Pam ddylech chi wneud ewyllys

Mae eich ewyllys yn dweud wrth bawb beth ddylai ddigwydd i’ch arian, meddiannau ac eiddo wedi i chi farw (gyda’i gilydd y rhain yw eich ‘ystad’) Os nad ydych chi’n gadael ewyllys ar eich ôl, y gyfraith sydd yn penderfynu sut y bydd eich ystad yn cael ei throsglwyddo – a gall hyn fod yn groes i’ch dymuniadau.

Pedwar rheswm pam bod angen ewyllys arnoch chi

Peidiwch ag oedi

Mae gwneud ewyllys yn hawdd – a gall arbed trafferth diangen i’ch teulu ar adeg sydd yn un anodd eisoes

  1. Mae ewyllys yn ei gwneud hi’n haws i’ch teulu neu ffrindiau ddod i drefn gyda phopeth pan fyddwch chi’n marw – heb ewyllys gall y broses fod yn un boenus ac yn cymryd llawer o amser.
  2. Os na wnewch chi ysgrifennu ewyllys, bydd popeth sydd yn berchen i chi yn cael ei rannu allan mewn ffordd safonol a ddifinir gan y gyfraith – sydd ddim bob amser yn cydfynd â’ch dymuniad.
  3. Gall ewyllys eich cynorthwyo i leihau faint o Dreth Etifeddiant all fod yn daladwy ar werth eich eiddo a’r arian y byddwch yn ei adael ar ôl.
  4. Mae ysgrifennu ewyllys yn neilltuol bwysig os oes gennych chi blant neu deulu arall sydd yn dibynnu arnoch chi’n ariannol, neu os ydych chi’n dymuno gadael rhywbeth i bobl y tu hwnt i’ch teulu agos.

Eich dymuniadau a phwy sy’n gweithredu arnynt

Mae eich ewyllys yn dweud dau beth pwysig iawn wrth bobl:

  • pwy ddylai gael eich arian, eiddo a’ch meddiannau pan fyddwch chi’n marw
  • phwy fydd yn gyfrifol am drefnu eich ystad a dilyn y cyfarwyddiadau a adewch yn eich ewyllys – y person hwn yw eich ‘ysgutor’, a gallwch enwi mwy nag un person os y mynnwch.

Gallwch ddefnyddio eich ewyllys i ddweud wrth bobl am unrhyw ddymuniadau eraill hefyd, megis cyfarwyddiadau ar gyfer eich angladd neu amlosgi. Bydd eich ysgutor yn gwneud ei orau i sicrhau bod eich dymuniadau yn cael eu parchu, cyn belled â bod hynny’n parchu’r gyfraith.

Efallai na fydd hi’n bosib i ddilyn eich cyfarwyddiadau bob amser – er enghraifft, gallai person y dymunwch roi rhywbeth iddo yn eich ewyllys farw o’ch blaen chi – ond os oes gennych chi ewyllys mae gwell sicrwydd y bydd pethau’n digwydd yn unol â’ch dymuniad.

Gwnewch yn siŵr bod eich ewyllys yn gyfreithiol ddilys

Nid oes yn rhaid i’ch ewyllys fod wedi ei rhoi ar bapur arbennig neu’n frith o iaith gyfreithiol. Mae dogfen yn ewyllys ddilys cyn belled â’i bod:

  • yn dweud sut y bydd eich ystad yn cael ei rhannu pan fyddwch yn marw
  • yn cael ei harwyddo a’i dyddio gennych chi ym mhresenoldeb dau dyst annibynnol sy’n oedolion, ac yna’n cael ei harwyddo gan y ddau dyst yn eich presenoldeb chi – ni all y tystion fod yn bobl sy’n mynd i etifeddu unrhyw beth gennych (neu eu gŵr/gwraig neu bartner sifil), a
  • wedi ei gwneud pan oeddech chi’n medru gwneud penderfyniadau drostoch eich hun a heb eich rhoi dan bwysau ynglŷn â phwy ddylai gael eich meddiannau.

Sut i gychwyn gwneud ewyllys

Os yw eich teulu yn weddol fach a hoffech adael y cyfan iddynt yna mae gwneud eich ewyllys yn eithaf hawdd.

Os yw eich sefyllfa yn fwy cymhleth – er enghraifft, os oes gennych chi ail deulu neu os ydych eisiau gadael arian neu anrhegion i lawer o bobl – bydd angen arnoch chi gynllunio’n fwy gofalus. Naill ffordd neu’r llall, peidiwch ag osgoi’r sefyllfa – gwnewch yn siwr bod yr hyn yr ydych yn ei adael ar ôl yn mynd i’r bobl a fwriedwyd gennych.

Cam 1 – Gwneud cynllun

Dechreuwch trwy feddwl am beth yr hoffech ei adael i bwy ac yna siaradwch gyda’ch teulu – mae’n bosib y bydd ganddynt rai awgrymiadau y byddwch heb eu hystyried. Unwaith y bydd gennych gynllun edrychwch ar y dewisiadau gwahanol ar gyfer gwneud ewyllys.

Cam 2 – Ysgrifennu eich ewyllys

Mae nifer o ffyrdd y medrwch gael ewyllys wedi ei hysgrifennu. Mae’r dewis gorau i chi yn dibynnu ar pa mor gymhleth yw eich dymuniadau chi.

  • Mae dewis cyfreithiwr yn costio rhwng £150 a £300 fel arfer.
  • Mae defnyddio gwasanaeth arbenigol o ysgrifennu ewyllys yn costio rhwng £75 a £150.
  • Gallwch brynu dogfen dempled mewn siop deunydd ysgrifennu am ddim mwy na £10.

A oedd y canllaw hwn o ddefnydd i chi?