Mathau o yswiriant

Mae’n annhebygol y byddwch angen pob un cynnyrch yswiriant sydd ar y farchnad, hyd yn oed petaech chi’n medru fforddio’r cyfan. Ond sut ydych chi’n gwybod a ydych yn gwario’ch arian prin ar y polisïau sydd eu hangen arnoch fwyaf? Mae’r tabl isod wedi ei ddylunio i’ch cynorthwyo i wneud y penderfyniadau cywir ar eich cyfer chi a’ch cyllid cartref.

Yswiriant cartref

Beth mae yswiriant cartref yn ei gynnwys? A oes ei angen arnoch?
Yswiriant adeiladau
  • Mae’n talu’r gost o atgyweirio neu ailadeiladu’ch cartref os caiff ei ddifrodi gan storm, llifogydd, tân, mellt, ymsuddiant, ayyb
  • Ni fyddwch wedi eich yswirio yn erbyn traul gyffredinol
  • Rydych yn annhebygol o gael eich yswirio ar gyfer eiddo sydd yn wag am 60 diwrnod parhaol neu fwy
Oes, mae’n ofyniad cyfreithiol os ydych yn berchen ar eich cartref, ac mae darparwyr morgais fel arfer yn mynnu bod gennych yswiriant adeiladau.
Yswiriant cynnwys
  • Mae’n yswirio eich meddiannau yn erbyn colled neu ddifrod
  • Ni fyddwch wedi eich yswirio yn erbyn traul gyffredinol
  • Fel arfer nid yw’n yswirio yn erbyn eiddo sy’n cael ei adael yn wag am 60 diwrnod parhaol neu fwy
Oes, i’r rhan fwyaf o bobl mae’n hanfodol rhag ofn i’ch cartref gael lladrad neu os bydd tân neu lifogydd.
  • Fel arfer gallwch gael eitem newydd yn lle’r un a ddifrodwyd neu a gollwyd
  • Gallwch ddewis cael yswiriant rhag ofn i chi golli eitemau y tu allan i’ch cartref
  • Mae’n debygol y bydd angen i chi dalu tâl dros ben ar bob hawliad a bydd eich premiwm yn debygol o godi’r flwyddyn ganlynol
  • Mae rhai eitemau yn cael eu hyswirio hyd at werth penodol yn unig, felly efallai bydd angen i chi dalu am yswiriant ychwanegol ar gyfer y rhain

Yswiriant car

Beth mae yswiriant car yn ei gynnwys? A oes ei angen arnoch?
Yswiriant car
Mae – tri math o yswiriant:
  • Trydydd person – mae hwn yn yswirio pobl eraill (fel eich cyd-deithwyr) sydd mewn damwain, neu ddifrod i eiddo rhywun arall, ond os bydd eich car chi’n cael ei ddifrodi neu ei ddwyn bydd angen i chi dalu amdano eich hun
  • Trydydd person, tân a lladrad – fel diogelwch trydydd person ond yn yswirio trwsio a chyfnewid os bydd eich car yn cael ei ddwyn neu ei roi ar dân
  • Cynhwysfawr – yn yswirio popeth o’r uchod ac yn yswirio difrod i’ch car chi hefyd
Oes, mae’n gyfreithiol ofynnol i chi gael yswiriant trydydd person o leiaf.
  • Mae’n eich yswirio rhag hawliadau anaf personol all gynyddu hyd at filiynau o bunnoedd
  • Bydd gyrru heb yswiriant yn arwain at eich gwahardd rhag gyrru a’ch rhoi yn y carchar o bosib
  • Mae yswiriant i yrwyr ifanc, sydd newydd lwyddo yn eu prawf gyrru yn ddrud iawn
  • Os ydych angen gwneud hawliad yn aml ceir bwlch rhwng yr hyn mae’r yswiriwr yn ei dalu allan a’r gost o gyfnewid eich car
Yswiriant GAP (Diogelwch Ased Gwarantedig)
  • Yn eich yswirio os yw’ch car yn golled llwyr – mae’n talu’r gwahaniaeth rhwng yr hyn a delir gan eich polisi yswiriant ac un ai:
  • Faint wnaethoch chi dalu am y car
  • Beth sydd arnoch chi’n weddill am y car, neu
  • Beth fyddai pris prynu’r un car yn newydd
  • Dim ond os bydd y car wedi ei gadarnhau’n golled llwyr neu’n amhosib ei adfer fydd yr yswiriant yn ddilys
Dim ond os oes arnoch chi fwy o arian i’ch gwerthwr car na gwerth presennol y car ddylech chi gysidro hyn.
Ni fyddwch ei angen os:
  • Rydych yn ystyried bod sicrwydd eich polisi yswiriant yn ddigonol
  • Oes gennych bolisi yswiriant car ‘gwerth a gytunwyd’
  • Rydych yn defnyddio cytundeb ariannol sy’n eich yswirio eisoes am y gwahaniaeth rhwng pris y llyfr a faint wnaethoch chi dalu
  • Cawsoch ostyngiad digonol ar eich car i’ch yswirio yn erbyn unrhyw ddibrisiant
  • Mae yswiriant GAP yn sicrhau eich bod yn cael car arall, yn cyfateb i’r un a oedd gennych ynghynt
  • Mae’n bosib nad ydych wedi eich yswirio am gymaint ag yr oeddech yn ei ddisgwyl – er enghraifft elfennau ychwanegol ansafonol ar eich car, neu dâl dros ben uchel

Yswiriant teithio

Beth mae yswiriant teithio yn ei gynnwys? A oes ei angen arnoch?
Yswiriant teithio
  • Mae’r rhan fwyaf yn yswirio ar gyfer:
  • Treuliau meddygol brys
  • Atebolrwydd personol, rhag ofn y cewch eich erlyn am ddifrodi eiddo neu achosi anaf
  • Bagiau coll neu wedi’u dwyn
  • Costau canslo, oedi neu dorri’n fyr eich taith
  • Ni fydd yr yswiriant yn eich yswirio fel arfer ar gyfer cyflwr meddygol sy’n wybyddus ers tro
Oes, mae’n hanfodol er mwyn sicrhau y byddwch yn gallu fforddio gofal meddygol pan ydych chi dramor.
  • Mae’r rhan fwyaf o bolisïau yn darparu hyd at £1 miliwn o yswiriant meddygol a’ch hedfan chi adref i gael triniaeth
  • Bydd chwaraeon antur, chwaraeon gaeaf ac unrhyw ‘weithgareddau peryglus’ angen yswiriant ychwanegol
  • Gall yswiriant eiddo fod yn werth gwael am arian yn aml

Yswiriant bywyd, salwch critigol, diogelwch incwm a diogelwch taliadau

Beth mae yswiriant bywyd, salwch critigol, diogelwch incwm a diogelwch taliadau yn ei gynnwys? A oes ei angen arnoch?
Yswiriant bywyd
  • Mae’n talu cyfandaliad neu daliadau rheolaidd i’ch plant neu eraill petaech chi’n marw
Oes, os yw’ch plant neu eich partner yn dibynnu ar eich incwm i dalu’r morgais neu unrhyw gostau byw eraill.
  • Gwiriwch i weld a oes gennych becyn gweithiwr sy’n cynnwys buddion ‘marwolaeth mewn gwasanaeth’, ac os felly, mae’n bosib na fydd angen yswiriant bywyd arnoch, neu ddim ond ychwanegiad bychan
  • Os ydych yn ifanc ac yn iach, mae yswiriant bywyd yn werth da am arian – yn cynnig yswiriant sylweddol am gost isel mewn cymhariaeth
  • Dim ond marwolaeth a yswirir – nid yw’n yswirio rhag eich anallu i weithio oherwydd salwch neu anabledd
  • Mae’n bosib na fydd cyflyrau meddygol presennol yn cael eu hyswirio – os oes gennych broblem iechyd difrifol – mae’n bosib na allwch gael yswiriant neu am gost uchel yn unig
Yswiriant salwch difrifol
  • Mae’n talu cyfandaliad (neu bydd rhai polisïau yn talu incwm) os canfyddir eich bod yn dioddef o salwch difrifol, er enghraifft:
  • Trawiad ar y galon
  • Strôc
  • Mathau a graddau penodol o ganser
  • Cyflyrau megis sglerosis ymledol
  • Bydd y rhan fwyaf o bolisïau yn talu i chi os cewch anabledd llwyr neu rannol yn dilyn anaf neu salwch
Nid yw mor bwysig ag yswiriant bywyd ond mae’n bosibl y bydd ei angen arnoch os ydych chi a’ch teulu’n dibynnu ar eich incwm i dalu’r morgais neu unrhyw gostau byw eraill.
  • Gwiriwch a oes gennych chi becyn gweithiwr sy’n darparu incwm os na allwch weithio am gyfnod maith – mae’n bosib na fydd angen yswiriant salwch critigol arnoch
  • Os na allech edrych ar ôl eich hun a’ch teulu petaech chi yn rhy wael i weithio, yna dylech gysidro yswiriant salwch critigol neu yswiriant diogelwch incwm
  • Os gallwch ei fforddio – gallwch brynu polisi sy’n cyfuno bywyd a salwch critigol
  • Gall taliad wneud cymaint o wahaniaeth pan mae ei angen arnoch fwyaf oll, er enghraifft gallwch ei ddefnyddio i dalu eich morgais yn llawn
  • Mae’n bosib na fydd rhai canserau a chyflyrau cronig yn cael eu hyswirio, hyd yn oed os na fyddwch yn gallu gweithio
  • Mae’n annhebygol y bydd problemau iechyd yr oeddech yn dioddef ohonynt cyn trefnu’r yswiriant yn ddilys
Yswiriant diogelu incwm
  • Mae’n talu canran o’r cyflog sydd yn eich poced os na allwch chi weithio am gyfnod oherwydd salwch neu anabledd
  • Mae’n yswirio rhag y rhan fwyaf o’r mathau o salwch sy’n eich atal rhag gweithio
  • Nid yw’n yswirio ar gyfer diweithdra
Dylech ei gysidro os na fedrwch ddibynnu ar gynilion neu fudd-daliadau i’ch cynorthwyo yn ystod salwch.
  • Rydych yn fwy tebygol o fod ei angen os ydych yn hunangyflogedig, neu os nad oes gennych chi dâl salwch galwedigaethol neu gynilion yn gefn i chi
  • Fe ddylai eich costau byw a biliau gael eu hyswirio hyd nes y gallwch weithio unwaith eto neu ymddeol – gan ddibynnu ar gyfnod y polisi
  • Gallwch wneud hawliad faint bynnag o weithiau sydd angen tra pery’r polisi
  • Byddwch yn wyliadwrus o ddiffiniadau – ‘methu gweithio’ – bydd hyn yn golygu gwahanol bethau mewn gwahanol bolisïau – mynnwch gyngor cyn prynu
  • Efallai na chewch yswiriant os oes gennych broblemau iechyd yn barod neu swydd beryglus
Yswiriant diogelu taliadau (PPI), ac yswiriant diogelu morgais (MPPI)
  • Yn yswirio eich ad-daliadau morgais, benthyciad a cherdyn credyd misol rhag ofn i chi
  • Gael damwain
  • Fynd yn sâl a methu gweithio, neu
  • Golli eich swydd
  • Fel arfer, ni fydd yn eich yswirio:
  • Ar gyfer cyflyrau a oedd gennych o’r blaen
  • Os ydych yn hunangyflogedig, ar gytundeb byr neu yn gontractwr
  • Os ydych wedi ymddeol neu yn hunangyflogedig
  • Os ydych yn colli eich swydd o fewn 3-6 mis o ddechrau eich polisi
Mae’n debyg nad ydych ei angen os:
  • Gallech ymdopi ar eich tâl salwch neu dâl dileu swydd
  • Mae gennych ddigon o gynilion i fedru gwneud eich ad-daliadau
  • Gallai eich partner dalu eich morgais ac ad-daliadau benthyciadau eraill
  • Rydych yn ifanc, yn sengl, mewn iechyd da, ac arian parod ar gyfer yswiriant sylfaenol y unig
Gall leddfu eich problemau arian petaech chi:
  • Yn colli eich swydd ac yn debygol o fod allan o waith am gryn amser
  • Heb ddim cynilion, neu ychydig iawn ac mewn tipyn o ddyled
Ffactorau eraill:

Yswiriant meddygol a deintyddol preifat

Beth mae yswiriant meddygol a deintyddol preifat yn ei gynnwys? A oes ei angen arnoch?
Yswiriant meddygol preifat
  • Mae yswiriant meddygol yn ad-dalu rhan neu’r gost gyfan o’ch biliau meddygol os ydych yn talu am eich gofal iechyd eich hun
  • Mae yswiriant meddygol preifat yn yswirio’r rhan fwyaf o driniaethau cleifion ysbyty (profion a llawfeddygaeth) a llawfeddygaeth gofal dydd. Mae rhai polisïau yn yswirio triniaethau cleifion allanol hefyd (megis meddygon arbenigol ac ymgynghorol)
  • Nid yw fel arfer yn cynnwys triniaeth ar gyfer:
  • Cyflwr meddygol sydd gennych eisoes
  • Afiechydon cronig megis diabetes, problemau iechyd meddwl ac iselder
  • Llawdriniaeth gosmetig
  • Archwiliadau cyffredin
  • Beichiogrwydd
Cewch driniaeth am ddim ar y GIG, felly’r unig reswm y byddech angen yswiriant meddygol preifat fyddai os:
  • Ydych yn teimlo y bydd angen triniaeth arnoch nad yw ar gael ar y GIG, megis llawdriniaeth arbenigol ar gyfer anafiadau chwaraeon neu fathau penodol o gyffuriau canser neu driniaeth ohono
  • Nad ydych eisiau defnyddio’r GIG ac y byddai’n well gennych ddefnyddio ysbytai a chlinigau preifat lle bo hynny’n bosibl
Ffactorau eraill
  • Gallwch ofyn i’ch meddyg teulu eich cyfeirio at arbenigwr preifat
  • Os na fydd y GIG yn gadael i chi gael sgan neu yn eich gorfodi i ddisgwyl, gallwch ddefnyddio eich yswiriant i dalu amdano
  • Gallwch ddefnyddio eich yswiriant i leihau’r amser yr ydych yn disgwyl am driniaeth GIG
  • Gall fod yn ddrud, gan ddibynnu ar y mathau o driniaeth yr hoffech eu cynnwys yn y polisi
  • Mae premiymau yn codi bob blwyddyn, a gydag oed, felly erbyn i chi heneiddio a’ch bod yn fwy tebygol o fod angen triniaeth, mae’n bosib na fyddwch yn gallu fforddio’r premiymau
Yswiriant deintyddol
  • Mae’n yswirio archwiliadau cyffredin, yn ogystal â holl gostau gwaith deintyddol, gan gynnwys damweiniau deintyddol ac argyfyngau
  • Nid yw’n cynnwys gwaith cosmetig
Os na fedrwch fynd at ddeintydd GIG, neu fod angen gwneud tipyn o waith ar eich dannedd, gall yswiriant deintyddol fod yn syniad da.
  • Os oes angen tipyn o driniaeth arnoch, gall yswiriant deintyddol gynnig gwerth da am arian i chi
  • Fel rheol dim ond wedi rhwng un i dri mis wedi i chi brynu’r yswiriant y cewch wneud hawliad
  • Gall premiymau godi os gwnewch hawliad am rywbeth heblaw archwiliad cyffredin

Yswiriant anifeiliaid anwes

Beth mae yswiriant anifeiliaid anwes yn ei gynnwys? A oes ei angen arnoch?
Yswiriant anifeiliaid anwes
  • Yn yswirio’r gost o driniaeth filfeddygol i’ch anifail anwes
  • Nid yw pigiadau blynyddol ac ysbaddu wedi eu cynnwys
Dewisol – os na allwch fforddio cost y driniaeth o’ch incwm dros ben, dylech gysidro cael yswiriant.
  • Rydych ei angen fwyaf os oes gennych fath o gi neu gath sy’n debygol o gostio’n ddrud i chi mewn gofal iechyd
  • Mae biliau milfeddygol yn ddrud ac yn cynyddu o hyd – os yw eich anifail anwes yn cael anaf difrifol neu salwch cronig, gall yswiriant anifeiliaid anwes fod yn werth da am arian
  • Gwnewch yn siŵr bod eich anifail anwes yn derbyn eu pigiadau rheolaidd neu gallai’ch yswiriant anifeiliaid anwes wrthod talu hawliad
  • Mae’n anodd cael yswiriant ar gyfer anifail anwes sydd yn hen neu’n dioddef o gyflwr meddygol eisoes