser i 13 oed 25 awr yr wythnos
13 oed neu drosodd 35 awr yr wythnos. Gallwch ddal ofyn i hyn gael ei newid os oes rheswm da dros wneud hynny

Unwaith rydych wedi cytuno ar yr hyn y byddwch yn ei wneud i ddod o hyd i neu baratoi am waith, bydd hyn yn ffurfio rhan o’ch ymrwymiad hawlydd. Os na fyddwch yn cadw at yr hyn sydd wedi’i gytuno, fe allech chi gael eich sancsiynu. Mae hyn yn golygu y gallech golli’ch cyfan neu rhywfaint o’ch budd-daliadau am ychydig wythnosau.

Os ydych angen help gyda chostau gofal plant, gallwch wneud cais am hyd at 85% o’r costau hyd at gyfyngiad penodol.

Lwfans Ceisio Gwaith (JSA)

Os ydych ar gael i weithio ac wedi talu digon o Gyfraniadau Yswiriant Gwladol a gweithio am ddwy flwyddyn dreth lawn cyn gwneud cais, efallai y byddwch yn gallu cael JSA dull newydd ynghyd â Chredyd Cynhwysol os ydych angen help ychwanegol gyda phethau fel costau tai neu fagu plant.

Os nad ydych yn gymwys i wneud cais am JSA dull newydd ac ar gael i weithio, efallai y byddwch yn gallu gwneud cais am y lwfans sylfaenol o Gredyd Cynhwysol yn lle hynny.

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

Os ydych yn methu gweithio oherwydd salwch neu anabledd efallai y byddwch yn gallu gwneud Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd os ydych wedi talu digon o Gyfraniadau Yswiriant Gwladol. Gallwch wneud cais am hwn ynghyd â Chredyd Cynhwysol os ydych hefyd angen help gyda chostau tai neu fagu plant oherwydd eich bod ar incwm isel.

Os nad ydych yn gymwys ar gyfer ESA dull newydd, efallai y byddwch yn gallu gwneud cais am yr elfen gallu gyfyngedig i weithio a gweithgarwch yn gysylltiedig â gwaith o Gredyd Cynhwysol.

Help gyda chostau tai os ydych yn ysgaru neu’n gwahanu

Os ydych yn rhentu ac ddim eisoes yn gwneud cais am Fudd-dal Tai, bydd yn rhaid i chi wneud cais am yr elfen costau tai o Gredyd Cynhwysol.

Os ydych chi eisoes yn cael Budd-dal Tai a bod eich partner neu briod yn gadael y cartref teuluol bydd angen i chi ddweud wrth eich cyngor lleol am eich newid mewn amgylchiadau. Efallai y bydd rhaid i chi nawr wneud cais am Gredyd Cynhwysol. Byddwch yn parhau i gael Budd-dal Tai am bythefnos ar ôl i’ch cais Credyd Cynhwysol ddechrau lleihau’r risg o ôl-ddyledion rhent.

Darganfyddwch fwy am symud o Fudd-dal Tai i Gredyd Cynhwysol yma.

Os ydych yn berchen ar eich cartref ac yn cael rhai budd-daliadau prawf modd fel Credyd Cynhwysol mae’n bosibl y byddwch yn gallu gwneud cais am Cymorth ar gyfer Llog Morgais (SMI). Telir SMI fel benthyciad, y mae’n rhaid i chi ei ad-dalu. Mae gwahanol ffyrdd o wneud hyn.

Darganfyddwch fwy am Gymorth ar gyfer Llog Morgais.

Gostyngiad Treth Cyngor

Fe allech fod yn gymwys am ostyngiad person sengl ar eich bil Treth Cyngor a byddwch yn cael help tuag ato os ydych yn cael rhai budd-daliadau, fel Credyd Cynhwysol. Bydd angen i chi wneud cais i’ch cyngor lleol.

Budd-dal Plant os ydych yn ysgaru neu’n gwahanu

Sut i newid i pwy y telir Budd-dal Plant

Os ydych yn ysgaru neu’n gwahanu efallai bydd angen i chi ddiweddaru eich manylion ar gyfer Budd-dal Plant.

Gall Budd-dal Plant ond cael ei dalu i un person ac mae’n bwysig ei fod yn cael ei dalu i’r prif ofalwr, sydd fel arfer y rhiant mae eich plentyn neu blant yn byw gyda.

Os mai eich cyn bartner sy’n cael y taliad Budd-dal Plant efallai na fyddwch yn cael yr arian oni bai eu bod yn ei drosgwlyddo ymlaen yn wirfoddol.

Gallwch ddiweddaru pwy sy’n cael Budd-dal Plant a rhoi gwybod am newid mewn amgylchiadau ar-lein neu trwy ffonio Swyddfa Budd-dal Plant ar:

Ffôn: 0300 200 3100
Y tu allan i’r DU: +44 161 210 3086

Dydd Llun i ddydd Gwener: 8am i 8pm
Dydd Sadwrn: 8am i 4pm

Yng Nghymru, Lloegr a’r Alban, gallwch hefyd roi gwybod am newidiadau sy’n effeithio eich Budd-dal Plant ar-lein ar Gov.uk{:target=”_blank”}.

Budd-dal Plant os ydych nawr yn ennill llai na £50,000

Os oeddech chi neu’ch cyn-bartner yn ennill dros £50,000 ac roeddech yn cael Budd-dal Plant, fe ddylech fod wedi bod yn ad-dalu cyfran o’ch Budd-dal Plant fel treth incwm ychwanegol.

Os yw’ch incwm wedi disgyn yn is na £50,000 fel riant unigol a’ch bod yn parhau i gael Budd-dal Plant dylech gysylltu â’r Swyddfa Budd-dal Plant i ddweud wrthynt am eich newid mewn amgylchiadau yn dilyn gwahanu.

Os ydych wedi dewis peidio â chael Budd-dal Plant, fel nad oedd yn rhaid i’ch cyn-bartner dalu’r dreth ychwanegol, dylech siarad â’r Swyddfa Budd-dal Plant am wneud cais am daliad.

Os nad ydych yn gwneud cais am Fudd-dal Plant

Os nad oeddech am unrhyw reswm yn gwneud cais am Fudd-dal Plant o’r blaen, ond rydych am wneud nawr, mae’n bwysig eich bod yn gwneud cais cyn gynted â phosibl, oherwydd gall gymryd hyd at 12 wythnos i brosesu cais.

Darganfyddwch fwy am wneud cais am Fudd-dal Plant.

Sut y mae cynhaliaeth plant yn effeithio ar eich taliadau budd-daliadau?

Nid yw cynhaliaeth plant yn cael ei gyfrif fel incwm ar gyfer budd-daliadau prawf modd fel Credyd Cynhwysol.

Golyga hyn os ydych yn cael cynhaliaeth ni fyddwch yn cael llai o arian yn y budd-daliadau hyn. Ni effeithir chwaith ar fudd-daliadau eraill nad ydynt ar sail prawf modd.

Os oes yn rhaid i chi dalu cynhaliaeth plant

Os mai chi yw’r rhiant sy’n gorfod talu cynhaliaeth plant a’ch bod yn cael rhai budd-daliadau, bydd yn rhaid i chi dalu £7 yr wythnos allan o’ch budd-daliadau os yw’r CMS neu CSA yn gwneud trefniadau cynhaliaeth.

Os ydych yn gwneud trefniant teuluol, fe allech chi a’r rhiant arall gytuno ar yr hyn y dylech chi ei dalu allan o’ch budd-daliadau.

Os ydych yn gwneud cais am fudd-dal, dylech chi bob amser roi gwybod am eich trefniadau cynhaliaeth plant i’ch Swyddfa Canolfan Byd Gwaith, hyd yn oed os nad ydych yn credu y bydd yn effeithio eich cais.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?