Sut i siarad gyda’ch plant am arian: 7-8 oed

Erbyn yr oedran hwn, dengys ymchwil bod agweddau plant tuag at arian eisoes wedi’u datblygu’n dda. Mae hyn yn golygu ei bod hi’n bwysig creu arferion arian da mor gynnar â phosibl.

Mae rhieni a gofalwyr yn chwarae rôl allweddol wrth baratoi plant i reoli eu harian yn dda fel oedolion. Mae cysylltiadau uniongyrchol rhwng ymddygiad ariannol plant a’r hyn y mae eu rhieni yn ei wneud.

Nid oes raid i chi reoli arian yn berffaith er mwyn medru dysgu’ch plant amdano. Hyd yn oed os ydych yn cael trafferthion gydag arian, fe allwch wneud y pethau sylfaenol gartref ac yn siopau serch hynny er mwyn cychwyn sgwrs am arian ac i gynnwys plant mewn penderfyniadau ariannol. Bydd hyn o gymorth mawr i blant fedru dysgu i reoli eu harian yn dda ac wrth iddynt dyfu’n oedolion.

Os byddwch yn ei chael hi’n anodd siarad am arian, fel amryw o bobl, defnyddiwch y syniadau a’r gweithgareddau hyn ar sut i siarad â’ch plant am arian i’w helpu i osgoi trafferthion i’r dyfodol.

Sut mae siarad am arian yn effeithio ar blant?

Mae rhai rhieni’n poeni am gyflwyno’u plant i faterion ariannol yn ifanc. Fodd bynnag, dengys ein hymchwil hefyd bod plant sy’n gwneud yn well gydag arian fel oedolion:

  • wedi profi sgyrsiau am arian
  • yn cael arian yn gyson (does dim ots faint), ac
  • wedi cael cyfrifoldeb am wario a chynilo.

A yw plant yn dysgu am arian yn yr ysgol?

Mae yna blant sy’n cael addysg ariannol yn yr ysgol fel rhan o gwricwlwm cenedlaethol ysgolion uwchradd yn Lloegr neu’r cwricwlwm cynradd ac eilradd yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon. Fodd bynnag, o’n hymchwil, dywed pedwar o bob deg plentyn na chawsant unrhyw addysg ariannol yn yr ysgol.

Beth all plant ei ddeall am arian yn y blynyddoedd cynnar hyn?

Dyma rai pethau y gall blant eu deall:

  • dulliau o dalu am bethau nad yw’n cynnwys arian parod e.e. cardiau debyd, cardiau credyd, taliadau ar-lein
  • y pwysigrwydd o gadw golwg ar wario a chynilo
  • rhoi benthyg a benthyca
  • mae yna swyddi a thâl a rhai eraill yn ddi-dâl.

Mae plant o’r oed hwn yn fwy annibynnol. Galllant gynilo am bethau a gwneud mwy o ddewisiadau ynghylch sut i wario eu harian. Gallant ddeall, pan wariant eu harian, bod yr arian hwnnw wedi mynd a bod angen iddynt gynilo rhagor er mwyn prynu rhywbeth arall.

O gwmpas y tŷ

Mae llawer o bethau y gallwch eu gwneud gartref i siarad am arian yn eich bywyd bob dydd. Er enghraifft, os yw’ch plentyn yn cychwyn cael arian poced yn rheolaidd, siaradwch am sut y bydd yn ei gadw’n ddiogel. A fydd yn ei gadw mewn cadw mi gei neu yn y banc? Sut fydd eich plentyn yn cario’r arian pan fydd ef neu hi allan?

Gall plant gael eu nodau cynilo eu hunain. Gofynnwch i’ch plentyn ar gyfer beth yr hoffai gynilo amdano. Gofynnwch i’ch plentyn a’i helpu i ystyried faint o amser a gymerir i gynilo ar gyfer ei nod a sut all ef neu hi gadw llygad ar y cynilo.

Gyda’ch gilydd ystyriwch y gwahaniaeth rhwng y pethau y mae eich teulu eu hangen a’r pethau y mae pob un ohonoch eu heisiau.

Yn yr oed hwn gallwch ddechrau dysgu’ch plant yn fwyfwy am sut mae arian yn gweithio. Eglurwch, wrth i chi gynilo arian yn y banc, eich bod yn ennill rhagor o arian am ei gadw yno. Gelwir hyn yn log.

Rhowch gynnig ar y gweithgaredd hwn: Rhowch restr at ei gilydd o bethau y byddwch eu hangen efallai neu eu heisiau ar ynys anghysbell fel dŵr a bwyd sylfaenol, matsys, rhaff, teganau, llyfrau, ffôn, pethau da ac ati. Gofynnwch i’ch plentyn ddewis saith peth i fynd gydag ef neu hi er mwyn medru goroesi ar ynys anghysbell (a dim mwy na saith!). Gallwch egluro nad ydych yn byw ar ynys anghysbell, ond rhaid i chi wneud dewisiadau ynglŷn â’r hyn a brynwch.

Ar grwydr

Gallwch hyd yn oed ddefnyddio teithiau syml i ddechrau sgwrs am arian. Pan ewch i siopa, gadewch i’r plant eich helpu i gymharu prisiau. Edrychwch ar eitemau brand a chynnyrch y siop ei hun. Pa rai sydd fwyaf costus? Pam? Sut allwch chi arbed arian?

Siaradwch am hysbysebion - ar fordiau hysbysebu, yn y siopau ac ar y teledu neu’r cyfrifiadur. A yw pethau bob amser cystal ag yr ymddangosant?

Daliwch ati i siarad am yr amrywiol ffyrdd o arbed arian. A all eich plant fenthyca DVD o’r llyfrgell neu gan ffrind yn hytrach na’i brynu, neu wneud lolis iâ yn hytrach na’u prynu?

Pwysau gan gyfoedion a phŵer plagio

Yn aml mae plant eisiau’r hyn sydd gan eu ffrindiau. Mae’n naturiol iddynt ofyn i chi brynu pethau. Nid yw hyn yn golygu bod rhaid i chi brynu popeth a ddymunant. Defnyddiwch adegau fel hyn fel cyfle i siarad am frandio, pwysau gan gyfoedion ac arian. Pam fod angen rhai pethau neilltuol arnynt? Beth a olygir wrth gael yr un pethau ag sydd gan eu ffrindiau?

Peidiwch â phoeni os bydd eich plentyn yn gwneud camgymeriad ac yn gwario’i arian i gyd. Mae hyn yn ffordd wych o ddysgu. Os bydd yn prynu tegan ac yn sylweddoli nad oes ganddo ddigon o arian ar gyfer rhywbeth arall, bydd yn gwybod sut i gynilo a dewis y tro nesaf.

Pŵer arian poced

Mae arian poced yn ffordd wych o helpu plant i ddysgu sut i reoli arian a rhoi cyfle iddynt gynilo ar gyfer pethau. Y gallu i ymarfer gyda’u harian eu hunain sy’n bwysig, nid y swm a gânt.

Mae llawer o ffyrdd i drin arian poced, er enghraifft:

1. Rhoi arian poced wythnosol i blant brynu eu pethau da, teganau a phethau moethus eraill eu hunain. Gadael iddynt gynilo ar gyfer yr hyn a ddymunant a rhoi teganau a phethau moethus ar adegau fel pen-blwyddi neu wyliau. Dywed rhai rhieni bod hyn yn atal plant rhag plagio cyson ac yn dysgu iddynt gyllidebu a chynilo.

2. Plant yn ennill arian poced trwy wneud tasgau o amgylch y tŷ. I rai rhieni, mae’r syniad o ennill eich holl arian yn arwydd da. Barn eraill yw y dylai plant helpu gan eu bod yn rhan o’r teulu, nid am yr arian.

3. Rhoi arian poced wythnosol i blant a gadael iddynt ennill rhagor drwy wneud tasgau o amgylch y tŷ. Mae rhai rhieni yn hoff o’r dull hwn gan fod eu plant yn cael arian yn rheolaidd i ofalu amdano ond gallant ennill rhagor os ydynt eisiau. Dywed y rhieni fod plant yn helpu rhagor, ond rhaid i rieni ystyried beth allant fforddio ei roi. Eto, nid yw rhai rheini yn hoffi’r dull hwn oherwydd eu bod eisiau i blant helpu o amgylch y cartref am eu bod yn rhan o’r teulu.

Cyn i chi benderfynu os ydych chi eisiau rhoi arian poced neu gael plant i’w ennill, meddyliwch am beth fydd yn rhaid i’ch plant ei brynu gyda’u harian. A fyddwch chi’n prynu teganau, pethau da a chylchgronau ychwanegol neu a fyddan nhw yn talu am y cyfan? Cofiwch fod anghenion yn newid wrth iddynt fynd yn hŷn. Beth am fynd allan? Credyd ffôn? Bydd ystyried hyn yn fanwl yn eich helpu i gyllidebu a bydd eich plant yn dysgu beth i gynilo ar ei gyfer.

Y dull tri phot jam

Mae arian poced yn cynnig cyfle da i siarad am gynilo ar gyfer nodau hirdymor fel prifysgol neu gar, ac am roi arian i elusen. Efallai yr hoffech awgrymu i’ch plant neilltuo swm o arian bob wythnos i’w roi yn y banc neu undeb credyd, neu roi rhywbeth i elusen. Mae gan rai teuluoedd dri photyn—un i’w wario a chynilo ar gyfer pethau moethus, un i gynilo am yr hirdymor ac un ar gyfer rhoi.

Beth os na allaf fforddio rhoi arian poced?

Beth os na allwch chi roi arian poced yn rheolaidd iddynt, neu ddim yn dymuno gwneud hynny? Cymerwch olwg ar eich cyllideb. Efallai y gwelwch eich bod eisoes yn rhoi arian iddynt i brynu pethau, felly ni fyddwch yn waeth allan drwy osod swm wythnosol. Cofiwch, nid oes angen i’r swm fod yn fawr.

Os na allwch chi neu os nad ydych yn dymuno rhoi arian poced i’ch plant, gallech siarad â’ch plant am hyn. Meddyliwch am ffyrdd eraill y gallant ddysgu beth yw gwerth arian. A oes yna ffyrdd y gallant ennill arian? A gânt gyfle i ddelio â’u harian eu hunain er mwyn iddynt fedru dysgu? Mae plant yn wych wrth greu syniadau, felly mae’n werth treulio amser yn siarad â nhw am hynny.

Lawrlwythwch syniadau a gweithgareddau i blant o oed 3-11 yn y canllaw Siarad, Dysgu, Gwneud.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?