Os byddwch yn cael camesgoriad hwyr

Mae nifer o deuluoedd mewn galar yn gweld eu bod yn wynebu straen ariannol ar ben eu galar, felly mae’n bwysig gwybod beth allwch chi ei hawlio ac at bwy allwch chi droi i drafod.

Budd-daliadau a hawliadau

Yn anffodus, os byddwch yn colli’ch babi cyn 24 wythnos lawn o feichiogrwydd (a elwir yn gamesgoriad hwyr), nid oes gennych hawl i unrhyw fudd-daliadau beichiogrwydd.

Mae hyn yn cynnwys Tâl Mamolaeth Statudol, Grant Mamolaeth Dechrau Cadarn a thalebau Dechrau Iach ychwanegol.

Os ydych yn gyflogai, mae gennych hawl i gael Tâl Salwch Statudol a dylech fedru cael absenoldeb tosturiol.

Oes angen ichi wneud unrhyw beth?

Er na fyddwch yn cael budd-daliadau, mae’n dal yn bwysig eich bod yn dweud wrth bobl allweddol beth sydd wedi digwydd er mwyn iddynt allu trefnu’r gwaith papur. Y ffordd orau i wneud hyn fel arfer yw ffonio neu, pan fydd yn bosibl, anfon e-bost. Os na allwch ffonio eich hun, efallai y byddwch yn gallu cael perthynas neu ffrind agos i wneud rhai o’r galwadau ar eich rhan.

Siaradwch â’ch cyflogwr

Siaradwch â’ch cyflogwr am beth all ei gynnig i chi neu wirio eich contract cyflogaeth. Mae’r rhan fwyaf o gyflogwyr yn cynnig absenoldeb tosturiol i rieni mewn galar yn rhan o’u contract cyflogaeth sylfaenol neu fuddion cyflogeion.

Bydd eich cyflogwr yn trefnu canslo unrhyw dâl mamolaeth neu dadolaeth a drefnwyd ar eich cyfer.

Siaradwch â’ch meddyg neu fydwraig

Gellir defnyddio’ch Tystysgrif Eithriad Mamolaeth hyd at y dyddiad dod i ben ar gyfer presgripsiynau yn Lloegr (Mae presgripsiynau am ddim i bawb yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon).

Mae hawl i archwiliadau a thriniaeth ddeintyddol am ddim yn amrywio o wlad i wlad.

Gallwch ddefnyddio unrhyw dalebau Cychwyn Iach sydd gennych yn barod.

Cysylltwch â’r Ganolfan Byd gwaith neu’r Swyddfa Swyddi a Budd-daliadau

Os ydynt wedi bod yn trefnu Grant Mamolaeth Dechrau Cadarn a/neu Lwfans Mamolaeth i chi, rhaid i chi ddweud wrthynt nad ydych bellach yn feichiog.

Allwch chi gael tâl salwch?

Os ydych wedi cael camesgoriad hwyr, mae gennych hawl i’r un budd-daliadau ag unrhyw gyflogai arall sydd i ffwrdd o’r gwaith yn sâl. Byddwch yn cael Tâl Salwch Statudol o leiaf – fe’i telir am hyd at 28 wythnos, neu fwy os yw’ch contract cyflogaeth yn ei ganiatáu. Dylech gymryd absenoldeb salwch am gyhyd ag y bydd eich meddyg teulu yn llofnodi i gadarnhau eich bod yn sâl – heb deimlo dan bwysau i ddychwelyd i’r gwaith nes eich bod yn teimlo’n barod.

Os nad ydych yn ennill digon i hawlio Tâl Salwch Statudol am nad ydych wedi gweithio i’ch cyflogwr am ddigon hir neu os yw’ch tâl cyfartalog yn rhy isel, neu os yw’ch Tâl Salwch Statudol yn dod i ben, efallai y bydd gennych hawl i Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.

Beth am absenoldeb tosturiol?

Mae’r rhan fwyaf o gyflogwyr yn cynnig absenoldeb tosturiol i famau a thadau mewn galar yn rhan o’u contract cyflogaeth sylfaenol neu fuddion cyflogeion.

Siaradwch â’ch cyflogwr am beth all ei gynnig i chi neu wirio eich contract cyflogaeth.

Tystysgrif i’ch babi

Pan fydd babi yn cael ei eni’n farw o fewn 24 wythnos gyntaf o feichiogrwydd, nid yw’n cael ei ardystio na’i gofrestru’n ffurfiol.

Fodd bynnag, mae nifer o ysbytai yn cynnig Tystysgrif Enedigaeth i rieni.

Fel arfer mae hon yn rhoi enw’ch babi, dyddiad y golled a rhai manylion eraill.

Os nad yw’ch ysbyty yn darparu tystysgrifau, gallwch lawrlwytho un o wefan Sands (yr elusen marw-anedig a marwolaeth newydd-eni) a gofyn i’r ysbyty ei lofnodi.

[Download a certificate from the Sands website]{:target=”_blank”}

Gwneud trefniadau’r angladd

Cofiwch

Yng Nghymru, ni chodir ffioedd am angladd neu amlosgiad arferol ar gyfer plentyn. Gallwch gael rhagor o wybodaeth yma{.

Os oedd eich babi yn farw-anedig cyn 24 wythnos, nid oes unrhyw ofyn cyfreithiol i gael angladd ffurfiol, er bod rhai rhieni yn cael cysur mawr o angladd. Gallwch siarad â staff yr ysbyty neu wneud trefniadau eich hunan gyda threfnwr angladdau.

Canfyddwch fwy am:

trefniadau angladd ar wefan Sands
cofnodi’ch colled ar wefan y Gymdeithas Gamesgor

Cymorth a chefnogaeth

Mae’n hawdd i rai o’r pethau sy’n rhaid i chi wneud a’r penderfyniadau sydd angen i chi eu gwneud fynd yn ormod i chi. Er y gall teulu a ffrindiau fod yn gysur mawr, o bryd i’w gilydd mae hefyd yn beth da cael cyngor clir, diduedd.

Mae’r sefydliadau canlynol yn cynnig cymorth ymarferol ac emosiynol.

Canllawiau printiedig am ddim

Mae ein canllawiau printiedig yn rhoi gwybodaeth a chyngor clir a diduedd ichi mewn iaith hawdd ei deall. Maent yn fan cychwyn da os hoffech gael gwybodaeth gyffredinol am wasanaethau a chynnyrch ariannol, a gallant eich helpu i wneud dewisiadau ar sail gwybodaeth.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?