Cymorth i bobl sy’n gaeth i’w morgais

Os na allwch newid i forgais mwy fforddiadwy, er eich bod yn gyfoes â’ch taliadau, mae rheolau newydd gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA) yn golygu bod gan fenthycwyr fwy o hyblygrwydd i’ch helpu i newid morgais. Yma cewch wybod pam roeddech yn cael trafferth ailforgeisio, beth mae’r newidiadau yn ei olygu i chi a theclyn defnyddiol a fydd yn rhoi arwydd os ydych yn cwrdd â’r gofynion cymhwysedd.

Pwy sy’n gaeth i forgais?

Os gwnaethoch gymryd morgais cyn 2014 a’ch bod bellach yn ei chael hi’n anodd newid i gytundeb well, hyd yn oed os ydych yn gyfoes â’ch taliadau, gallai hyn fod oherwydd rheolau fforddiadwyedd newydd a gyflwynwyd gan yr FCA.

Mae profion neu asesiadau fforddiadwyedd yn edrych ar eich incwm a’ch treuliau i benderfynu a allwch fforddio’r ad-daliadau morgais. Ers 2014, gwnaed y rhain yn llawer llymach, sy’n golygu er y gallech fod wedi pasio’r prawf fforddiadwyedd pan gawsoch y morgais gyntaf, efallai na fyddech yn ei basio nawr.

Ym mis Hydref 2019, cyflwynodd yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA) newidiadau a allai eich helpu i newid i gytundeb morgais mwy fforddiadwy. Mae’r rheolau newydd hyn yn seiliedig ar eich hanes talu morgais, yn hytrach na’r asesiad fforddiadwyedd.

Sut bydd y newidiadau yn fy helpu?

Gall benthycwyr nawr ddefnyddio asesiad fforddiadwyedd wedi’i addasu, sy’n golygu y gallant ddewis peidio â gofyn am dystiolaeth o’ch incwm a’ch treuliau neu gymhwyso prawf straen. Mae prawf straen yn ei gwneud yn ofynnol i fenthyciwr wirio y gallant barhau i wneud taliadau pe bai’r gyfradd llog ar eich morgais yn codi.

Gall benthycwyr morgeisi gynnal asesiad fforddiadwyedd wedi’i addasu os ydych:

• â morgais preswyl ar eich cartref

• yn gyfoes â’ch taliadau morgais ac wedi bod am y 12 mis diwethaf

• ddim eisiau benthyca mwy - heblaw talu am unrhyw ffioedd sy’n gysylltiedig â’r morgais

• ddim yn edrych i symud cartref.

Gall benthycwyr ddefnyddio’r rheolau hyn i gynnig morgais newydd i chi cyhyd ag y bydd yn fwy fforddiadwy i chi na’ch cytundeb presennol.

Nid oes rhaid i fenthycwyr ddefnyddio’r asesiad fforddiadwyedd newydd wedi’i addasu. Bydd rhai yn dewis eich helpu trwy wneud newidiadau eraill i’r ffordd maent yn asesu fforddiadwyedd. Mae cynnig unrhyw forgais newydd yn benderfyniad i fenthycwyr, felly bydd yr hyn sydd ar gael yn amrywio rhwng cwmnïau ac ni fydd pob un sy’n gaeth i’w morgais yn gymwys ar gyfer pob morgais.

Pa opsiynau newid eraill sydd ar gael?

Os gallwch ddangos bod y morgais (gan gynnwys cynlluniau ad-dalu) yn fforddiadwy, mae yna nifer o ffyrdd eraill y gallai benthyciwr helpu. Er enghraifft, gallai benthyciwr:

• symleiddio sut maent yn gwirio a allwch fforddio’ch morgais os bydd cyfraddau llog yn codi

• ystyried opsiynau eraill ar gyfer benthycwyr hŷn, er enghraifft morgeisi llog yn unig wedi ymddeoliad neu ryddhau ecwiti

• ystyried trosi’n llwyr neu’n rhannol i forgais ad-daliad o forgais llog yn unig

• edrych ar bob cais yn unigol yn lle defnyddio dull awtomataidd.

Ydw i’n gymwys o dan y rheolau newydd?

Bydd benthycwyr yn defnyddio amrywiaeth o feini prawf gwahanol i benderfynu a fyddant yn derbyn eich cais morgais. Mae’r rhain yn amrywio o fenthyciwr i fenthyciwr, ond gallent gynnwys:

• O leiaf 5 mlynedd yn weddill ar y morgais

• Morgais sy’n weddill o £50,000 o leiaf

• Isafswm gwerth eiddo o £60,000

• Benthyciad i werth (y swm rydych am ei fenthyg o’i gymharu â gwerth yr eiddo) o ddim mwy nag 85%

• Mae’r morgais ar gartref presennol y benthyciwr (ddim ar gael ar gyfer symudwyr cartref neu ar gyfer prynu i osod)

• Dim newidiadau i’r benthycwyr (dim benthycwyr wedi’u hychwanegu na’u tynnu o’r morgais)

• Ni fethwyd unrhyw daliadau morgais yn ystod y 12 mis diwethaf. Nid yw hyn yn cynnwys gohirio taliadau y cytunwyd arnynt gyda’r benthyciwr ac a gymerwyd oherwydd yr achosion o goronafeirws.

Os ydych ar forgais llog yn unig

Os ydych ar forgais llog yn unig, bydd angen i chi gael cynllun ad-dalu i ad-dalu’r morgais sy’n ddyledus ar ddiwedd ei dymor a gallu darparu prawf o’ch gallu i ad-dalu.

Os nad oes gennych hwn, dylech siarad â’ch benthyciwr presennol i drafod eich opsiynau. Gallai hyn gynnwys newid rhan o’ch morgais i ad-daliad (cyfalaf a llog), a fydd yn cynyddu eich taliadau misol ond yn eich gadael mewn gwell sefyllfa i ad-dalu’ch morgais yn ddiweddarach.

Os ydych yn poeni na fyddwch yn gallu ad-dalu’r morgais, dylech weithredu nawr i ddeall eich opsiynau a’r hyn y gallwch ei wneud i wella’ch sefyllfa. Bydd gweithredu’n gynnar yn eich rhoi yn y sefyllfa orau bosibl ar ddiwedd eich morgais, neu’n gwella eich opsiynau i gael cytundeb morgais newydd well yn y dyfodol.

Dysgu mwy am ffyrdd o ad-dalu’ch morgais llog yn unig

Sut mae cael help a beth ydw i’n ei wneud nesaf?

I gael arwydd cychwynnol a ellid eich derbyn ai peidio, rhowch gynnig ar ein teclyn cymhwysedd i bobl sy’n gaeth i’w morgais.

Os ydych am drafod eich opsiynau gyda brocer morgeisi, gallwch ddod o hyd yma i restr o froceriaid sy’n gallu trafod eich opsiynau yn fwy manwl.

Disgwylir i fenthycwyr ddechrau cynnig opsiynau newid newydd yn ddiweddarach eleni.

Cyhoeddir rhagor o wybodaeth unwaith y bydd ar gael.

Os oes gennych unrhyw ymholiadau eraill am bobl sy’n gaeth i’w morgais a’r newidiadau hyn, yna edrychwch ar ein rhestr o gwestiynau cyffredin.

Os ydych yn cael trafferth talu’ch morgais neu os ydych mewn ôl-ddyledion

Os ydych yn ei chael hi’n anodd talu’ch morgais, neu eisoes ar ei hôl hi o ran taliadau, mae’n bwysig gweithredu cyn gynted â phosib.

Dewch o hyd i gyngor dyled cyfrinachol am ddim yn eich ardal gyda’n teclyn lleoli cyngor ar ddyledion.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?