Dwyn a thwyll hunaniaeth: sut i gael eich arian yn ôl

Gall colli eich cerdyn, gweld bod rhywun wedi cael mynediad at eich cyfrif banc neu golli arian trwy dwyll fod yn brofiad anodd. Ond mae rhaid pethau all eich diogelu i’ch helpu cael yr arian a gollwyd yn ôl. Dysgwch am beth allech fod yn atebol a sut i gael ad-daliad ar yr arian.

Lladrad hunaniaeth – am beth ydych chi’n atebol?

Ystyr dwyn hunaniaeth yw pan gaiff eich manylion personol eu dwyn a thwyll hunaniaeth yw pan ddefnyddir y manylion hynny i dwyllo.

Os yw arian wedi ei ddwyn o’ch cyfrif banc, neu y defnyddiwyd eich cerdyn debyd neu gredyd trwy dwyll, gan amlaf dylech allu gael yr arian hwnnw yn ôl.

Gall pa mor fuan y bydd rhaid i’ch banc ad-dalu’r arian ddibynnu ar:

  • ai’ch arian chi’ch hun oedd yr arian gafodd ei ddwyn (felly o’ch cyfrif banc eich hun, er enghraifft)
  • mae rhywun wedi defnyddio cyfleuster credyd yn eich enw (er enghraifft, cerdyn credyd)

Beth sy’n digwydd os mai’ch arian eich hun gafodd ei ddwyn?

Os mai’ch arian chi’ch hun yw’r arian gafodd ei ddwyn, yna’r darn perthnasol o ddeddfwriaeth yw’r Rheoliadau Gwasanaethau Talu. Dywed y rhain bod yn rhaid eich ad-dalu ar unwaith os cymerwyd arian o’ch cyfrif heb eich caniatâd.

Byddwch yn atebol am unrhyw arian a dynnwyd o’ch cyfrif heb eich awdurdod a wnaed cyn i chi hysbysu’ch banc neu gymdeithas adeiladu. Fodd bynnag, ni fyddwch yn atebol am fwy na £50 o hynny, oni bai eich bod wedi ymddwyn yn dwyllodrus neu’n esgeulus.

Os oes gan y banc sail resymol i feddwl eich bod wedi bod yn hynod esgeulus gyda diogelwch eich cyfrif neu wedi ceisio cyflawni twyll eich hun, gall oedi ad-dalu am gyfnod byr wrth iddo ymchwilio, ond dylai hyn fod yn eithriad yn hytrach na’r arfer. Oni bai y gall banc brofi eich bod yn atebol, rhaid iddo ad-dalu’r arian a rhoi’ch cyfrif yn ôl yn y cyflwr y byddai wedi bod pe na fyddai’r arian wedi ei gymryd. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid hefyd ad-dalu unrhyw log neu daliadau a godwyd arnoch oherwydd y twyll.

Gallwch fod yn atebol am yr holl golledion, ond yn realistig, dim ond os gall y banc neu gymdeithas adeiladu brofi i chi fod yn esgeulus iawn fydd hyn yn digwydd. Mae hyn yn fwy na dim ond bod yn gyffredinol ddiofal, er enghraifft, dweud wrth rywun arall beth yw PIN eich cerdyn banc, neu ei adael wedi ei ysgrifennu ble gall unrhyw un yn eich swyddfa neu weithle ei weld.

Ni fyddwch yn atebol am unrhyw golledion wedi i chi adrodd bod eich ffôn wedi ei ddwyn neu os ydych yn meddwl fod rhywun arall wedi cael gafael ar fanylion diogelwch eich cyfrif.

Felly mae’n bwysig iawn eich bod yn dweud wrth eich banc neu gymdeithas adeiladu cyn gynted ag y byddwch yn meddwl fod hyn wedi digwydd.

Beth sy’n digwydd yw’r arian gafodd ei ddwyn ar gredyd?

Os yw’r arian gafodd ei ddwyn ar gredyd, bydd y Rheoliadau Gwasanaethau Talu a’r Ddeddf Credyd Defnyddwyr yn dal yn berthnasol. Dywed y ddeddfwriaeth y gellir dal deiliad y cerdyn yn atebol am y £50 cyntaf ar unrhyw drafodion na awdurdodwyd os yw’r cerdyn wedi ei golli neu ddwyn. Eto, bydd nifer o fanciau a chymdeithasau adeiladu yn ildio hyn.

Unwaith yr adroddir ar y lladrad i ddarparwr y cerdyn, nid yw deiliad y cerdyn yn atebol am unrhyw arian pellach a wariwyd.

Mewn gwirionedd, efallai na fydd banc neu gymdeithas adeiladu yn codi arnoch am unrhyw arian a wariwyd gan dwyllwyr, oni bai ei fod yn gallu profi i chi fod yn esgeulus.

Adroddwch ar unrhyw gardiau a gollwyd neu sydd wedi eu dwyn neu drafodion heb eu hawdurdodi cyn gynted ag y byddwch yn eu gweld.

Os yw’ch banc yn gwrthod eich hawliad

Efallai y bydd eich banc yn gwrthod eich hawliad am ad-daliad os yw’n credu y gall brofi y buoch yn esgeulus iawn neu i chi weithredu’n dwyllodrus. Does dim rhaid i hyn fod yn ddiwedd ar y mater, fodd bynnag – gallwch gwyno i’r banc, ac yna os nad ydych yn fodlon gyda’r modd y deliwyd â’ch cwyn, gallwch fynd â’ch cwyn at Wasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol.

Ewch i wefan Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannolyn agor mewn ffenestr newydd

Twyll – am beth ydych chi’n atebol?

Yn anffodus, os ydych yn ddioddefwr sgiâm, efallai na chewch eich arian yn ôl. Fodd bynnag, yn ddibynnol ar ba mor fuan y sylweddoloch y gallech fod wedi bod yn ddioddefwr sgiâm a’r dull o dalu a ddefnyddiwyd, gall fod yn bosib i ddarparwr eich gwasanaeth talu ganslo neu wyrdroi eich trafodion.

Mae’r enghreifftiau gyda cherdyn yn ymwneud â sefyllfa ble rydych wedi awdurdodi trafodyn. Os na wnaethoch awdurdodi’r trafodyn, yna mae’ch hawliau’r un peth â’r rhai a ddisgrifiwyd yn gynharach yn y canllaw hwn.

Os taloch yn defnyddio cerdyn credyd

Os ydych wedi treulio dros £100 ar gerdyn credyd, golyga’r Ddeddf Credyd Defnyddwyr y dylech allu hawlio’r arian hwnnw yn ôl gan eich darparwr cerdyn credyd.

Os taloch lai na £100 gyda cherdyn credyd, efallai y byddwch yn gallu cael darparwr eich cerdyn i hawlio’r arian yn ôl. Gelwir hyn yn ‘chargeback’, ond efallai na fydd darparwr y cerdyn yn gallu cael yr arian yn ôl, ac os felly – yn anffodus – rydych wedi ei golli.

Cysylltwch â darparwr eich cerdyn cyn gynted ag y byddwch yn gweld eich bod wedi’ch twyllo.

Mae rhai twyllwyr nawr yn manteisio ar yr amddiffyniad hwn trwy greu gwefannau ffug yn gwerthu tocynnau i ddigwyddiadau chwaraeon neu gyngherddau mawr. Wedi iddynt gael yr arian, byddant yn dweud bod “problem gyda chyflenwr” neu rywbeth tebyg ac yn dweud wrthych i hawlio’r arian yn ôl gan ddarparwr eich cerdyn credyd.

Os taloch yn defnyddio cerdyn debyd

Mae’r broses chargeback hefyd yn berthnasol i unrhyw wariant ar gardiau debyd. Fodd bynnag, unwaith eto efallai na fydd darparwr y cerdyn yn gallu adfer yr arian.

Cysylltwch â darparwr eich cerdyn cyn gynted ag y byddwch yn gweld eich bod wedi’ch twyllo.

Os ydych yn gwario dros £100 ac nad ydych 100% yn siŵr am y pryniant, defnyddiwch gerdyn credyd os yn bosibl i sicrhau’ch bod wedi’ch amddiffyn.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?