Lwfans Mamolaeth

Os ydych yn hunangyflogedig, neu yn gyflogai ond heb fod yn gweithio i’ch cyflogwr yn ddigon hir neu os yw’ch cyflog cyfartalog yn llai na £112 yr wythnos, ni fyddwch yn gallu hawlio Tâl Mamolaeth Statudol, ond efallai y bydd gennych hawl i gael Lwfans Mamolaeth.

Beth yw Lwfans Mamolaeth?

Budd-dal yw Lwfans Mamolaeth sy’n cael ei dalu i fenywod beichiog gan y llywodraeth. Gallwch ei hawlio wedi i chi fod yn feichiog am 26 wythnos. Os ydych chi wedi’ch cofrestru’n hunangyflogedig, mae’n debyg eich bod yn gymwys.

Byddwch hefyd yn medru hawlio Lwfans Mamolaeth os:

  • nad ydych wedi bod mewn swydd newydd yn ddigon hir i fod yn gymwys ar gyfer Tâl Mamolaeth Statudol
  • wedi gadael swydd yn ddiweddar iawn
  • yw eich tâl cyfartalog yn llai na £112 yr wythnos (yn y flwyddyn dreth 2016-17)

Fodd bynnag, ni chewch y lwfans os:

  • ydych yn ddi-waith
  • nad ydych wedi bod yn gweithio
  • ydych yn ennill llai na £30 yr wythnos

Gallwch ddysgu rhagor ynglŷn ag a ydych chi’n gymwys i gael Lwfans Mamolaeth ar wefan GOV.UK.

Beth yw gwerth y Lwfans Mamolaeth?

Mae faint o Lwfans Mamolaeth allwch chi ei hawlio’n seiliedig ar faint rydych yn ei ennill. Cewch 90% o’ch enillion wythnosol cyfartalog (cyn treth) hyd at uchafswm o £139.58 yr wythnos am hyd at 39 wythnos (yn y flwyddyn dreth 2016-17), neu £27 yr wythnos am hyd at 14 wythnos.

Mae Lwfans Mamolaeth yn ddi-dreth ac fel arfer byddwch hefyd yn derbyn credydau Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 fel mater o drefn yn ystod y cyfnod y byddwch yn derbyn y lwfans. Mae hynny’n bwysig oherwydd maent yn cyfrif tuag at eich hawl i Bensiwn y Wladwriaeth.

Am ba hyd mae ar gael?

Mae Lwfans Mamolaeth yn cael ei dalu am uchafswm o 39 wythnos, a gallwch ddechrau ei hawlio 11 wythnos cyn dyddiad geni disgwyliedig eich babi.

Rhif cyswllt Lwfans Mamolaeth a sut allwch chi ei hawlio

Os ydych yn dymuno hawlio Lwfans Mamolaeth, cysylltwch â’ch Canolfan Byd Gwaith (neu eich Swyddfa Swyddi a Budd-daliadau yng Ngogledd Iwerddon), neu lawrlwythwch ffurflen hawlio.

Canolfan Byd Gwaith: 0800 055 6688

Ffoniwch yr Asiantaeth Nawdd Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon: 02890 823318

Lawrlwythwch ffurflen hawlio o wefan GOV.UK.

Astudiaeth achos

“Roedd bod yn fos arna i fy hun yn wych ond pan oedd angen i mi gymryd amser i ffwrdd i gael Josh, roeddwn yn meddwl fy mod i wedi darganfod yr anfantais fawr o wneud hynny – dim Tâl Mamolaeth Statudol. Yna ces i wybod am Lwfans Mamolaeth. Dyna ryddhad! Hawdd iawn i’w hawlio, ac mi ges i’r uchafswm bob wythnos. Mwy na £5,000 yn ddi-dreth.” – Sharon, 35 mlwydd oed, mam Josh sydd yn 2 oed

Beth os nad ydych yn gymwys i gael Lwfans Mamolaeth?

Hyd yn oed os nad ydych yn gymwys am Lwfans Mamolaeth, mae dewisiadau eraill. Efallai y byddwch yn gallu cael budd-dal arall fel Lwfans Cyflogaeth a Chymorth neu Gymorth Incwm yn ei le.

Bydd eich cymhwysedd yn dibynnu ar bethau fel:

  • eich cofnod Yswiriant Gwladol
  • sawl wythnos sydd ers i chi ddod yn feichiog
  • a fyddai risg i’ch iechyd chi neu iechyd eich babi petaech yn gweithio

Mae’r holl faes hwn yn eithaf cymhleth. Os ydych yn feichiog neu newydd gael babi ac nad ydych yn meddwl eich bod yn gymwys am Dâl Mamolaeth Statudol neu Lwfans Mamolaeth, beth am gael gair â chynghorydd profiadol? Er enghraifft, mewn swyddfa Cyngor Ar Bopeth neu Ganolfan Byd Gwaith.

Dewch o hyd i’ch Canolfan Cyngor ar Bopeth leol ar eu gwefan.

Canolfan Byd Gwaith: 0800 055 6688

Ffoniwch yr Asiantaeth Nawdd Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon: 02890 823318

Bydd Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn gysylltiedig ag incwm a Chymorth Incwm yn cael eu dileu’n raddol a’u disodli gan Gredyd Cynhwysol.

Dysgwch ragor am sut allai hyn effeithio arnoch chi yn ein canllaw Egluro Credyd Cynhwysol.

Darllenwch ein canllaw Beth allaf ei hawlio pan fyddaf yn feichiog?

Os na allwch gael Tâl Mamolaeth neu Lwfans Mamolaeth, efallai y gallech:

  • ystyried cymryd gwyliau blynyddol neu absenoldeb rhiant di-dâl
  • gofynnwch i’ch cyflogwr a allwch chi newid i batrwm gweithio mwy hyblyg