Lwfans Mamolaeth

Os ydych yn hunangyflogedig, neu yn gyflogai ond heb fod yn gweithio i’ch cyflogwr yn ddigon hir neu os yw’ch cyflog cyfartalog yn llai na £113 yr wythnos, ni fyddwch yn gallu hawlio Tâl Mamolaeth Statudol, ond efallai y bydd gennych hawl i gael budd-dal arall a elwir yn Lwfans Mamolaeth.

Beth yw Lwfans Mamolaeth?

Budd-dal yw Lwfans Mamolaeth sy’n cael ei dalu i fenywod beichiog gan y llywodraeth. Efallai y gallech ei gael os oeddech:

Yn ystod y 66 wythnos cyn genedigaeth eich babi:

  • roeddech yn gyflogedig am o leiaf 26 wythnos
  • yn ennill £30 neu ragor yr wythnos am o leiaf 13 o’r wythnosau hynny - nid oes raid iddynt fod yn olynol
  • ni allwch hawlio Tâl Mamolaeth Statudol
  • rydych yn gweithio ac mae eich tâl cyfartalog yn llai na £113 yr wythnos
  • rydych ond newydd adael swydd ond yn gymwys i gael Lwfans Mamolaeth
  • rydych yn hunangyflogedig ac yn bodloni’r meini prawf cymhwyso.

Fodd bynnag, ni chewch y lwfans os:

  • ydych yn ddi-waith
  • nad ydych wedi bod yn gweithio
  • ydych yn ennill llai na £30 yr wythnos

Gallwch ddysgu rhagor ynglŷn ag a ydych chi’n gymwys i gael Lwfans Mamolaeth ar wefan GOV.UK.

Beth yw gwerth y Lwfans Mamolaeth?

Mae faint o Lwfans Mamolaeth allwch chi ei hawlio’n seiliedig ar faint rydych yn ei ennill. Cewch 90% o’ch enillion wythnosol cyfartalog (cyn treth) hyd at uchafswm o £140.98 yr wythnos am hyd at 39 wythnos (yn y flwyddyn dreth 2016-17), neu £27 yr wythnos am hyd at 14 wythnos.

Mae Lwfans Mamolaeth yn ddi-dreth ac fel arfer byddwch hefyd yn derbyn credydau Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 fel mater o drefn yn ystod y cyfnod y byddwch yn derbyn y lwfans. Mae hynny’n bwysig oherwydd maent yn cyfrif tuag at eich hawl i Bensiwn y Wladwriaeth.

Am ba hyd mae ar gael?

Mae Lwfans Mamolaeth yn cael ei dalu am uchafswm o 39 wythnos, a gallwch ddechrau ei hawlio 11 wythnos cyn dyddiad geni disgwyliedig eich babi.

Astudiaeth achos

“Roedd bod yn fos arna i fy hun yn wych ond pan oedd angen i mi gymryd amser i ffwrdd i gael Josh, roeddwn yn meddwl fy mod i wedi darganfod yr anfantais fawr o wneud hynny – dim Tâl Mamolaeth Statudol. Yna ces i wybod am Lwfans Mamolaeth. Dyna ryddhad! Hawdd iawn i’w hawlio, ac mi ges i’r uchafswm bob wythnos. Mwy na £5,000 yn ddi-dreth.” – Sharon, 35 mlwydd oed, mam Josh sydd yn 2 oed

Lwfans Mamolaeth os ydych yn hunangyflogedig

Gall Lwfans Mamolaeth fod yn hwb gwerthfawr i’ch incwm os ydych yn hunangyflogedig ac yn cymryd amser i ffwrdd o’ch gwaith i gael babi.

I gael y swm llawn o Lwfans Mamolaeth, rhaid i chi fod wedi bod yn talu Dosbarth 2 o Gyfraniadau Yswiriant Gwladol am o leiaf 13 o’r 66 wythnos cyn dyddiad geni disgwyliedig eich babi.

Pan hawliwch, bydd yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) yn gwirio eich bod wedi talu digon o Gyfraniadau Dosbarth 2 o’r Yswiriant Gwladol. Neu gallwch eu gwirio eich hun ar wefan GOV.UK

Os nad ydych wedi talu digon i gael y gyfradd lawn (£140.98 yr wythnos), cewch £27 yr wythnos am 39 wythnos os bodlonwch y meini prawf cymhwyso ar gyfer Lwfans Mamolaeth.

O fis Ebrill 2018, bydd Cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 2 yn cael eu dileu, ond nid oes cynlluniau newydd wedi dod i rym hyd yma. Gallwch ddarllen ein canllaw i gael rhagor o wybodaeth ar dalu treth ac Yswiriant Gwladol pan ydych yn hunangyflogedig.

Mae’n bosibl i chi wneud taliadau ychwanegol i sicrhau y cewch y swm llawn. Bydd HMRC yn dweud wrthych sut i wneud hyn pan fyddwch chi’n hawlio. Neu cysylltwch â llinell gymorth Yswiriant Gwladol hunangyflogedig HMRC.

Ffôn:0300 200 3500

Ffôn testun:0300 200 3519

Y tu allan i’r DU:+44 191 203 7010

Mae’r llinellau ar agor: 8am i 8pm Dydd Llun i ddydd Gwener 8am i 4pm dydd Sadwrn. Ar gau ar ddydd Sul a Gwyliau Banc.

Dysgwch am gostau galwadau

Beth os na allwch chi gael Lwfans Mamolaeth?

Os nad ydych yn gymwys i gael Lwfans Mamolaeth, efallai y gallech gael Cymhorthdal Incwm.

Gellir talu Lwfans Cymhorthdal Incwm o 11 wythnos cyn dyddiad geni disgwyliedig eich babi hyd at 15 wythnos ar ôl ei eni:

  • Os nad ydych chi’n gymwys i gael Lwfans Mamolaeth neu dâl Mamolaeth Statudol
  • Nid oes gennych chi incwm neu rydych ar incwm isel
  • Os ydych yn 16 oed neu’n hŷn
  • Nid ydych yn gweithio, neu’n gweithio llai na 16 awr yr wythnos fel arfer
  • Os oes gennych chi lai na £16,000 mewn cynilion.

Bydd incwm a chynilion eich partner neu’ch priod hefyd yn cyfrif a rhaid iddo ef neu hi fod yn gweithio llai na 24 awr yr wythnos.

Os ydych yn riant sengl, gallwch barhau i gael Cymhorthdal Incwm hyd nes i’ch plentyn gyrraedd 5 oed.

Mae Cymhorthdal Incwm yn cael ei ddisodli gan Gredyd Cynhwysol. Cewch wybod pa fudd-dal i ymgeisio amdano pan fyddwch yn hawlio.

Dysgwch ragor am Gymhorthdal Incwm ar wefan GOV.UK
Dysgwch ragor ynghylch sut allech chi gael eich effeithio yn ein canllaw Egluro Credyd Cynhwysol

Cael rhagor o gymorth

Os ydych chi’n feichiog neu newydd gael babi ac nad ydych yn meddwl eich bod yn gymwys am Dâl Mamolaeth Statudol neu Lwfans Mamolaeth, siaradwch â chynghorydd profiadol, er enghraifft, yn swyddfa Cyngor Ar Bopeth neu Ganolfan Byd Gwaith.

Dewch o hyd i’ch Canolfan Cyngor ar Bopeth leol. Canolfan Byd Gwaith: 0800 055 6688 Ffoniwch yr Asiantaeth Nawdd Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon: 02890 823318

I gael gwybod am fydd-daliadau a hawliadau eraill, darllenwch ein canllaw Beth allaf ei hawlio pan fyddaf yn feichiog?^

Rhif cyswllt Lwfans Mamolaeth a sut allwch chi ei hawlio

Os ydych yn dymuno hawlio Lwfans Mamolaeth:

Canolfan Byd Gwaith: 0800 055 6688

Ffoniwch yr Asiantaeth Nawdd Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon: 02890 823318

Lawrlwythwch ffurflen hawlio o wefan GOV.UKopens in new window.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?