Pa fudd-daliadau anabledd a salwch allaf i eu hawlio?

Os na allwch weithio neu’n gweithio oriau gostyngol oherwydd salwch neu anabledd, mae cymorth ariannol ar gael. Efallai y gallwch hawlio Tâl Salwch Statudol (SSP), a delir gan eich cyflogwr. Os yw hyn wedi dod i ben, neu os nad ydych yn gallu ei hawlio, darganfyddwch fwy am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA), Taliad Annibyniaeth Bersonol (PIP), Credyd Cynhwysol a budd-daliadau eraill y gallech eu hawlio.

Os na allwch weithio oherwydd coronafeirws

Os na allwch weithio oherwydd eich bod yn sâl, yn cysgodi oherwydd eich bod mewn grwp risg uchel, neu’n hunan-ynysu oherwydd bod gennych chi neu rywun rydych yn byw gyda hwy symtomau coronafeirws, neu rydych chi neu rywun rydych yn byw gyda hwy wedi cael eich cynghori i wneud hynny gan feddyg neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol cyn mynd i’r ysbyty am lawdriniaeth, mae’r help y gallech fod yn gymwys amdano yn dibynnu p’un a ydych yn weithiwr cyflogedig neu’n hunangyflogedig.

O 28 Medi (24 Medi yng Nghymru), os dywedir wrthych am hunan-ynysu gan system Profi ac Olrhain y GIG, ni allwch weithio gartref ac rydych yn hawlio: Credyd Cynhwysol, Credyd Treth Gwaith, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm, Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm, Cymhorthdal Incwm, Credyd Pensiwn, Budd Tai, Bydd gennych hawl i daliad o £500.

Os ydych chi’n gyflogedig, efallai y gallwch gael Tâl Salwch Statudol. Darganfyddwch a ydych yn gymwys a sut i wneud cais - Cyflogedig, i ffwrdd yn sâl neu’n hunan-ynysu: Gwneud cais am Dâl Salwch Statudol.

Os ydych yn hunangyflogededig, efallai y byddwch yn gymwys i gael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd neu Gredyd Cynhwysol. Darganfyddwch fwy am hyn sydd ar gael a phwy sy’n gymwys - Coronafeirws os ydych yn hunangyflogedig.

Ddim yn siŵr a ydych yn gyflogedig neu’n hunangyflogedig? Sut fath o weithiwr ydych chi?: cymorth ariannol yn ystod yr achos o goronafeirws.

Tâl Salwch Statudol

Efallai y gallwch hawlio Tâl Salwch Statudol o £95.85 yr wythnos (2020-21) am hyd at 28 wythnos os:

  • rydych yn gyflogedig ond ddim yn gallu gweithio
  • roedd eich enillion cyfartalog am y ddau fis cyn i chi roi’r gorau i weithio o leiaf £120 yr wythnos
Darganfyddwch a ydych yn gymwys a sut i wneud cais ar wefan GOV.UK.

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd

Os yw’ch Tâl Salwch Statudol wedi dod i ben, neu os ydych yn gymwys ar ei gyfer, efallai y gallwch gael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth dull newydd (ESA).

Telir hyn os na allwch weithio neu ond yn gallu gweithio ychydig o oriau yn unig oherwydd salwch neu anabledd. I fod yn gymwys mae’n rhaid eich bod wedi talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol am y 2-3 blynedd diwethaf.

Darganfyddwch a ydych yn gymwys a sut i wneud cais ESA dull newydd – Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.

Credyd Cynhwysol

Oes gennych chi gwestiwn?

Bydd ein ymgynghorwyr yn rhoi’r arweiniad cywir i chi.

Dechreuwch wesgwrs ar-lein neu ffoniwch ni ar 0800 138 0555

Os nad ydych yn gymwys i gael Tâl Salwch Statudol neu Lwfans Cyflogaeth a Chymorth dull newydd efallai y gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Gallwch hefyd weneud cais am Gredyd Cynhwysol ochr yn ochr â Thâl Salwch Statudol neu Lwfans Cyflogaeth a Chymorth dull newydd. Efallai y byddwch yn cael mwy o arian os ydych yn gwneud cais am y ddau, yn enwedig os ydych yn talu rhent neu os oes gennych blant i’w cynnal.

Mae Credyd Cynhwysol yn disodli budd-daliadau fel Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm, Cymhorthdal Incwm, Budd-dal Tai a chredydau treth. Os ydych yn gwneud cais newydd am fudd-dal, bron yn sicr y gofynnir i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol yn lle hynny.

Taliad Annibyniaeth Personol a budd-daliadau anabledd eraill

Telir Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) os cewch anhawster wrth gwblhau tasgau dyddiol neu symud o gwmpas.

Nid yw’n destun prawf modd a gallech ei gael waeth faint o incwm neu gynilion sydd gennych chi.

Er mwyn bod yn gymwys mae’n rhaid eich bod:

  • yn 16 oed neu drosodd
  • wedi cael yr anawsterau hyn am dri mis ac yn disgwyl iddynt barhau am o leiaf naw mis arall (oni bai bod gennych gyflwr terfynol)

Mae PIP yn disodli’r Lwfans Byw i’r Anabl (DLA) i oedolion. Os ydych yn gwneud cais newydd fe ofynnir i chi wneud cais am PIP.

Faint yw PIP?

Gallech gael rhwng £23.60 a £151.40 yr wythnos (2020-21), yn ddibynnol ar ba mor ddifrifol mae’r cyflwr yn effeithio arnoch chi.

Lwfans Byw i’r Anabl (DLA)

Dim ond ar gyfer plant dan 16 oed y gallwch wneud cais newydd am Lwfans Byw i’r Anabl (DLA).

Nid yw’n destun prawf modd a gallech ei gael waeth faint o incwm neu gynilion sydd gennych chi.

Faint yw DLA?

Gallai’ch plentyn gael rhwng £23.60 a£151.40 yr wythnos (2020-21), yn ddibynnol ar ba mor ddifrifol mae’r cyflwr yn effeithio arnynt.

Darllenwch ein canllaw ar fudd-daliadau anabledd i blant.
Darganfyddwch fwy am y DLA i blant ar GOV.UK.
Darganfyddwch fwy am geisiadau presennol am DLA i oedolion ar GOV.UK.
Darganfyddwch fwy am hawlio DLA yng Ngogledd Iwerddon ar wefan nidirect.

Lwfans Gweini

Gallech fod yn gymwys am Lwfans Gweini os:

  • Rydych angen cymorth gyda gofal personol
  • Rydych angen goruchwyliaeth i’ch cadw’n ddiogel
  • Rydych yn 65 oed neu’n hŷn ac nad ydych wedi hawlio DLA/PIP yn flaenorol
Darllenwch fwy am Lwfans Gweini yn ein canllaw Budd-daliadau y gallwch eu hawlio pan fydd anghenion gofal gennych.

Cymorth gyda chostau tai

Os ydych chi’n rhentu

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn methu gwneud cais newydd am Fudd-dal Tai mwyach a bydd rhaid iddynt hawlio elfen costau tai Credyd Cynhwysol yn lle hynny.

I gael gwybod mwy, darllenwch ein canllaw Credyd Cynhwysol a thalu’r rhent.

Os ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth neu os ydych yn cael y premiwm anabledd difrifol efallai y byddwch yn dal i allu gwneud cais newydd am Fudd-dal Tai.

Darganfyddwch fwy am Fudd-dal Tai ar GOV.UK :target=”_blank”}.

Os ydych yn berchennog cartref

Efallai y gallech gael help tuag at daliadau llog ar eich morgais. Gelwir hyn yn Gymorth ar gyfer Llog ar Forgais (SMI).

Telir SMI yn uniongyrchol i’r darparwr benthyciadau 39 wythnos wedi i chi wneud cais am y tro cyntaf am y budd-dal hwn.

Mae’n cael ei dalu fel benthyciad y bydd yn rhaid i chi ei dalu’n ôl un ai pan werthwch eich tŷ, neu’n wirfoddol pan fyddwch yn gallu (er enghraifft pan ddychwelwch i’r gwaith).

Help gyda’r Dreth Cyngor

Os ydych ar incwm isel, efallai y gallech gael cymorth gyda thaliadau Treth Gyngor.

Mae gan bob cyngor lleol ei gynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor ei hun, felly mae’r help a gewch chi yn dibynnu ar ble yr ydych yn byw.

Budd-daliadau eraill y gallwch fod â hawl iddynt

Budd-dal Anabledd Anafiadau Diwydiannol

Os achoswyd eich anabledd neu’ch salwch yn y gwaith, efallai y gallwch wneud cais am Fudd-dal Anabledd Anafiadau Diwydiannol.

Mae’n rhaid eich bod wedi bod yn gweithio i gyflogwr neu’n cymryd rhan mewn hyfforddiant cymeradwy. Ni fyddech yn gallu gwneud cais amdano os oeddech yn hunangyflogedig.

Mae’r swm y gallwch ei gael yn dibynnu ar ba mor ddifrifol y mae eich cyflwr yn effeithio arnoch.

Nid yw’n destun prawf modd felly fe allech ei gael waeth faint o incwm neu gynilion sydd gennych.

Pensiwn y Wladwriaeth a Chredyd Pensiwn

Os ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth byddwch yn gallu gwneud cais am Bensiwn y Wladwriaeth.

Os ydych ar incwm isel efallai y byddwch yn gallu ychwanegu ato gyda Chredyd Pensiwn.

Fodd bynnag, os ydych mewn cwpl a dim ond un ohonoch sydd dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth, bydd yn rhaid i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol yn lle Credyd Pensiwn nes bod y partner iau hefyd yn cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth.

Darllenwch ein canllawiau ar Bensiwn y Wladwriaeth a Chredyd Pensiwn.

Os oes gennych incwm neu gynilion?

Nid yw budd-daliadau fel Taliad Annibyniaeth Personol a Lwfans Gweini sy’n eich helpu gyda’r anghenion gofal ychwanegol o fod yn sâl neu’n anabl yn destun prawf modd. Mae hyn yn golygu na chânt eu heffeithio gan eich incwm a chynilion.

Mae budd-daliadau eraill fel Credyd Cynhwysol a Chredyd Pensiwn yn cael eu heffeithio gan eich incwm a chynilion – a rhai eich partner neu briod hefyd.

Os oes gennych incwm a/neu gynilion ac yn cael budd-daliadau, edrychwch i weld beth allech fod â hawl iddo.

  • Darganfyddwch fwy am hawlio budd-daliadau salwch ac anabledd ar wefan Turn2Us website
  • Darganfyddwch fwy am sut mae incwm a chynilion yn effeithio ar fudd-daliadau ar wefan entitled to

Budd-daliadau i ofalwyr

Os bydd ffrind neu aelod o’r teulu yn gofalu amdanoch mae cymorth ar gael iddo ef neu hi.

Cymorth gyda symud o gwmpas – Cynlluniau Motability a Bathodyn Glas

Cynllun Motability

Ar gyfer pwy mae e? Pobl sy’n derbyn elfen symudedd gyfradd uwch o Lwfans Byw i’r Anabl neu Daliad Annibyniaeth Personol – gall y cynllun ddarparu car, cadair olwyn fodur neu sgwter.

Mwy o wybodaeth: Cael gwybod mwy ar wefan Motability.

Sut i wneud cais: Ffoniwch Motability ar 0300 456 4566.

Y Cynllun Bathodyn Glas

Ar gyfer pwy mae e? Mae’r cynllun Bathodyn Glas yn helpu’r rhai sydd ag anawsterau symudedd difrifol, sydd yn ei chael hi’n anodd defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus i barcio’n agos i’w cyrchfan. Mae taliadau a rheolau ar gyfer y cynllun Bathodyn Glas yn amrywio ledled y DU.

Mwy o wybodaeth: GOV.UK – Y Cynllun Bathodyn Glas

Sut i wneud cais: Ymgeisiwch ar-lein ar wefan GOV.UK neu cysylltwch â’ch cyngor lleol.

Cymorth a chyngor am salwch a budd-daliadau anabledd

Mae llawer iawn o help am ddim ar gael os nad ydych yn siŵr pa fudd-daliadau rdych yn gymwys i’w cael neu os ydych angen help i wneud cais.

Os ydych yn hawlio budd-daliadau rhaid i chi egluro eich cyflwr. Fel arall, efallai na fyddwch yn cael yr holl help y mae gennych hawl iddo.

Penodi rhywun i ymdrin â’ch cais budd-dal salwch ac anabledd ar eich rhan

Os na allwch reoli eich budd-daliadau eich hun, gall unigolyn neu sefydliad wneud hyn ar eich rhan.

Yr enw a roddir ar hyn yw penodai. Maent yn dod yn gyfrifol am ddelio â’ch budd-daliadau o’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP).

Os oes gennych anabledd dysgu gallwch ofyn i Dosh Financial Advocacy am gymorth gyda’ch budd-daliadau fel eich eiriolwr a phenodai.

Mae’n sefydliad di-elw, a hefyd yn cynnig cyfres o ddalenni ffeithiau ar gyfer gofalwyr teuluol ar reoli arian.

Help gyda chostau iechyd GIG

Mae presgripsiynau am ddim yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon, waeth beth yw’ch oed ac amgylchiadau.

Os ydych yn byw yn Lloegr ac yn cael rhai budd-daliadau penodol efallai y gallwch arbed arian drwy gael cymorth gyda chostau iechyd.

Mae’r rhain yn cynnwys:

  • Costau deintyddol.
  • Cost gofal llygaid.
  • Presgripsiynau’r GIG.
  • Cael cymorth gyda chostau teithio i apwyntiadau ysbyty.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?