Gwystlwyr – sut maent yn gweithio

Pan fyddwch yn mynd at wystlwr bydd gennych ddau ddewis – naill ai gadael rhywbeth gwerthfawr fel gwarant ar gyfer cael benthyciad, er enghraifft ased fel darn o emwaith neu hen beth gwerthfawr, neu werthu’r eitem i’r gwystlwr. Mae’r erthygl hon yn esbonio’r opsiwn cyntaf. Mae gwystlwyr yn rhoi benthyg arian yn sydyn heb gynnal archwiliadau credyd ac yn codi cyfraddau llog uwch na banciau’r stryd fawr.

Sut mae’n gweithio

  • Rydych yn rhoi’r eitem (sef y gwystl) i’r gwystlwr a bydd yn ei brisio i chi.
  • Dylai’r gwystlwr roi ‘Dogfen Wybodaeth cyn Llofnodi Contract’ ichi a fydd yn nodi telerau’r cytundeb credyd cyn cwblhau’r trafodyn.
  • Byddwch yn llofnodi’r cytundeb credyd ac mi gewch gyfnod o amser ar gyfer ad-dalu’r benthyciad. Yr uchafswm yw saith mis, ond gall fod yn llai, megis 30-90 diwrnod, er enghraifft.
  • Bydd y gwystlwr yn rhoi derbynneb ichi am yr eitem y bydd yn rhaid ichi ei chadw i brofi mai chi biau’r eitem.
  • Pan fyddwch wedi talu’r arian yn ôl byddwch yn cael yr eitem yn ôl. Ond, os na fyddwch yn talu’r benthyciad yn ôl ar ôl y cyfnod y cytunwyd arno, gall y gwystlwr werthu’r eitem er mwyn cael ei arian yn ôl.
  • Mae modd ymestyn y benthyciad, unwaith y byddwch wedi ad-dalu’r llog sydd wedi cronni.
  • Ceir cyfnod o 14 diwrnod ar gyfer ailystyried a newid eich meddwl. O fewn y cyfnod hwn mae gennych hawl i dynnu’n ôl o’r cytundeb.

Os ydych chi eisiau defnyddio gwystlwr, dewiswch un sy’n aelod o Gymdeithas Genedlaethol y Gwystlwyr, sydd â chod ymddygiad ar gyfer aelodau.

Faint fyddwch yn ei dalu, a sut

Gallwch ddisgwyl talu cyfradd llog uwch i wystlwr na’r cyfraddau a godir ar fenthyciadau gan fanciau’r stryd fawr. Ond yn aml bydd yn llawer llai na’r llog a godir gan fenthyciwr diwrnod cyflog.

Bydd y gwystlwr yn rhoi cyfradd llog fisol ichi, er y bydd yn rhaid i’r gwystlwr hefyd ddangos cyfradd ganrannol flynyddol neu APR ichi. Chwiliwch am y gyfradd llog fwyaf cystadleuol, a all fod yn unrhyw beth rhwng 5% a 12% y mis.

Fel arfer cewch dalu’r cyfan sydd arnoch chi ar ddiwedd y cyfnod, yn hytrach na gwneud taliadau rheolaidd a dylech chi allu talu rhan neu’r cyfan o’ch benthyciad yn ôl yn gynnar.

Os bydd angen mwy o amser arnoch chi i dalu’n ôl, gall y gwystlwr ymestyn y cyfnod a llunio cytundeb credyd newydd, er y gall wrthod. Fel arfer dim ond os ydych chi wedi talu o leiaf y llog sydd arnoch chi yn ôl y bydd yn ystyried gadael i chi gael benthyg am gyfnod hirach.

Beth y gallwch chi ei wystlo

Gallwch wystlo unrhyw beth gwerthfawr y gellir ei ailwerthu. Gemwaith yw’r eitem fwyaf poblogaidd ond mae pobl wedi gwystlo unrhyw beth o fagiau llaw drudfawr i danciau rhyfel.

Manteision

  • Does dim archwiliadau credyd. Felly, os oes gennych chi statws credyd gwael mae modd ichi gael benthyg.
  • Mae’n sydyn – fel arfer mi gewch eich arian ar y diwrnod y byddwch yn llofnodi’ch cytundeb.
  • Dylai gwystlwr adael ichi gael eich nwyddau’n ôl unrhyw bryd a dim ond codi llog am y cyfnod yr ydych wedi cael benthyg yr arian.
  • Y gwystlwr – nid y cwsmer – sy’n ysgwyddo’r risg, petai’r pris ar gyfer yr eitem yn anghywir a ddim yn ddigon i dalu costau llawn y ddyled wreiddiol, unwaith y gwerthir yr eitem.

Anfanteision

  • Gall defnyddio gwystlwr fod yn ffordd gymharol ddrud o fenthyca o’i chymharu â mathau eraill o fenthyca.
  • Fel arfer dim ond canran o werth yr eitem y byddwch yn cael ei benthyca. Er enghraifft, os oes gennych chi emwaith sy’n werth £200, efallai mai dim ond benthyciad o £100 y byddwch yn ei gael.

Beth os na allwch chi dalu’n ôl i’r gwystlwr?

Os na fyddwch yn gallu ad-dalu’r benthyciad erbyn y dyddiad a ddim am weld eich eitem yn cael ei gwerthu, bydd angen ichi ofyn i’r gwystlwr ymestyn y terfyn amser, ond does dim rhaid iddo wneud hynny.

Os byddwch wedi cael benthyg llai na £75 a ddim yn gallu talu’r benthyciad yn ôl, bydd y gwystlwr yn dod yn berchen ar yr eitem. Os byddwch wedi cael benthyg mwy na £75, bydd y gwystlwr yn gallu gwerthu’r eitem, ond chi fydd yn dal yn berchen arni.

Os byddwch wedi cael benthyg dros £100, rhaid i’r gwystlwr ddweud wrthych chi ymlaen llaw ei fod am ei gwerthu. Mae hyn yn rhoi cyfle ichi dalu a chael eich nwyddau’n ôl.

Rhaid cael y pris gorau am yr eitem a dylid dychwelyd unrhyw elw a gafwyd – ar ôl i’r ddyled gael ei thalu a chostau wedi’u didynnu (fel costau arwerthiant).

Beth sy’n digwydd os byddwch yn colli’ch derbynneb?

Os oedd eich benthyciad am lai na £75 mae modd cael ‘ffurflen safonol’ gan y gwystlwr y byddwch yn ei llofnodi i ddweud mai chi yw perchennog yr eiddo. Cofiwch nad oes yn rhaid i’r gwystlwr roi hon ichi.

Os oedd eich benthyciad am fwy na £75 neu os nad yw’r gwystlwr yn fodlon rhoi ffurflen safonol ichi, bydd angen ichi dyngu llw mai chi biau’r nwyddau drwy fynd at ynad neu Gomisiynydd Llwon neu at Ynad Heddwch os ydych chi’n byw yn yr Alban. Cewch fynd at gyfreithiwr hefyd, ond mae’n debyg y bydd yn codi ffi am wneud hyn. Fel arall, does dim rhaid i’r gwystlwr roi’ch eiddo yn ôl chi.

Os ydych chi’n teimlo bod y gwystlwr wedi bod yn annheg

Os oes angen cymorth arnoch i wneud cwyn, gall Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol (FOS) gysylltu â gwystlwr i chi.

Os na fydd y gwystlwr yn ymateb neu os na lwyddwch i ddatrys y broblem cyn pen wyth wythnos, yna gallwch fynd â’ch cwyn i’r FOS, a gallant fynd â’r mater ymhellach.

Cewch fynd â gwystlwr i’r Llys Hawliadau Bach. Ond bydd ffioedd i’w talu ac mae perygl na fydd y setliad a gewch yn eich bodloni.

Ewch i wefan Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannolyn agor mewn ffenestr newydd

Opsiynau eraill heblaw gwystlwyr

Mae benthyca gan wystlwr yn ddrud a gall gostio mwy nag arian ichi. Cofiwch ystyried opsiynau eraill.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?