Os byddwch yn cael camesgoriad hwyr

Mae nifer o deuluoedd mewn galar yn gweld eu bod yn wynebu straen ariannol ar ben eu galar, felly mae’n bwysig gwybod beth allwch chi ei hawlio ac at bwy allwch chi droi i drafod.

Budd-daliadau a hawliadau

Yn anffodus, os byddwch yn colli’ch babi cyn 24 wythnos lawn o feichiogrwydd (a elwir yn gamesgoriad hwyr), nid oes gennych hawl i unrhyw fudd-daliadau beichiogrwydd.

Mae hyn yn cynnwys Tâl Mamolaeth Statudol, Grant Mamolaeth Dechrau Cadarn a thalebau Dechrau Iach ychwanegol.

Os ydych yn gyflogai, mae gennych hawl i gael Tâl Salwch Statudol a dylech fedru cael absenoldeb tosturiol.

Oes angen ichi wneud unrhyw beth?

Er na fyddwch yn cael budd-daliadau, mae’n dal yn bwysig eich bod yn dweud wrth bobl allweddol beth sydd wedi digwydd er mwyn iddynt allu trefnu’r gwaith papur. Y ffordd orau i wneud hyn fel arfer yw ffonio neu, pan fydd yn bosibl, anfon e-bost. Os na allwch ffonio eich hun, efallai y byddwch yn gallu cael perthynas neu ffrind agos i wneud rhai o’r galwadau ar eich rhan.

Siaradwch â’ch cyflogwr

Siaradwch â’ch cyflogwr am beth all ei gynnig i chi neu wirio eich contract cyflogaeth. Mae’r rhan fwyaf o gyflogwyr yn cynnig absenoldeb tosturiol i rieni mewn galar yn rhan o’u contract cyflogaeth sylfaenol neu fuddion cyflogeion.

Bydd eich cyflogwr yn trefnu canslo unrhyw dâl mamolaeth neu dadolaeth a drefnwyd ar eich cyfer.

Siaradwch â’ch meddyg neu fydwraig

Gellir defnyddio’ch Tystysgrif Eithriad Mamolaeth hyd at y dyddiad dod i ben ar gyfer presgripsiynau yn Lloegr (Mae presgripsiynau am ddim i bawb yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon).

Mae hawl i archwiliadau a thriniaeth ddeintyddol am ddim yn amrywio o wlad i wlad.

Gallwch ddefnyddio unrhyw dalebau Cychwyn Iach sydd gennych yn barod.

Cysylltwch â’r Ganolfan Byd gwaith neu’r Swyddfa Swyddi a Budd-daliadau

Os ydynt wedi bod yn trefnu Grant Mamolaeth Dechrau Cadarn a/neu Lwfans Mamolaeth i chi, rhaid i chi ddweud wrthynt nad ydych bellach yn feichiog.

Allwch chi gael tâl salwch?

Os ydych wedi cael camesgoriad hwyr, mae gennych hawl i’r un budd-daliadau ag unrhyw gyflogai arall sydd i ffwrdd o’r gwaith yn sâl. Byddwch yn cael Tâl Salwch Statudol o leiaf – fe’i telir am hyd at 28 wythnos, neu fwy os yw’ch contract cyflogaeth yn ei ganiatáu. Dylech gymryd absenoldeb salwch am gyhyd ag y bydd eich meddyg teulu yn llofnodi i gadarnhau eich bod yn sâl – heb deimlo dan bwysau i ddychwelyd i’r gwaith nes eich bod yn teimlo’n barod.

Os nad ydych yn ennill digon i hawlio Tâl Salwch Statudol am nad ydych wedi gweithio i’ch cyflogwr am ddigon hir neu os yw’ch tâl cyfartalog yn rhy isel, neu os yw’ch Tâl Salwch Statudol yn dod i ben, efallai y bydd gennych hawl i Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.

Beth am absenoldeb tosturiol?

Mae’r rhan fwyaf o gyflogwyr yn cynnig absenoldeb tosturiol i famau a thadau mewn galar yn rhan o’u contract cyflogaeth sylfaenol neu fuddion cyflogeion.

Siaradwch â’ch cyflogwr am beth all ei gynnig i chi neu wirio eich contract cyflogaeth.

Tystysgrif i’ch babi

Pan fydd babi yn cael ei eni’n farw o fewn 24 wythnos gyntaf o feichiogrwydd, nid yw’n cael ei ardystio na’i gofrestru’n ffurfiol.

Fodd bynnag, mae nifer o ysbytai yn cynnig Tystysgrif Enedigaeth i rieni.

Fel arfer mae hon yn rhoi enw’ch babi, dyddiad y golled a rhai manylion eraill.

Os nad yw’ch ysbyty yn darparu tystysgrifau, gallwch lawrlwytho un o wefan Sands (yr elusen marw-anedig a marwolaeth newydd-eni) a gofyn i’r ysbyty ei lofnodi.

[Download a certificate from the Sands website]{:target=”_blank”}

Gwneud trefniadau’r angladd

Cofiwch

Yng Nghymru, ni chodir ffioedd am angladd neu amlosgiad arferol ar gyfer plentyn. Gallwch gael rhagor o wybodaeth yma{.

Os oedd eich babi yn farw-anedig cyn 24 wythnos, nid oes unrhyw ofyn cyfreithiol i gael angladd ffurfiol, er bod rhai rhieni yn cael cysur mawr o angladd. Gallwch siarad â staff yr ysbyty neu wneud trefniadau eich hunan gyda threfnwr angladdau.

Canfyddwch fwy am:

trefniadau angladd ar wefan Sands
cofnodi’ch colled ar wefan y Gymdeithas Gamesgor

Cymorth a chefnogaeth

Mae’n hawdd i rai o’r pethau sy’n rhaid i chi wneud a’r penderfyniadau sydd angen i chi eu gwneud fynd yn ormod i chi. Er y gall teulu a ffrindiau fod yn gysur mawr, o bryd i’w gilydd mae hefyd yn beth da cael cyngor clir, diduedd.

Mae’r sefydliadau canlynol yn cynnig cymorth ymarferol ac emosiynol.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?