Morgeisi gwaddol a gamwerthwyd

Ydych chi’n credu bod morgais gwaddol wedi’i gamwerthu i chi? Mae terfynau amser i fenthycwyr sydd am wneud cwyn ac mae’n dod i ben, felly bydd arnoch angen gweithredu’n syth.

Sut rydw i’n gwybod os cafodd ei gamwerthu?

Gallech deimlo bod eich morgais gwaddol wedi’i gamwerthu i chi os nad oedd yn addas ar gyfer eich anghenion a’ch amgylchiadau.

Fodd bynnag, dim ond os bydd y cyngor a gawsoch yn anghywir a chamarweiniol y cewch chi gwyno. Nid oes gennych le i gwyno dim ond achos nad yw eich gwaddol wedi gwneud cystal ag yr oeddech chi’n disgwyl.

Lle i gwyno

  • Ni chafodd ei egluro’n iawn i chi y gallasai diffyg ddigwydd ar ddiwedd cyfnod eich morgais.
  • Dywedwyd wrthych y buasai’r gwaddol yn bendant yn gorffen talu’r morgais.
  • Ni chafodd y ffïoedd a’r taliadau eu hegluro i chi.
  • Ni wnaeth eich cynghorwr gwblhau asesiad o’ch amgylchiadau ariannol a’ch agwedd tuag at beryglon.
  • Cafodd eich polisi gwaddol a’ch morgais eu gosod i redeg i mewn i’ch ymddeoliad ac ni wnaeth eich cynghorwr sicrhau y buasai’r incwm gennych i barhau i wneud taliadau.
  • Argymhellodd eich cynghorwr eich bod yn talu i mewn i waddol sy’n bodoli eisoes ac yna gwerthodd un arall i chi.

Terfynau amser

Os ydych yn teimlo bod eich polisi wedi’i gamwerthu ichi ac rydych am wneud cwyn mae terfynau amser llym.Fel arfer bydd unrhyw gŵyn a dderbynnir gan gwmni ar ôl y terfynau amser hyn yn cael ei gwrthod gan ei bod y tu allan i’r amser.

Gall eich cwyn gael ei gwrthod os:

  • derbyniwch lythyr sy’n rhybuddio bod risg uchel o ddiffyg; yna rydych yn derbyn llythyr dilynol sy’n rhoi o leiaf chwe mis o rybudd o ‘ddyddiad terfynol’ a bydd rhaid ichi anfon cwyn erbyn y dyddiad hwnnw
  • bod y ‘dyddiad terfynol’ hwnnw o leiaf dair blynedd ar ôl y dyddiad y derbynioch chi’r llythyr cyntaf (ac o leiaf chwe blynedd ers ichi brynu’r polisi)

Ond gallwch ddal i gwyno wrth yr Ombwdsmon ar ôl y ‘dyddiad terfynol’ hyd yn oed os yw’r cwmni’n gwrthod eich cwyn wreiddiol oherwydd ei bod y tu hwnt i’r amser, os ydych yn meddwl:

  • bod amgylchiadau eithriadol
  • bod y gwaharddiad amser wedi’i weithredu’n anghywir
  • bod y gwaharddiad amser yn annheg

Dylid gwneud hyn o fewn chwe mis o’r dyddiad yr anfonodd y cwmni lythyr ‘ymateb terfynol’ atoch.

Sut i wneud cwyn

Y cam cyntaf y dylech chi gymryd yw cysylltu â’r busnes a werthodd y gwaddol i chi yn ysgrifenedig. Gallai hyn fod yn gwmni cynghori ariannol, benthyciwr morgais neu ddarparwr gwaddol.

Ceisiwch gasglu at ei gilydd gymaint o ddogfennau ag y gallwch ddod o hyd iddynt ac ysgrifennwch eich achos dros gwyno. Os na allwch ddod o hyd i’r gwaith papur, gallwch ofyn amdano gan eich cwmni gwaddol pan fyddwch yn anfon eich cwyn.

Os oes angen help ychwanegol y grŵp defnyddwyr Which? wedi cynhyrchu templed llythyr cwyn gwaddol wirioneddol ddefnyddiol.

Beth os nad yw’r cwmni’n bodoli bellach?

Os nad yw’r cynghorwr neu’r cwmni a werthodd y gwaddol i chi yn bodoli bellach, dylech gysylltu â’r Cynllun Digolledu Gwasanaethau Ariannolyn agor mewn ffenestr newydd, a allai dalu iawndal i chi os cam-werthwyd morgais gwaddol i chi gan gwmni sydd wedi rhoi’r gorau i fasnachu.

Yr hawl i apelio

Ar ôl i’r cwmni ymchwilio i’ch cwyn, fe ddylai roi penderfyniad terfynol i chi o fewn wyth wythnos a gallai hyn gynnwys cynnig iawndal.

Os nad ydych yn hapus gyda’r ymateb rydych chi’n ei gael, mae gennych chi’r hawl i wneud cwyn i Wasanaeth Ariannol yr Ombwdsman o fewn chwe mis, fydd yn edrych yn annibynnol ar eich achos.

Mae’r Ombwdsman yn rhad ac am ddim a bydd ei staff canolfan cysylltu yn mynd â chi drwy’r broses ar 0800 023 4567 neu 0300 123 9123. Mae llinellau ar agor dydd Llun i ddydd Gwener – 8am i 8pm, dydd Sadwrn – 9am i 1pm.

Beth mae penderfyniad yr Ombwdsman yn ei olygu

Os yw penderfyniad yr Ombwdsman o’ch plaid, efallai y bydd yn dyfarnu bod y cwmni yn talu iawndal i chi. Ni fydd hyn o reidrwydd yn yswirio unrhyw ddiffyg sydd gennych yn eich morgais. Yr unig fwriad yw eich dychwelyd i’r sefyllfa y buasech ynddo petaech chi wedi cael cyngor priodol.

Os ydych chi’n hapus â’r penderfyniad hwn, gallwch ei dderbyn – os dyma’r achos, bydd yn gyfrwymol rhyngoch chi a’r cwmni. Golyga hyn na allwch wneud cais am ragor o iawndal yn ddiweddarach.

Os nad ydych yn hapus gyda’r penderfyniad, gallwch fynd â’ch achos i’r llys, er fe allai fod yn gostus.

Talu i mewn i’ch polisi

Efallai eich bod yn ystyried talu eich polisi gwaddoli i mewn, yn enwedig os dyfernir iawndal i chi.

Fodd bynnag, mae gwaddol yn fuddsoddiad tymor hir a thrwy ei dalu i mewn yn fuan efallai y byddwch yn cael swm llai o lawer na phetaech wedi aros tan iddo aeddfedu. Yn ogystal, mae yswiriant bywyd wedi ei gynnwys mewn gwaddolion, y gallech fod â’i angen

Yn olaf, cofiwch os ydych yn talu eich gwaddol i mewn ni fydd gennych unrhyw beth yn ei le i ad-dalu eich morgais ar ddiwedd y cyfnod, felly mae’n rhaid i chi gynllunio ar gyfer hyn. Siaradwch â chynghorydd ariannol os nad ydych yn sicr beth i’w wneud.

Chwiliwch am ragor o wybodaeth ynglŷn ag ymdopi gyda diffyg mewn morgais.
Chwiliwch am ragor o wybodaeth ynglŷn ag dewis cynghorydd ariannol.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?