Gwneud neu ddiwygio'ch ewyllys ar ôl i rywun farw

Os bydd rhywun sy’n agos atoch yn marw, gallai newid eich cynlluniau eich hun ar gyfer y dyfodol. Gallai effeithio’r hyn rydych am ei roi yn eich ewyllys eich hun. Felly mae’n hanfodol eich bod yn treulio amser i ystyried hyn.

Newid eich ewyllys

  • Efallai eich bod newydd etifeddu rhywbeth, a’ch bod am nodi pwy a ddylai ei gael pan fyddwch yn marw.
  • Neu, mae’n bosibl y gallai rhywun a fu farw’n ddiweddar fod yn fuddiolwr, yn ysgutor neu’n warcheidwad yn eich ewyllys. Efallai y byddwch am newid pwy fydd nawr yn cael y gyfran honno o’ch ystâd, neu efallai y byddwch angen penodi ysgutor neu warchodwr newydd ond nad ydych wedi penodi rhai eisoes.
  • Efallai eich bod yn meddwl am sicrhau bod arian ar gael i dalu am eich angladd eich hun, neu awgrymu sut yr hoffech i’ch angladd gael ei threfnu.

Darllenwch eich ewyllys yn ofalus i weld a oes angen i chi ei newid.

Yn dibynnu ar y math o newidiad yr ydych yn ei wneud, gallwch ddefnyddio dogfen o’r enw ‘codisil’ neu lunio un newydd.

Dysgwch fwy am ychwanegu codisil neu ysgrifennu ewyllys newydd yn Newid eich ewyllys.

Os nad oes ewyllys gennych

Os nad oes ewyllys gennych, dylech ystyried llunio un cyn gynted â phosibl.

Os bydd rhywun yn marw ac nad oedd wedi llunio ewyllys, gelwir hyn yn ‘marw heb ewyllys’. Os nad oes gennych chi ewyllys pan fyddwch chi’n marw, bydd eich arian, eiddo a’ch meddiannau yn cael eu rhannu allan yn unol â’r gyfraith yn hytrach na’ch dymuniadau. Gall hyn olygu y byddant yn cael eu rhoi i rywun nad oeddech wedi dymuno iddynt eu cael – a bydd y rhai a fwriedwyd gennych yn cael dim.

Ni fydd partneriaid nad ydynt wedi priodi yn cael unrhyw beth o dan y rheolau diffyg ewyllys os bydd ei bartner yn marw.

Gwneud ewyllys am y tro cyntaf

Cyn i chi wneud ewyllys bydd angen i chi benderfynu pwy fydd yn cael beth. Meddyliwch am yr hyn sydd gennych ac i bwy yr hoffech ei roi. Hyd yn oed os nad oes gennych unrhyw gynilion nac asedau eraill, gallwch ddefnyddio’ch ewyllys i nodi pwy ddylai fod yn warcheidwad i’ch plant os byddwch yn marw.

Ysgutorion

Mae ysgutor yn rhywun sy’n helpu i ddosbarthu eich cyfoeth pan fyddwch yn marw.

Fel arfer byddwch yn enwi rhwng un a phedwar o ysgutorion yn eich ewyllys. Fel arfer, byddant hefyd yn etifeddu gennych er nad oes raid iddynt.

Yn aml maent yn aelodau o’r teulu neu’n ffrindiau agos. Gallwch ddefnyddio’ch ewyllys i benodi gweithiwr proffesiynol fel ysgutor, sef cyfreithiwr neu gyfrifydd.

Sicrhewch eich bod yn meddwl yn ofalus am bwy i’w ddewis. Dylech fod yn siŵr y byddant yn hyderus wrth ddelio â’r broses ac, yn bwysicach oll, y bydd ganddynt yr amser a’r arbenigedd i wneud hynny.

Trefnu atwrneiaeth

Mae atwrneiaeth yn rhoi pŵer i rywun ddelio â’ch eiddo a’ch materion ariannol os byddwch yn colli’ch galluedd meddyliol. Heb atwrneiaeth, gallai fod yn anodd iawn i bobl gael mynediad at eich arian a’i ddefnyddio.

Gallwch hefyd roi atwrneiaeth mewn grym ar gyfer eich iechyd a’ch llesiant. Golyga hynny bod rhywun yn cael yr awdurdod i wneud penderfyniadau fel:

  • ymhle y cewch eich gofalu a’r math o ofal a gewch
  • eich diet
  • sut cewch eich gwisgo
  • eich arferion dyddiol
  • y pŵer i ganiatáu neu wrthod triniaeth cynnal bywyd

Gellir ond defnyddio atwrneiaeth wedi iddo gael ei gofrestru a’ch bod wedi colli’ch galluedd i wneud penderfyniadau eich hunan. Mae pŵer dan bŵer cofrestredig atwrneiaeth yn dod i ben yn dilyn eich marwolaeth ac mae eich ysgutorion yn cymryd rheolaeth dros eich eiddo a’ch materion ariannol.

Dylech ystyried gwneud hyn yr un pryd ag y byddwch yn ysgrifennu eich ewyllys.

Opsiynau ysgrifennu ewyllys

Pan fyddwch chi’n meddwl am ysgrifennu ewyllys am y tro cyntaf, mae angen i chi benderfynu pwy fydd yn delio ag ef. Gallwch:

  • ei wneud eich hun
  • ddefnyddio gwasanaeth ysgrifennu ewyllys
  • ofyn i gyfreithiwr ei wneud

Dysgwch fwy am yr opsiwn gorau i chi yn Ysgrifennu ewyllys – eich opsiynau.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?