Helpu rhywun yn anffurfiol gydag arian dydd i ddydd

Os ydych eisiau helpu rhywun i reoli eu harian, er enghraifft os byddwch yn gweld bod aelod o’r teulu neu ffrind yn cael anhawster gyda phenderfyniadau ariannol, efallai y gallech eu helpu.

Gadael i’r unigolyn fod mewn rheolaeth

Os bydd rhywun dan eich gofal yn cael anhawster gyda’u harian oherwydd cyflwr meddygol, problem mudoledd neu broblem iechyd meddwl, mae’n debyg yr hoffech wneud popeth posibl i helpu.

Ond allwch chi ddim camu i mewn a chymryd drosodd – rhaid i chi gofion bod y gyfraith yn dweud bod yn rhaid i chi dybio y gall rhywun benderfynu iddynt eu hunain oni bai fod tystiolaeth i brofi na allant.

Ni waeth faint ydych chi’n poeni, dim ond os nad oes ganddynt y ‘cymhwyster meddyliol’ – y gallu i wneud eu penderfyniadau eu hunain – y gallwch anwybyddu neu wrthod dymuniadau ariannol rhywun.

A ydynt yn methu ymdopi gyda’u harian oherwydd problem iechyd meddwl dros dro? Os felly, a ellid gohirio penderfyniadau ariannol mawr nes eu bod wedi gwella?

Pa bynnag help a gynigiwch, sicrhewch eich bod yn deall yr hyn sydd ei angen a’ch bod yn gallu cymryd y gwaith a’r cyfrifoldebau ac yn fodlon gwneud hynny. Mae ffyrdd amrywiol o helpu rhywun i fynd ati i wneud ei benderfyniadau ariannol ei hun a llawer o ffyrdd y gallwch helpu.

Cymorth gyda gwaith papur

Os yw’r unigolyn yr ydych yn eu cynorthwyo yn ei chael yn anodd deall gwybodaeth ysgrifenedig, gallwch fynd trwy unrhyw ddogfennau pwysig gyda nhw – er enghraifft, gwybodaeth am gyfrifon banc, budd-daliadau a threth. Nodwch y rhannau pwysig sydd angen iddynt ddeall ac esbonio unrhyw dermau a syniadau anghyfarwydd.

Mae cwblhau ffurflenni yn codi ofn ar rai. Gallech helpu trwy fynd trwy’r cwestiynau ar y ffurflen gyda nhw ac ysgrifennu eu hatebion, fel mai dim ond ychwanegu ei lofnod y bydd yn rhaid i’r unigolyn ei wneud.

Cymorth gyda chyfarfodydd

O bryd i’w gilydd, efallai y bydd angen i’r unigolyn gwrdd â rhywun fel cynghorydd budd-daliadau, banc, cynghorydd ariannol neu gyfreithiwr wyneb yn wyneb. Gall y cyfarfodydd fod yn llai o faich os byddwch yn mynd gyda nhw. Gallwch hefyd helpu trwy:

  • sicrhau bod sefyllfa’r unigolyn yn cael ei hegluro’n glir a’i deall
  • cymryd nodiadau fel y gallwch eich dau adolygu’r hyn a ddywedwyd yn nes ymlaen cyn gwneud penderfyniad
  • holi cwestiynau os byddwch yn credu bod rhywbeth wedi’i adael allan
  • arwain penderfyniadau – sicrhau nad yw’r unigolyn yn gwneud penderfyniad yn rhy gyflym cyn ystyried yr holl faterion yn ofalus
  • bod yn wyliadwrus o gwmnïau ffug a allai gymryd mantais o unigolyn sy’n agored i niwed

Helpu gydag arian o ddydd i ddydd

Os ydych chi eisiau cadw llygad ar wariant dydd i ddydd rhywun, gallech:

  • awgrymu eich bod yn mynd i siopa gyda’ch gilydd
  • cynnig darllen trwy eu biliau a datganiadau pan fyddant yn cyrraedd
  • eu helpu i dalu eu biliau mewn pryd

Os ydynt angen cefnogaeth bellach, gallech gynnig helpu rheoli eu cyfrif banc trwy fandad trydydd parti, sy’n eich enwi yn swyddogol fel rhywun sy’n gallu defnyddio’r cyfrif – ond byddwch angen eu caniatâd.

Os ydynt angen i chi gasglu budd-daliadau ar eu rhan, gallant roi caniatâd i chi fod yn ddeiliad cyfrif ar y cyd neu’n ‘asiant parhaol’ ar eu cyfrif cerdyn Swyddfa’r Post®.

Os bydd y sawl sydd angen cymorth yn mynd i fod i ffwrdd am gyfnod – er enghraifft, yn mynd i’r ysbyty – gellir rhoi pŵer atwrnai dros dro i chi, sy’n dweud y cewch reoli eu busnes ar gyfer y cyfnod hwnnw o amser (ond dim ond cyn belled ag y bydd ganddynt y cymhwyster meddyliol).

Gallwch ddarllen mwy am y syniadau hyn o safbwynt y sawl y byddwch yn helpu yn cael cymorth anffurfiol i reoli eich arian.

Rhoi cymorth mwy dwys

Os bydd yr unigolyn yn cael rhai diwrnodau gwell na’i gilydd, gallai fod yn ddefnyddiol i chi fod yn atwrnai iddo yn barhaol. Yna gallwch gamu i’r adwy pan fydd angen.