Cynlluniau llywodraeth ar gyfer prynwyr am y tro cyntaf a pherchnogion tai cyfredol

Mae nifer o gynlluniau llywodraeth i’ch helpu chi i brynu cartref megis Cymorth i Brynu, Hawl i Brynu, Cyd-berchnogaeth, a mwy. Darllenwch fwy am y cynlluniau tai fforddiadwy hyn a sut i ymgeisio amdanynt.

Cymorth i Brynu

Defnyddiwch ein Cyfrifiannell Treth Stamp i gyfrifo faint fyddwch yn ei dalu os ydych yn prynu eiddo yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon.

Os ydych yn prynu yn yr Alban gallwch ddefnyddio’r gyfrifiannell Treth Trafodiadau Tir ac adeiladau.

Yng Nghymru, defnyddiwch y gyfrifiannell Treth Trafodiadau Tir.

Gallai’r rhai gyda blaendal bach fod yn gymwys i ddefnyddio’r cynllun Cymorth i Brynu:

Cynllun Benthyg Ecwiti: ar gael i brynwyr tro cyntaf sydd am brynu tŷ ‘a adeiledir o’r newydd’ o fewn y terfyn pris rhanbarthol perthnasol. Mae’n rhaid i hyn gael ei ddefnyddio i adeiladu’ch prif breswylfa ac nid yw’n gallu cael ei ddefnyddio i brynu ail gartref nac i brynu eiddo i’w osod.

Mae angen blaen-dâl o 5% o leiaf o’r pris prynu. Rydych chi’n gallu benthyg 20% (40% yn Llundain) o’r pris prynu. Mae’r swm hwn yn ddi-log am bum mlynedd. Nid ydych yn talu llog ar y benthyciad ecwiti am y 5 mlynedd cyntaf. Rydych chi’n dechrau talu llog ym mlwyddyn 6, ar swm y benthyciad ecwiti y gwnaethoch ei fenthyg. Mae’r taliadau benthyciad ecwiti yn llog yn unig, felly nid ydych yn gostwng y swm sy’n ddyledus arnoch.

Mae’r pris prynu uchaf ar gyfer eiddo Cymorth i Brynu yn dibynnu ar ba ranbarth o Loegr rydych chi’n byw ynddo. Rydych chi’n gallu ad-dalu’r cwbl neu ran o’ch benthyciad ecwiti ar unrhyw adeg. Mae’n rhaid i daliad rhannol fod o leiaf 10% o beth yw gwerth eich cartref ar adeg ad-dalu.

Bydd y cynllun hwn ar gael yn Lloegr yn unig. Os ydych chi’n byw yn rhywle arall yn y DU, gallwch ddefnyddio:

Darllenwch fwy yn ein canllaw Help i brynu – Popeth sydd ei angen arnoch.

Hawl i Brynu/Hawl i Gaffael

Mae Hawl i Gaffael yn gynllun a gynigir yng Nghymru a Lloegr ar hyn o bryd ar gyfer tenantiaid cymdeithas dai nad ydynt yn gymwys i Hawl i Brynu. Mae’r gostyngiadau ychydig yn llai.

Mae Hawl i Brynu a Hawl i Gaffael yn ddau gynllun llywodraeth lle mae rhai tenantiaid CymdeithasauTai yn gallu gwneud cais i brynu’r eiddo maen nhw’n byw ynddo, ar ddisgownt. I fod yn gymwys am y naill gynllun neu’r llall, bydd angen i chi ateb gofynion cymhwyster penodol.

Mae maint y disgownt yn amrywio yn dibynnu ar ble rydych chi’n byw a gwerth marchnad yr eiddo rydych chi am ei brynu.

Gallai tenantiaid a oedd yn byw mewn tai cyngor cyn y trosglwyddwyd y tŷ i landlord fel cymdeithas dai, fod yn gymwys i brynu eu tŷ drwy gynlluniau Hawl i Brynu neu Hawl i Gaffael ‘a Gedwir’.

Gan amlaf, mae gofyn bod y tenantiaid wedi bod yn rhentu gan y sector cyhoeddus (h.y. cyngor lleol neu gymdeithas dai) am dair blynedd o leiaf cyn y gallant brynu dan y cynlluniau hyn.

Nid oes raid i’r tair blynedd fod yn olynol. Felly gallech fod yn gymwys o hyd os buoch yn rhentu o’r sector preifat rhwng yr amseroedd y buoch yn rhentu o’r sector cyhoeddus.

Yng Ngogledd Iwerddon: gelwir y cynllun hwn yn Gynllun Gwerthu Tai ac mae ar gyfer tenantiaid sy’n rhentu gan Weithrediaeth Dai Gogledd Iwerddon neu gymdeithas dai.

Yng Nghymru:Daeth Hawl i Gaffael a Hawl i Brynu i ben ar gyfer pob tenant Cyngor a chymdeithas dai ar 26 Ionawr 2019.

Hawl i Brynu a Hawl i Gaffael – Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon

Hawl i Gaffael: prynu’ch cartref cymdeithas dai

Cyd-berchnogaeth

Cyd-berchnogaeth yw ble y byddwch chi’n prynu cyfran o dŷ gan y landlord, sydd fel arfer yn gyngor neu’n gymdeithas dai, a rhentu’r gyfran sy’n weddill.

Mae angen morgais arnoch i dalu am eich rhan, a all fod rhwng chwarter a thri chwarter o werth llawn y cartref.

Yna rydych yn talu rhent llai ar y rhan nad ydych yn berchen arni.

Yn ddiweddarach gallwch ddewis i brynu rhan fwy o’r eiddo hyd at 100% o’i werth.

O Ebrill 2021, cafodd newidiadau i’r cynllun eu cyflwyno o dan raglen newydd ‘Cartrefi Fforddiadwy’ y llywodraeth sy’n cynnwys:

  • Mae’r gyfran leiaf ddechreuol wedi cael ei gostwng o 25 i 10%
  • Mae’n rhaid i chi fod yn brynwr tro cyntaf yn awr ag incwm blynyddol i’r cartref sy’n llai na £80,000, i lawr o £90,000 yn Llundain.

  • Mae perchnogion cartrefi yn awr yn gallu prynu cyfrannau ychwanegol mewn rhandaliadau o 1%, i lawr o 5 neu 10%.
  • Mae ffïoedd am brynu cyfrannau ychwanegol yn awr wedi cael eu gostwng.

  • Bydd landlordiaid yn talu’r costau atgyweirio a chynnal a chadw am y 10 mlynedd cyntaf o berchnogaeth.

  • Mae’r rheolau ar werthu’r eiddo wedi newid.

Pobl gydag Anableddau

Gall Perchnogaeth Cartref i Bobl gydag Anableddau hirdymor (HOLD) eich helpu i brynu unrhyw gartref sydd ar werth ar sail Cyd-berchnogaeth os oes gennych chi anabledd hirdymor.

Dim ond personél milwrol sy’n cael blaenoriaeth dros grwpiau eraill. Bydd y cynllun yn gymwys ledled Lloegr yn unig. Fodd bynnag, gallai fod gan gynghorau â’u rhaglenni adeiladu cartrefi cydberchnogaeth eu hunain rai grwpiau blaenoriaeth, yn seiliedig ar anghenion tai lleol.

Gallwch ond ymgeisio am HOLD os nad yw’r eiddo sydd ar gael drwy gynlluniau perchnogaeth cartref eraill yn bodloni’ch anghenion, er enghraifft, mae angen eiddo llawr gwaelod arnoch.

Pobl hŷn

Os ydych yn 55 oed neu’n hŷn, gallwch gael cymorth gan gynllun perchnogaeth cartref gwahanol o’r enw Cyd-berchnogaeth Pobl Hŷn.

Mae’r cynllun yn debyg iawn i gynllun Cyd-berchnogaeth arferol ond cewch brynu hyd at 75% o’ch cartref yn unig. Unwaith byddwch yn berchen ar 75%, ni fydd raid i chi dalu rhent ar y gweddill.

Dysgwch ragor ar wefan Cymorth i Brynu.

Cyd-berchnogaeth yng Ngogledd Iwerddon

Mae’r cynllun hwn yn unigryw i Ogledd Iwerddon ac mae ar gael ar gyfer cartrefi a adeiledir o’r newydd a chartrefi hŷn.

Rydych chi’n prynu rhwng 50% a 90% o’r eiddo (a elwir yn ‘cyfran dechreuwr’). Gallwch gynyddu’ch cyfran ar unrhyw bryd (a elwir yn ‘cynyddu cyfran’)

Rydych yn talu rhent ar y gyfran nad ydych yn berchen arni.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Cyngor Tai Gogledd Iwerddon.
Ar ôl i chi ddod o hyd i eiddo yr hoffech ei brynu, dylech gysylltu â Co-ownership i gychwyn y broses ymgeisio.

Rhan-berchnogaeth yng Gogledd Iwerddon

Mae’r cynllun hwn yn unigryw i Gogledd Iwerddon ac mae ar gael ar gyfer cartrefi a adeiledir o’r newydd a chartrefi hŷn. Rydych chi’n prynu rhwng 50% a 90% o’r eiddo (a elwir yn ‘cyfran dechreuwr’) a gall gynyddu’r gyfran honno ar unrhyw bryd (a elwir yn ‘cynyddu cyfran eu perchentyaeth’). Rydych yn talu rhent ar y gyfran nad ydych yn berchen arni.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Cyngor Tai Gogledd Iwerddon.

Ymwelwch â’r wefan Rhan-berchnogaeth.

Tai i bobl Llundain

Mae’r cynllun hwn yn anelu at helpu enillwyr incwm isel a chanolig i brynu neu rentu ar bris sy’n fforddiadwy.

Mae’r cynllun yn bwriadu darparu ystod o gartrefi fforddiadwy, gan gynnwys:

  • Cartrefi’n seiliedig ar lefelau rhent cymdeithasol i bobl ar incymau isel;
  • Cartrefi Rhent Byw yn Llundain – yn helpu Llundeinwyr ar incymau cymedrol i gynilo ar gyfer blaen-dâl i brynu eu cartref cyntaf, a
  • Cartrefi Cydberchnogaeth Llundain – i bobl sy’n dymuno prynu ond sydd ddim yn gallu fforddio gwneud hynny ar y farchnad agored.
Os ydych chi’n edrych yn Llundain, darganfyddwch fwy o chwilio am eiddo Cartrefi Llundain.

Cynlluniau perchnogaeth cartrefi ar gael yn yr Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon

Yr Alban

Mae gan yr Alban ddau gynllun rhannu ecwiti - Rhannu Ecwiti Cyflenwad Newydd a Rhannu Ecwiti Marchnad Agored.

Er bod y cynlluniau hyn yn bennaf ar gyfer prynwyr am y tro cyntaf ar incymau isel, gallant fod o fudd hefyd i’r rhai sydd angen symud. Gall hyn gynnwys pobl anabl neu rai sydd ag anghenion penodol yn dilyn newid sylweddol yn eu sefyllfa gartref.

Cymorth i Brynu: Cymru

Mae’r cynllun yn eich helpu i brynu cartrefi a adeiladwyd o’r newydd hyd at £300,000. Rhaid i chi dalu blaendal o 5% gyda benthyciad ecwiti a rennir hyd at 20% o’r pris prynu.

Bydd angen i chi gymryd morgais ad-daliad i ysgwyddo’r swm sy’n weddill.

Dysgwch fwy am Cymorth i Brynu yng Nghymru.

Prynu Cartef – Cymru

Mae hyn yn cefnogi cartrefi drwy ddarparu benthyciad ecwiti i helpu i brynu eiddo sy’n bodoli’n barod. Mae’r cynllun yn eich helpu os na fyddech yn gallu fforddio prynu eiddo fel arall ac mae o fudd neilltuol mewn cymunedau mwy gwledig lle mae llai o gyfle o bosib i brynu cartrefi.

Nid yw Prynu Cartref ar gael ym mhob ardal a ble bynnag y mae ar gael mae’r cynllun yn destun meini prawf cymhwysedd lleol.

Gallwch ad-dalu’r benthyciad ar unrhyw adeg cyn i chi werthu’r eiddo. Ond os gwerthwch yr eiddo, rhaid ad-dalu’r benthyciad bryd hynny.

Dysgwch ragor am y cynllun Prynu Cartref.

Gogledd Iwerddon

Mae cynllun rhannu ecwiti yng Gogledd Iwerddon ble y gallwch chi brynu eiddo, yn aml ar ostyngiad, gyda chymdeithas dai neu Weithrediaeth Dai Gogledd Iwerddon.

Am fwy o wybodaeth am hyn a chynlluniau eraill yng Ngogledd Iwerddon, ewch iopens in new window.

Camau nesaf

Deall faint allwch chi fforddio ei fenthyca? a beth y mae darparwyr benthyciadau’n ei asesu.

Defnyddiwch ein Cyfrifiannell fforddiadwyedd morgais i amcangyfrif faint y gallwch ei fenthyg.

Defnyddiwch ein Cyfrifiannell ad-dalu morgais i amcangyfrif y swm llog ac ad-dalu misol.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?