Help gyda chostau gofal plant

Mae cost gofal plant yn gwneud tolc sylweddol yng nghyllideb y teulu. Mae help gyda chostau gofal plant ar gael gan y llywodraeth a chyflogwyr - o gredydau treth a thalebau di-dreth i ofal plant am ddim.

Gwiriwch pa help allech chi ei gael gyda chostau gofal plant

Rhowch gynnig ar y gyfrifiannell costau gofal plant ar GOV.UK newydd i amcangyfrif faint o help allech chi ei gael gan y llywodraeth ar gyfer gofal plant a gymeradwyir.

A ydych chi’n gymwys i gael help gyda chostau gofal plant?

Dewis y gofal plant cywir

Dewch o hyd i’r dewis gofal plant cywir ar eich cyfer chi gyda’n canllaw ar ddewisiadau gofal plant.

Mae gan bob plentyn tair a phedair oed yn y DU yr hawl i addysg gynnar neu ofal plant am ddim.

Mae faint allwch chi ei gael yn dibynnu ym mha wlad ydych chi’n byw.

Lloegr

Mae gan bob plentyn tair a phedair oed hawl i 570 awr o addysg blynyddoedd cynnar a gofal plant am ddim bob blwyddyn. Mae’r rhan fwyaf o bobl yn cymryd hyn fel 15 awr yr wythnos am 38 wythnos.

Mae rhai plant dwy oed yn gymwys i gael addysg blynyddoedd cynnar a gofal plant am ddim. Gallai’ch plentyn fod yn gymwys os ydych yn hawlio rhai budd-daliadau penodol neu os oes gan eich plentyn anabledd.

Gallwch ddefnyddio’r oriau am ddim hyn gyda darparwyr gofal plant cofrestredig Ofsted, megis:

Dysgwch fwy am ofal plant ac addysg am ddim yn Lloegr

Dylai 15 awr ychwanegol o ofal plant am ddim i blant tair a phedair oed fod ar gael yn genedlaethol o fis Medi 2017.

Gwiriwch gyda’ch darparwr gofal plant i weld a yw’n cynnig yr oriau ychwanegol hyn. Mae rhai cynghorau yn rhestru darparwyr sy’n cynnig yr oriau ychwanegol ar eu gwefan.

Dysgwch pa addysg a gofal plant blynyddol am ddim sydd ar gael yn eich ardal chi ar wefan GOV.UK.

Bydd y rhai sy’n gymwys yn cael cyfanswm o 30 awr am 38 wythnos y flwyddyn.

I fod yn gymwys am y 15 awr ychwanegol o ofal plant am ddim:

  • Rhaid i’ch plentyn fod yn dair neu bedair oed pan fydd y cynllun yn cychwyn yn eich ardal.
  • Rhaid i’r ddau riant fod yn gweithio – neu’r unig riant fod yn gweithio mewn teulu rhiant sengl.
  • Rhaid i bob rhiant fod yn ennill, ar gyfartaledd, yr hyn sy’n cyfateb i 16 awr yr wythnos ar yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol neu’r Cyflog Byw Cenedlaethol.
  • Rhaid i bob rhiant fod yn ennill llai na £100,000 y flwyddyn.

Gallwch yn awr gofrestru ymlaen llaw ar gyfer y cynllun ar wefan GOV.UK. Gofynnir i chi am eich cyfeiriad e-bost a dyddiad geni’ch plentyn, a chewch wybodaeth drwy e-bost ynglŷn â pha bryd fydd y cynllun ar gael a sut i ymgeisio.

Cymru

Gall plant tair a phedair oed gael 10 awr o addysg gynnar yr wythnos am ddim am 38 wythnos, mewn ysgol neu feithrinfa a ariennir.

Os ydych chi’n byw mewn ardal Dechrau’n Degmae’n bosibl y byddwch chi’n gallu derbyn gofal plant rhan amser am ddim pan fydd eich plentyn yn ddwy oed hefyd.

Gallwch wirio a yw darparwr gofal plant wedi’i gymeradwyo neu gallwch chwilio am un drwy Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru.

O fis Medi 2017, mae cynnig gofal plant newydd yn cael ei beilota gan Lywodraeth Cymru. Dan y cynnig newydd hwn, mae plant tair a phedair oed gyda rhieni sy’n gweithio yn gymwys i gael 30 awr yr wythnos o addysg a gofal plant am ddim am 48 wythnos y flwyddyn.

Dysgwch pa feysydd sydd wedi’u cynnwys yn y cynllun peilot ar wefan Llywodraeth Cymru.

Dysgwch fwy am addysg gynnar am ddim yng Nghymru gan eich Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoeddlleol.

Yr Alban

Gall pob plentyn tair a phedair oed gael 600 awr am ddim o addysg gynnar a gofal plant bob blwyddyn.

Mae hyn yn golygu tua 16 awr bob wythnos am 38 wythnos.

Gallai rhai teuluoedd gyda phlant dwy oed hefyd fod yn gymwys os ydynt yn derbyn rhai budd-daliadau penodol.

Dysgwch fwy am ofal plant ac addysg am ddim yn yr Alban

Gogledd Iwerddon

Mae gan blant yr hawl i o leiaf 12.5 awr o addysg cyn-ysgol am ddim yr wythnos am 38 wythnos y flwyddyn cyn iddynt ddechrau yn Primary One.

Dysgwch fwy am addysg cyn-ysgol am ddim yng Ngogledd Iwerddon

Credyd Cynhwysol

Mae Credyd Cynhwysol yn fudd-dal newydd i bobl sydd yn cael gwaith yn achlysurol, sy’n disodli chwech o fudd-daliadau presennol, gan gynnwys Credyd Treth Gwaith.

Gall teuluoedd mewn gwaith sy’n gymwys i gael Credyd Cynhwysol hawlio hyd at 85% o’u cost gofal plant misol yn ôl.

Pwy sy’n ei gael?

Fel arfer, bydd angen i chi a/neu eich partner:

  • fod yn gweithio (nid oes ots faint o oriau yr ydych chi neu’ch partner yn gweithio).
  • fod â swydd wedi ei chynnig i chi.

Faint ydyw?

Y mwyaf y gallwch ei gael yw £646 y mis am un plentyn, a £1,108 y mis am ddau neu fwy o blant.

Gallwch hawlio ar yr amod y darperir eich gofal plant gan ddarparwr cofrestredig neu gymeradwy gan y llywodraeth.

Dysgwch fwy am Gredyd Cynhwysol

Credyd Treth Gwaith – yr elfen gofal plant

Credyd Treth Plant

Pan fyddwch chi’n gwneud cais am Gredyd Treth Gwaith, byddwch chi’n cael gwybod a ydych chi hefyd yn gymwys am Gredyd Treth Plant i helpu gyda chostau magu plant.

Credyd Treth Plant yw un o’r chwe budd-dal sy’n cael eu disodli’n raddol gan Gredyd Cynhwysol. Ni allwch hawlio Credyd Treth Gwaith a Chredyd Cynhwysol ar yr un pryd.

Fodd bynnag, gallwch barhau i hawlio Credyd Treth Gwaith, neu gyflwyno hawliad newydd amdano, hyd nes y gofynnir i chi ymgeisio am Gredyd Cynhwysol.

Beth yw’r elfen gofal plant?

Mae’r ‘elfen gofal plant’ yn un o’r elfennau sy’n rhan o’r Credyd Treth Gwaith.

Os ydych chi’n gymwys, gallai dalu am hyd at 70% o’ch costau gofal plant.

Pwy sy’n ei gael?

Gallwch ymgeisio am yr elfen gofal plant y Credyd Treth Gwaith os ydych chi’n:

  • Gweithio o leiaf 16 awr yr wythnos (os ydych chi’n gwpl, mae’n rhaid bod y ddau ohonoch chi’n gweithio o leiaf 16 awr yr wythnos).
  • Talu am ofal plant cofrestredig neu gymeradwy.

Gwiriwch ein canllaw ar y credyd treth gwaith ar gyfer trothwyon incwm.

Faint yw’r elfen gofal plant?

Gyda’r elfen gofal plant, gallwch gael help gyda hyd at 70% o’ch costau gofal plant.

Mae’r tabl isod yn dangos faint allech chi ei gael yn y flwyddyn dreth 2017-18:

Nifer y plant Os ydych chi’n talu hyd at: Fe allech chi gael hyd at:
1 £175 yr wythnos £122.50 yr wythnos
2 neu fwy £300 yr wythnos £210 yr wythnos

Os ydych chi’n talu mwy na hyn am ofal plant, dim ond yr uchafswm o’r symiau a restrir uchod y byddwch yn medru eu cael.

Os ydych chi’n gymwys am yr elfen gofal plant, ni fyddwch o reidrwydd yn cael y symiau llawn.

Bydd faint a gewch yn dibynnu ar:

  • Eich incwm.
  • Yr oriau rydych chi’n eu gweithio.
  • Eich costau gofal plant.

Dysgwch ragor am Gredyd Treth Gwaith

Gofal Plant di-dreth

Beth yw gofal plant di-dreth?

Mae gofal plant di-dreth yn gynllun newydd gan y llywodraeth i helpu rhieni sy’n gweithio gyda chostau gofal plant.

Gallwch ddefnyddio gofal plant di-dreth ar yr un pryd â’r 15 awr neu 30 awr o ofal plant am ddim ar gyfer plant rhwng dwy a phedair oed.

Ni allwch ddefnyddio gofal plant di-dreth ar yr un pryd â:

  • Thalebau gofal plant.
  • Credyd Cynhwysol.
  • Credydau Treth.

Pwy all ei gael?

Os ydych yn rhiant sy’n gweithio a bod gennych blant dan 12 oed (neu 17 oed os yw’n blentyn anabl) gallwch agor cyfrif ar-lein i dalu am ofal plant cofrestredig.

Rhaid i chi, a’ch partner os oes gennych chi un, fod yn ennill, yr hyn sy’n cyfateb i 16 awr yr wythnos o leiaf ar yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol neu’r Cyflog Byw Cenedlaethol a rhaid i’r naill riant fod yn ennill llai na £100,000 y flwyddyn.

Gallwch fod yn gyflogedig neu’n hunangyflogedig, ac efallai y byddwch chi’n parhau yn gymwys os ydych chi (neu eich partner) ar absenoldeb mamolaeth, tadolaeth neu fabwysiadu, neu os na allwch chi weithio yn sgil anabledd neu gyfrifoldebau gofalu.

Faint ydyw?

Am bob 80c y cyfrannwch i’ch cyfrif gofal plant ar-lein, bydd y llywodraeth yn talu 20c, hyd at uchafswm o £2,000 fesul plentyn y flwyddyn (neu £4,000 i bob plentyn anabl y flwyddyn).

Felly, os oes gennych chi un plentyn, a’ch bod yn talu £8,000 i’ch cyfrif gofal plant, bydd y llywodraeth yn talu £2,000.

Mae’n bwysig nodi bod cyfraniadau’r llywodraeth wedi’u cyfyngu i £500 bob 3 mis (neu £1,000 ar gyfer plentyn anabl). Felly, i gael y cyfraniad yn llawn rhaid i chi gyfrannu i’ch cyfrif ar-lein ym mhob cyfnod tri mis (neu chwarter) o’r flwyddyn.

Sut i ymgeisio

I ymgeisio ar-lein, neu i gael rhybudd ar e-bost pan ddaw hi’n amser i chi ymgeisio, tanysgrifiwch i’r Gwasanaeth Gofal Plantar GOV.UK.

Dysgwch fwy am y Cynllun Gofal Plant Di-dreth ar GOV.UKneu MoneySavingExpert

Talebau gofal plant

Mae cynllun talebau gofal plant y llywodraeth yn dod i ben, ac yn cael ei ddisodli gan y cynllun gofal plant di-dreth newydd a ddisgrifir uchod. Ar ôl mis Ebrill 2018 bydd y cynllun talebau gofal plant yn cael ei gau i aelodau newydd ond os ydych eisoes yn cael talebau gofal plant gallwch barhau i’w cael tra bydd eich cyflogwr yn parhau i’w cynnig.

Gall cael talebau gofal plant effeithio ar faint o gredydau treth a gewch. I weld a ydych chi’n gymwys i gael Lwfans Mamolaeth, defnyddiwch gyfrifiannell GOV.UK.

Beth yw talebau gofal plant?

Mae talebau gofal plant yn fudd-dal di-dreth a gynigir gan gyflogwyr i’w cyflogeion. Didynnir y talebau o’ch cyflog gros er mwyn i chi beidio talu Yswiriant Gwladol arnynt. Yna gallwch ddefnyddio’r talebau i dalu am ofal plant sydd wedi’i gofrestru ag Ofsted.

Pwy all eu cael?

Gallwch ddefnyddio talebau gofal plant i dalu am ofal plant hyd at 1 Medi ar ôl pen-blwydd eich plentyn yn 15 oed (neu 16t oed os yw’n anabl).

Faint allwch chi ei gael?

Bydd faint a gewch yn dibynnu ar a ydych yn talu Treth Incwm ar:

  • Y gyfradd sylfaenol (20%).
  • Y gyfradd uwch (40%).
  • Y gyfradd ychwanegol (45%).

Gall pob rhiant gael y symiau canlynol o dalebau gofal plant heb orfod talu treth nac Yswiriant Gwladol arnynt:

  • £243 y mis (£55 yr wythnos) os ydych chi’n talu treth ar y gyfradd sylfaenol.
  • £124 y mis (£28 yr wythnos) os ydych chi’n talu treth ar y gyfradd uwch.
  • £110 y mis (£25 yr wythnos) os ydych chi’n talu treth ar y gyfradd ychwanegol a’ch bod wedi ymuno â’r cynllun talebau gofal plant ar 6 Ebrill 2011 neu ar ôl hynny.

Os ymunoch â chynllun talebau gofal plant eich cyflogwr cyn 6 Ebrill 2011, gallwch gael £243 y mis waeth beth yw eich cyfradd fel trethdalwr; sylfaenol, uwch neu ychwanegol.

Cymorth gofal plant a gytundebir yn uniongyrchol

Yn hytrach na chynnig talebau gofal plant, gallai’ch cyflogwr ddewis talu’n uniongyrchol i ddarparwr gofal plant, er mwyn iddo fedru darparu gofal plant ar eich cyfer.

Didynnir y taliad hwn o’ch cyflog cyn treth yn yr un modd â thaleb gofal plant. Cewch yr un symiau di-dreth ag y byddech yn eu cael petaech yn cael talebau gofal plant.

Ar ôl mis Ebrill 2018, pan ddaw gofal plant di-dreth i rym yn llawn, ni fyddwch yn medru dechrau cael talebau gofal plant neu ofal plant a gytundebir yn uniongyrchol.

Os ydych yn cael y cymorth hwn eisoes, gallwch barhau i’w gael tra bydd eich cyflogwr presennol yn parhau i’w gynnig.

Dysgwch fwy am ofal plant a gytundebir yn uniongyrchol ar GOV.UK

Meithrinfeydd yn y gweithle

Mae rhai cyflogwyr yn sefydlu eu meithrinfeydd eu hunain, naill ai yn eich gweithle neu mewn lleoliad arall.

Mae’ch cyflogwr yn penderfynu faint y byddwch chi’n ei dalu am ddefnyddio meithrinfa gweithle

Ond pa un a yw am ddim neu â chymhorthdal, mae’n cyfrif fel mantais ddi-dreth i’ch swydd.

Siaradwch â’ch cyflogwr i ganfod a yw’n cynnig meithrinfa yn y gweithle.

Neiniau a theidiau yn gofalu am wyrion ac wyresau

Os ydych yn nain neu daid neu berthynas arall sy’n gofalu am blant tra bod eu rhieni’n gweithio, mae credydau Yswiriant Gwladol ar gael i’ch helpu i barhau i gronni eich hawl i gael Pensiwn y Wladwriaeth yn ystod y cyfnod hwn.

Bydd angen 35 o flynyddoedd cymwys i gael Pensiwn y Wladwriaeth yn llawn. Gallwch wirio’ch cofnod Yswiriant Gwladol ar GOV.UK.

Gelwir y credydau Yswiriant Gwladol hyn yn gredydau Gofal Plant Dynodedig i Oedolion a rhaid i chi ymgeisio amdanynt.

Dysgwch ragor am gredydau Gofal plant Dynodedig i Oedolion a sut i ymgeisio ar GOV.UKopens in new window

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?