Help i dalu am angladd

Gall talu am angladd fod yn ddrud. Rhown gymorth i chi sefydlu pwy ddylai dalu am yr angladd, ac amlinellu’ch opsiynau ar gyfer talu am angladd, ble i gael cymorth ariannol i hawlio costau angladd o’r ystâd.

Ar gyfartaledd faint y mae angladd yn ei gostio?

Cost cyfartalog, cyn eitemau dewisol megis blodau ac arlwyo, yw tua £4,300, er fe all hyn amrywio’n fawr gan ddibynnu ar y math o angladd a ddewisir. Gallwch ddarllen mwy am sut i gadw’r gost hon i lawr yn ein herthygl ‘Faint y mae angladd yn ei gostio?

Pwy sy’n talu am yr angladd?

Weithiau, mae’r ymadawedig wedi talu am yr angladd yn barod. Neu mae wedi gadael ychydig o arian yn ei ystâd i dalu amdano.

Os felly, bydd ysgutor yr ystâd yn gofalu am dalu bil yr angladd.

Fel arall, mae aelod o’r teulu neu gyfaill yn talu am yr angladd.

Ond gall gael costau’r angladd yn ôl gan yr ystâd os oes digon o arian ynddi.

Yng Nghymru

Ni fydd eich awdurdod lleol yn codi ffioedd arnoch chi am angladd neu amlosgiad arferol ar gyfer plentyn dan 18 oed, gan gynnwys marwanedig a gweddillion ffetysau.

Bydd yn rhaid, serch hynny, i chi dalu am drefnydd angladdau, blodau, arch a chofeb.

Dysgwch fwy yn gov.wales. https://gov.wales/fees-child-burials-or-cremations-guidance-local-authorities

Beth sy’n digwydd os na allwch chi fforddio angladd?

Gall y cyngor lleol neu’r ysbyty drefnu Angladd Lles Cyhoeddus:

  • Os nad oes digon o arian yn yr ystâd i dalu amdano.
  • Os nad oes teulu neu ffrindiau ar gael i drefnu’r angladd.

Amlosgiad a drefnir fel arfer. Cewch fynychu’r angladd ond yr awdurdod lleol fydd yn penderfynu ar yr amser a’r dyddiad.

Cynhelir gwasanaeth byr fel arfer, ond ni fydd pethau ychwanegol fel blodau, ceir neu hysbysiadau yn y papurau newydd lleol, yn cael eu cynnwys.

Os ydych chi’n derbyn rhai budd-daliadau, gallwch hefyd ymgeisio am Daliad Angladd gan y llywodraeth i’ch helpu i dalu am yr angladd.

Taliad Angladd

Mae Taliad Angladd yn gynllun llywodraeth i bobl ar incwm isel sy’n derbyn rhai budd-daliadau, i’w helpu i dalu am angladd.

Os byddwch chi’n derbyn Taliad Angladd, bydd yn rhaid i chi fel arfer dalu’r llywodraeth yn ôl o unrhyw arian y byddwch chi’n ei dderbyn o ystâd y person, megis ei gynilion.

Ni fydd yn talu’r bil angladd llawn, felly mae’n bosibl y bydd yn rhaid i chi dalu hyd at draean o gost angladd syml. Gall helpu i dalu am:

  • dystysgrifau marwolaeth neu ddogfennau eraill
  • ffioedd amlosgfa, gan gynnwys cost tystysgrif meddyg
  • teithio i drefnu neu fynd i’r angladd
  • cost symud y corff o fewn y DU, os yw’n cael ei symud dros 50 milltir
  • ffioedd claddu ar gyfer plot penodol
  • gallwch hefyd dderbyn hyd at £700 ar gyfer unrhyw dreuliau angladd eraill, megis ffioedd trefnydd angladdau, blodau neu’r arch.

Pwy sy’n ei gael?

Os ydych chi’n derbyn unrhyw un o’r budd-daliadau a ganlyn fe allech chi fod yn gymwys:

  • Cymhorthdal Incwm
  • Budd-dal Tai
  • Elfen anabledd neu anabledd difrifol y Credyd Treth Gwaith
  • Credyd Pensiwn
  • Credyd Cynhwysol
  • Credyd Treth Plant
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Gysylltiedig ag Incwm

Sut ydw i’n hawlio?

Mae gennych chwe mis o ddyddiad yr angladd i hawlio.

Ewch i GOV.UK i gael rhagor o wybodaeth ar gymhwysedd a sut i hawlio’r budd-dal hwn.

Os ydych chi’n byw yng Ngogledd Iwerddon, ewch i NIDirect bydd yn agor ffenestr newydd i ymgeisio am y budd-dal hwn.

Mae budd-daliadau profedigaeth eraill ar gael i’ch helpu i ymdopi’n ariannol ar ôl marwolaeth. Darllenwch Hawlio lwfans profedigaeth a budd-daliadau eraill am ragor o wybodaeth.

Talu gyda chynllun neu yswiriant angladd rhagdaledig

Bydd rhai pobl wedi trefnu eisoes i dalu am eu hangladd. Mae hyn fel arfer ar ffurf cynllun angladd rhagdaledig neu yswiriant angladd.

Beth yw cynllun angladd rhagdaledig?

Fe allai’r person sydd wedi marw fod wedi rhagdalu trefnydd angladd neu gwmni gofal angladdau am fath penodol o angladd. Fe elwir hyn yn gynllun angladd.

Gyda chynllun angladd, rhaid i chi ddefnyddio’r trefnydd angladdau hwnnw, neu un o restr gymeradwy, i drefnu’r angladd.

Mae’n syniad da gwirio beth yn union sy’n rhan o’r cynllun cyn i chi drefnu’r angladd. Nid yw cynlluniau angladd fel arfer yn talu am holl gostau angladd felly rhaid i chi fod yn barod i dalu am beth o’r costau eich hunain.

Beth yw yswiriant angladd?

Dyma fath o yswiriant sy’n talu cyfandaliad sefydlog a ddylai fod yn ddigon i dalu am gost angladd.

Weithiau mae’r yswiriant yn cael ei alw yn ‘gynllun i’r rhai dros 50 oed’.

Pan delir y cyfandaliad, gallwch ddefnyddio’r arian i dalu am angladd gan unrhyw drefnydd angladdau.

Dylech wirio faint yw’r cyfandaliad cyn gwneud unrhyw drefniadau ynghylch yr angladd.

Os bydd cost yr angladd yn uwch na’r swm hwnnw, bydd angen i chi dalu am unrhyw beth ychwanegol.

Sut ydw i’n hawlio ar gynllun angladd rhagdaledig neu yswiriant angladd?

Yn anffodus nid oes un lle canolog neu gyfeirlyfr i wirio a oedd gan yr ymadawedig gynllun neu yswiriant angladd.

Os credwch fod ganddo gynllun, dylech wirio ei waith papur a chwilio am gopi ohono.

Dylech hefyd wirio a gadwyd y cynllun gyda’r ewyllys, gyda chyfreithiwr teulu neu yn y banc.

Talu gyda chyfrif banc y person sydd wedi marw

Mae’n bosibl y bydd person sydd wedi marw wedi gadael arian yn ei gyfrif i dalu am ei angladd.

Fodd bynnag, mae’r banc neu’r gymdeithas adeiladu yn rhewi ei gyfrif(on) unigol pan gânt wybod am farwolaeth yr unigolyn.

Fel arfer byddwch chi angen help yr ysgutor neu weinyddwr yr ystâd i gael gafael ar yr arian yn ei gyfrif unwaith y mae wedi’i rewi.

Serch hynny, weithiau gellir cael mynediad at yr arian yng nghyfrif yr ymadawedig heb eu cymorth.

Byddwch angen copi’r o’r dystysgrif farwolaeth o leiaf, ynghyd ag anfoneb am gostau’r angladd gyda’ch enw chi arni.

Efallai y bydd y banc neu’r gymdeithas adeiladu angen prawf o’ch hunaniaeth.

Yna gallant dalu biliau hanfodol yr angladd yn uniongyrchol i’r cwmni sy’n darparu’r gwasanaeth.

Nid yw’n syniad da cael mynediad at gyfrifon unigol yr unigolyn, hyd yn oed os ydych yn gwybod beth yw rhif PIN ei gerdyn debyd neu fanylion mewngofnodi ar gyfer bancio ar-lein.

Siaradwch â’r banc yn gyntaf os bydd angen i chi wneud hynny, neu fel arall gallech fynd i ddyfroedd dyfnion yn gyfreithiol.

Os oes gan y person sydd wedi marw gyfrif ar y cyd ble mae’r cydberchennog yn dal yn fyw, gall y person hwnnw barhau i ddefnyddio’r arian yn y cyfrif.

Talu mewn rhandaliadau

Yn aml bydd trefnydd angladdau yn gofyn am ran o’r arian ymlaen llaw.

Os na allwch chi wneud hynny dylech wirioneddol ystyried cynnal angladd mwy fforddiadwy.

Opsiwn arall yw gofyn a allech chi dalu’r bil mewn rhandaliadau.

Os bydd y trefnydd yn cytuno i hynny, gallwch wedyn negodi’r rhandaliadau ond sicrhewch y byddant yn fforddiadwy i chi.

Hawlio costau angladd o’r ystâd

Pwy bynnag sy’n talu am yr angladd - teulu, ffrindiau neu’r cyngor - gallwch geisio adfer costau o ystâd y person sydd wedi marw.

Weithiau, nid yw ei ystâd yn ddigon mawr i ysgwyddo hyn.

Os oedd gan y person sydd wedi marw ddyledion eraill, fel arfer costau angladd sydd yn cael eu talu yn gyntaf.

Er, bydd rhai dyledion a ddiogelwyd, fel morgais, yn cael eu talu cyn costau angladd.

Os byddwch chi’n cynnig talu am yr angladd, mae’n werth gwirio gyda gweinyddwr yr ystâd eich bod chi’n gallu adfer yr arian yn ddiweddarach os oes angen i chi.

Gallai gwybod faint o arian sydd yn yr ystâd i dalu am gostau angladd hefyd effeithio ar y math o angladd y dymunwch dalu amdano.

Ceisiwch beidio â theimlo dan bwysau i dalu am angladd na allwch ei fforddio.

Am ragor o wybodaeth a chyngor, darllenwch ein canllaw ar Delio â dyledion rhywun sydd wedi marw.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?