Paratoi am salwch, henoed a marwolaeth

Mae’n hanfodol cynllunio ar gyfer sut y dylid trin eich arian pe baech yn mynd yn wael neu’n marw. Bydd cynllunio da’n helpu i sicrhau eich bod chi neu’ch teulu’n barod i dalu unrhyw gostau y gallech eu hwynebu. Bydd hefyd yn eich galluogi i ddarparu ar gyfer eich anwyliaid a lleihau’r baich arnynt.

Rhoi trefn ar eich materion ariannol

Mae bod yn drefnus o ran eich cyllid yn syniad da bob amser. Ond gall fod yn arbennig o bwysig pan ewch yn hen, pan yr ydych yn wynebu risg uwch o afiechydon a allai ei gwneud yn anodd neu’n amhosibl i chi reoli eich arian.

Nid oes rhaid i hyn olygu unrhyw beth trafferthus iawn. Mae cadw eich dogfennau ariannol i gyd gyda’i gilydd yn gam cyntaf syml ond effeithiol. Un arall yw cadw rhestr glir o’ch holl gyllid: eich ffynonellau incwm, eich gwariant, ac unrhyw gynilion neu fuddsoddiadau a dyledion heb eu talu.

Bydd y math hwn o wybodaeth yn gwneud pethau’n llawer haws i unrhyw un y gofynnwch iddo/iddi ofalu am eich materion yn nes ymlaen.

I ddysgu mwy, darllenwch ein herthygl Rhoi trefn ar eich materion ariannol.

Trosglwyddo rheolaeth eich cyllid

Mae’n gwneud synnwyr gwneud cynlluniau rhag ofn i chi fynd yn rhy wael i reoli eich arian. Gall cymorth gan ffrind, perthynas neu ymgynghorydd proffesiynol fod yn amhrisiadwy, ond os gwelwch na allwch wneud penderfyniadau am eich cyllid, mae angen trefniad cyfreithiol i’w caniatáu i wneud penderfyniadau ar eich rhan.

Pŵer atwrnai yw’r trefniad hwn. Mae dau fath gwahanol, sy’n addas ar gyfer amgylchiadau gwahanol:

  • Pŵer atwrnai cyffredin. Rydych yn defnyddio hwn i roi hawl dros dro i rywun i drin eich materion ariannol, er enghraifft os ydych yn yr ysbyty am gyfnod. Gall fod arnoch angen twrnai i drefnu hyn a bydd yn costio tua £150.
  • Pŵer atwrnai arhosol. Byddech yn defnyddio hwn i roi’r hawl i unigolyn a ddewiswyd i reoli eich materion drosoch yn barhaus ac am gyfnod amhenodol. (Defnyddir y term hwn yng Nghymru a Lloegr. Yn yr Alban, caiff ei alw’n bŵer atwrnai parhaus (continuing), ac yng Ngogledd Iwerddon caiff ei alw’n bŵer atwrnai parhaol (enduring).)

Yn wahanol i bŵer atwrnai cyffredin, mae pŵer atwrnai arhosol yn aros yn effeithiol hyd yn oed os ewch yn analluog yn feddyliol. Rhaid cofrestru pŵer atwrnai arhosol â’r Llys Gwarchod ac mae’n ddrutach na phŵer atwrnai cyffredin.

Dylech sefydlu pŵer atwrnai cyn y bydd ei angen arnoch. Rhaid i chi fod â ‘gallu meddyliol digonol’, sef y gallu i wneud eich penderfyniadau eich hun, i sefydlu un dilys.

Beth sy’n digwydd i’ch arian ar ôl i chi farw?

Gwnewch ewyllys

Os ydych yn marw heb wneud ewyllys – sef marw’n ‘ddiewyllys’ – mae’r gyfraith yn pennu sut y caiff eich arian ei rannu. Mae hyn yn golygu na chaiff eich asedau eu rhannu fel yr hoffech o reidrwydd.

Os hoffech benderfynu pwy sy’n cael beth, mae angen i chi wneud ewyllys. Mae’n bosibl ysgrifennu un eich hun, ond gall camgymeriadau bach technegol wneud ewyllys yn annilys felly yn gyffredinol mae’n syniad da cael cymorth gan dwrnai neu ysgrifennwr ewyllysiau proffesiynol. Mae’n bwysig nodi, os ydych wedi priodi ers gwneud ewyllys, ei bod yn debygol y bydd eich priodas wedi gwneud yr ewyllys yn annilys.

Cynllunio eich ystad

Yn ogystal â defnyddio ewyllys i benderfynu pwy ddylai etifeddu eich arian, gallwch gymryd camau i leihau’r Dreth Etifeddiaeth y bydd rhaid ei thalu ar eich ystad. Dysgwch y pum ffordd orau o leihau eich Treth Etifeddiaeth.

Paratoi am gostau gofal hirdymor ac angladd

Gofal hirdymor

Mae trefnu ac ariannu gofal hirdymor yn gallu bod yn broses frawychus a chymhleth. Ond mae gennym adran ar wahân ar ein gwefan i helpu i egluro pethau cystal â phosibl, drwy amlinellu’r gwahanol ddewisiadau ac egluro beth y byddent yn ei olygu i chi.

Costau angladd

Gall angladdau fod yn ddrud, ond mae amrywiaeth o ffyrdd y gallwch atal y costau hyn rhag bod yn faich i’ch teulu:

  • Gallwch gynilo’n rheolaidd mewn cyfrif cynilo wedi’i neilltuo ar gyfer costau’r angladd.
  • Os oes gennych yswiriant bywyd, gwiriwch a oes unrhyw fudd ychwanegol os defnyddir yr enillion i dalu costau angladd.
  • Gyda chynllun angladd rydych yn talu cyfandaliad neu randaliadau i ddarparwr sy’n buddsoddi’r arian ac yna’n ei ddefnyddio i dalu costau angladd o’ch dewis. Gwiriwch delerau a chostau cynlluniau angladd yn ofalus – yn aml, mae eu gwerth yn wael o gymharu â chyfrif cynilo syml.
Darllen ein herthygl Cynlluniau angladd.