Gwybodaeth am gynlluniau rhyddhau ecwiti

Mae’n rhaid i gwmnïau sy’n gwerthu cynlluniau rhyddhau ecwiti roi gwybodaeth bwysig benodol i chi er mwyn eich helpu chi i benderfynu a ydych am ymuno â chynllun ai peidio. Dyma grynodeb o’r hyn y dylech gadw llygad amdano a’r hyn y byddwch yn ei gael.

Rheoleiddio cynlluniau rhyddhau ecwiti

Mae’n rhaid i gwmnïau sy’n cynghori neu werthu cynlluniau rhyddhau ecwiti gael eu rheoleiddio gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA), rheoleiddiwr gwasanaethau ariannol y Deyrnas Unedig, neu weithredu fel asiant i gwmni a reoleiddir. Ac mae’n rhaid iddynt fod â chymhwyster rhyddhau ecwiti perthnasol er mwyn rhoi cyngor.

Rhoddir cwmnïau rheoledig a’u hasiantau ar Gofrestr yr FCA ac mae’n rhaid iddynt gyrraedd rhai safonau penodol.

Canfyddwch gynghorydd gyda chymhwyster rhyddhau ecwiti ar y wefan Cynghorwyr Society of Later Life.
Canfyddwch gynghorydd gyda chymhwyster rhyddhau ecwiti sydd ar y cyfeiriadur aelodau Cyngor Rhyddhau Ecwiti – y corff masnachu ar gyfer y sector Rhyddhau Ecwiti.

Cael cyngor

Dan y rheolau cyfredol, rhaid i bob cwmni sy’n cynnig cynnyrch Rhyddhau Ecwiti gynnig cyngor i chi. Golyga hyn sicrhau bod Rhyddhau Ecwiti yn addas i chi, ac os ydyw, dim ond argymell cynnyrch sydd yn addas ar eich cyfer ar sail eich anghenion a’ch amgylchiadau.

Gallwch gyflwyno cwyn i Wasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol os byddwch yn gweld bod y cyngor a roddwyd i chi yn anaddas yn y pen draw. Gwnewch yn siŵr bod y cwmni a ddefnyddiwch ar Gofrestr yr FCA. Os nad yw’r cwmni ar y gofrestr, ni fydd gennych fynediad i weithdrefnau cwyno ac iawndal os aiff pethau o chwith. Dilynwch y ddolen isod i gael gwybodaeth am yr hyn y dylech ei wneud os oes gennych gŵyn ynglŷn â chynghorydd ariannol.

Darllenwch ragor yn ein canllaw Eich opsiynau os aiff pethau o chwith gyda’ch pensiwn.

Dewch o hyd i ragor o wybodaeth yn ein canllaw Pryd a ble i gael help a chyngor ynghylch pensiynau.

Mae rhai morgeisi gydol oes pan fydd yn ofynnol i chi dalu’r llog ar y benthyciad a/neu ran o’r cyfalaf bob mis. Os felly, mae’r rheolau benthyca newydd yn golygu y bydd yn ofynnol hefyd i ddarparwyr rhyddhau ecwiti wirio eich bod yn medru fforddio’r taliadau rheolaidd hyn.

Bydd angen i chi ddangos tystiolaeth o’ch incwm yn awr ac yn y dyfodol, megis cyfriflenni pensiwn a banc, a’ch treuliau, gan gynnwys ad-daliadau dyledion eraill, biliau cartref a chostau byw megis teithio, dillad, ac adloniant.

Ond cofiwch, mae cynlluniau rhyddhau ecwiti yn faes cymhleth ac mae’n hollbwysig eich bod yn cael cyngor cyfreithiol ac ariannol annibynnol os oes unrhyw beth nad ydych yn sicr yn ei gylch.

Gwybodaeth y byddwch yn ei chael

Cam 1

Pan fyddwch chi’n cysylltu â darparwr neu gynghorydd rhaid iddynt roi gwybodaeth glir am y gwasanaeth y maen nhw’n ei gynnig. Gallant wneud hyn ar lafar yn ystod y sgwrs gychwynnol neu mewn dogfen ysgrifenedig.

Naill ffordd neu’r llall, rhaid iddynt gadarnhau eu bod yn rhoi cyngor i chi, a dweud wrthych, fel rhan o’r gwasanaeth hwn a ydynt yn:

  • yn cynnig morgeisi gydol oes, cynlluniau dychweliad cartref, neu’r ddau
  • yn cynnig cynlluniau rhyddhau ecwiti o’r farchnad gyfan neu gan nifer cyfyngedig o ddarparwyr yn unig
  • yn codi ffi

Defnyddiwch y ddogfen hon i gael y fargen orau wrth geisio’r gwasanaeth yr ydych yn ei ddymuno am y pris sy’n eich plesio.

Cam 2

Unwaith y bydd wedi argymell cynnyrch rhaid i’r darparwr neu’r cynghorydd roi dogfen sy’n rhoi ffeithiau allweddol am y morgais i chi. Gelwir y ddogfen gan amlaf yn Esboniad Ffeithiau Allweddol (KFI).

Erbyn 2019, bydd y Daflen Gwybodaeth Safonol Ewropeaidd (ESIS) yn disodli’r KFI presennol. Mae’r ddogfen ESIS yn debyg i’r KFI ond bydd rhagor o fanylder am y morgais a’r telerau a gynigir i chi ganddynt.

Gallai rhai cynghorwyr morgais a darparwyr benthyciadau roi ESIS i chi pan fyddant yn argymell morgais neu’n cyflwyno cynnig morgais. Tra gall eraill barhau i roi fersiwn fwy manwl i chi o’r ddogfen KFI gyfredol gydag atchwanegiadau o unrhyw wybodaeth ychwanegol yn ôl yr angen tan hynny.

Bydd y dogfennau hyn yn amlinellu’ch gofynion personol chi ac yn cynnwys pethau fel:

  • y gwasanaeth y byddwch yn ei gael
  • yr hyn yr ydych chi wedi ei ddweud wrthyn nhw ynglŷn â faint yr ydych eisiau ei ryddhau a’r math o gynllun y mae gennych ddiddordeb ynddo
  • disgrifiad o’r cynllun, pwy yw’r darparwr – ac, ar gyfer morgais gydol oes, y cynnig cyfradd llog
  • cost gyfan y cynllun, yn ogystal ag unrhyw ffioedd y bydd yn rhaid i chi eu talu
  • pan fydd morgais gydol oes yn gofyn am daliadau rheolaidd, faint fyddai’r taliadau pe bai’r cyfraddau llog yn cynyddu – fel bod modd i chi weld a ydych yn meddwl y gallech ymdopi â’r cynnydd
  • unrhyw nodweddion ychwanegol
  • beth sy’n digwydd os nad ydych eisiau’r morgais neu’r cynllun mwyach

Gwnewch yn siŵr eich bod yn darllen a deall y ddogfen hon a gofynnwch i’r darparwr neu gynghorwr egluro unrhyw beth nad yw’n glir.

Gellir defnyddio’r wybodaeth hon i chwilio am y fargen orau a chymharu cynlluniau tebyg gan ddarparwyr eraill.

Cam 3

Unwaith y bydd eich cais wedi ei gymeradwyo, fe gewch chi neu’ch cynghorwr ddogfen gynnig. Bydd yn cynnwys manylion megis eich enw a’ch cyfeiriad, y swm y byddwch chi’n ei dderbyn, y ffioedd ac unrhyw amodau arbennig megis clirio unrhyw forgeisi sy’n weddill. Cofiwch ei darllen yn ofalus.

Sefydliadau eraill fydd yn gallu helpu

Os ydych yn brwydro i gael deupen llinyn ynghyd ac yn chwilio am gymorth ariannol, mae nifer o asiantaethau ac elusennau sy’n darparu gwybodaeth a chyngor am ddim.

Cael help wrth ddatrys problemau dyled:

Gwiriwch eich hawl i gael budd-daliadau:

Grantiau i gadw’ch cartref yn gynnes os ydych dros 60 oed:

Cymorth ariannol ar gyfer gwelliannau cartref: